ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΒΟΙΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Archive for Οκτώβριος 2008

Αυθαιρεσίες στην κοιλάδα των Μουσών

Posted by symparataxi στο Οκτώβριος 5, 2008

Αποσπάσματα απο υπόμνημα του Γ. Κετσέα για τις αυθαιρεσίες στην κοιλάδα των Μουσών «Ένας ιστορικός οικότοπος, ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους στον ανατολικό Ελικώνα ,  πυκνοκατοικημένος στην αρχαιότητα και σήμερα ακατοίκητος, όπου έχουν εντοπιστεί πενήντα τρείς αρχαιολογικούς τόποι,  όλων των εποχών!»

ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ

 Τον Ιανουάριο του 2001 οι κάτοικοι της Άσκρης είδαν στην τοπική εφημερίδα ΑΣΚΡΑ καταχωρημένη την ακόλουθη δήλωση:

 

ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΜΟΝΉΣ

 

Τυλιγμένη με την αχλύ(sic) της Ιστορίας όπως ο ιστορικός (sic) Ησίοδος κατέγραψε, απλώνεται η πανέμορφη κοιλάδα των Μουσών , μέσα στα σπλάχνα του Ελικώνα, εδώ στην γη της Παλαιοπαναγιάς της Άσκρης.

Ανάμεσα στους αμπελώνες της φιλοξενεί τη από δέκα αιώνες, και μέχρι σήμερα παλαιά εγκαταλελειμμένη Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού.

Η Πρόνοια του καλού Θεού και η ανύστακτη φροντίδα και μέριμνα  του όντως γλυκύτατου και πατρικού ποιμένα της Βοιωτικής Εκκλησίας Μητροπολίτου κ.κ. Ιερωνύμου αγκάλιασε τη μικρή αδελφότητά μας  και την οδήγησε στον ευλογημένο αυτό τόπο.

Αυτά θα είναι η Αρχή

 ΑΡΧΙΖΟΥΜΕ, λοιπόν με την τοποθέτηση προκατασκευασμένων οικίσκων.

Τα σχέδια του Μητροπολίτου μας είναι μεγαλόπνοα.

ΞΕΚΙΝΑΜΕ

Το ταξίδι είναι Μακρύ

Ο κόπος μεγάλος

Όμως ο σκοπός Μοναδικός

Να κτιστεί ένα κομμάτι παραδείσου

Στην Άσκρη.

 

Ο ισχυρισμός περί ανασύστασης δεν είναι αληθής.  Ουδέποτε υπήρξε μονή στον συγκεκριμένο χώρο. Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, η Μητρόπολη Θηβών με χρήματα που απέσπασε με ψευδείς δηλώσεις από το ΥΠΕΧΩΔΕ (ταμείο ΕΤΕΡΠΣ), και χωρίς άδεια ναοδομίας, καταπάτησε δημόσια δασική έκταση 40 στρεμμάτων στο βόρειο σκέλος της κοιλάδας των Μουσών, την εκχέρσωσε, την ισοπέδωσε, την τσιμεντοποίησε με ενισχυμένο σκυροκονίαμα, και άρχισε να εγκαθιστά ξύλινους προκατασκευασμένους οικίσκους. Επιπροσθέτως τα τοπογραφικό σχέδιο του έργου παρουσιάζει την οριοθέτηση της υπό κατασκευή μονής έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνει στον περίβολο το Βυζαντινό μνημείο της εκκλησίας του Χριστού.

 

Η έρευνα αυτή αποκαλύπτει σωρεία παράνομων ενεργειών και από τον Δήμο Θεσπιών.  Έγγραφα της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (συνημμένο 12) κατανέμουν πιστώσεις από κονδύλια του Υπουργείου Εσωτερικών για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών, «στο Μοναστήρι». Άλλο έγγραφο της περιφέρειας, Πρόγραμμα Καποδίστριας αυτή τη φορά (συνημμένο 13) εγκρίνει πιστώσεις του ΕΠΤΑ μετά από αίτηση του  Δήμου  για «Ανόρυξη και Αξιοποίηση Γεώτρησης Ι.Μ. Μεταμορφώσεως Σωτήρος Άσκρης».[1]

 

Προσφυγή του γράφοντος στην Θ΄ ΕΠΚΑ απέφερε την απάντηση πως η υπό ίδρυση μονή βρίσκεται  εκτός του αρχαιολογικού χώρου, και ως εκ τούτου η υπηρεσία είναι αναρμόδια να επέμβη.  Παρ’ όλον που η Θ΄ΕΠΚΑ είχε γνώση εκ των προτέρων της υποθέσεως δεν επέλεξε να την αποτρέψει.  Και βασίστηκε στην ατυχή οριοθέτηση του ΦΕΚ 453/Β΄/5.7.85 για να δικαιολογήσει την στάση της.

 

Στο συγκεκριμένο όμως χρονικό σημείο έχουμε επέμβαση από την 1η ΕΒΑ. Στην εισήγησή της (συνημμένο 11) προς το ΥΠΠΟ, η Διευθύντρια της 1ης ΕΒΑ κ. Γκίνη-Τσοφοπούλου, με θέμα   «Περί ιδρύσεως μονής πλησίον του Ι. Ναού Χριστού στη Άσκρη Βοιωτίας» αναφέρεται στο όλο θέμα και καταλήγει:

 

Μετά τα ανωτέρω και επειδή κρίνουμε ότι η εκτεταμένη αυτή εγκατάσταση θα επιφέρει ανεπανόρθωτη βλάβη με την προσωρινή ή μόνιμη αργότερα μορφή της σ’ αυτό το σημαντικότατο βοιωτικό μνημείο και στο άμεσο περιβάλλον της κοιλάδας των Μουσών με το γαλήνιο χαρακτήρα της εισηγούμεθα τη απόρριψη του αιτήματος  για την εγκατάσταση μονής πλησίον του Ι. Ναού Χριστού στην Άσκρη Βοιωτίας.

 

Την εισήγηση αυτή της 1ης ΕΒΑ επέλεξε να …ανατρέψει το Κ.Α.Σ !, με την γνωμοδότηση του, όπως αυτή εκφράζεται στην Υπουργική Απόφαση (συνημμένο 14.)  Έχουμε εδώ δηλαδή την επανάληψη της περίπτωσης της διεύρυνσης του δασοδρόμου στην κοιλάδα των Μουσών με όλες τις δυσμενείς συνέπειες που είχε αυτή η απόρριψη στην έκτοτε στάση της Θ΄ ΕΠΚΑ. Προσπάθειες για την εξέταση των αναλυτικών πρακτικών της 38/25.9.2001 συνεδρίας του Κ.Α.Σ. απέβησαν άκαρπες.

 

Σ ’αυτό το χρονικό σημείο επεμβαίνουν στην υπόθεση ενδιαφερόμενοι πολίτες. Υποβάλλεται Αναφορά στον Συνήγορο του Πολίτη, και Καταγγελία στον Εισαγγελέα Θηβών (συνημμένο 15). Λεπτομέρειες  που αφορούν την νομιμότητα της υποθέσεως τίθενται υπ’ όψιν της νέας τοπικής αυτοδιοίκησης του Δήμου Θεσπιέων.

 

Τα πρακτικά της πρώτης συνεδρίασης  του Δημοτικού Συμβουλίου στις Θεσπιές, της  21ης  Φεβρουαρίου 2003, όπου συζητήθηκε δημοσίως για πρώτη φορά το θέμα της υπό ίδρυση μονής, αποτελούν  υλικό για ιστορικούς και κοινωνιολόγους (συνημμένο 16)

Οι μετέπειτα εξελίξεις είναι πολύπλοκες και δεν θα αναφερθούν εδώ. Με δεύτερη Απόφαση του το Κ.Α.Σ. αποσύρει την έγκριση του για την ίδρυσή της μονής.

Σαν αποτέλεσμα  ενός περίπου χρόνου αντιδικίας με την Μητρόπολη Θηβών αναφέρω το τελευταίο έγγραφο από το Δασαρχείο Θηβών της 9-6-2003, με θέμα «Πρόσκληση-κλήτευση για κατεδάφιση αυθαιρέτων κτισμάτων» όπου ο αντιπρόσωπος της Μητρόπολης Θηβών εντέλλεται να προβεί στην κατεδάφιση των αυθαιρέτων (συνημμένο 17).

 

 

ΟΙ ΤΗΣ ΑΝΔΡΑΧΝΟΥ ΘΑΜΝΟΙ

 

Η κατασκευή δασοδρόμου στο νότιο όριο του αρχαιολογικού χώρου της κοιλάδας των Μουσών αποτελεί την πιο καταστροφική περιβαλλοντική και αρχαιολογική  επέμβαση μετά από την ανεξέλεγκτη βαθιά άροση του χώρου της δεκαετίας του 60. Το νότιο όριο του  αρχαιολογικού χώρου ακολουθεί την κορυφογραμμή του όρους Μαραντάλι, ύψους 1042 μέτρων του οποίου η προς την κοιλάδα πλευρά, με βόρειο προσανατολισμό, είναι κρημνώδης. Ένεκα του δυσπρόσιτου του εδάφους τα αιγοπρόβατα δυσκολεύονται να βοσκήσουν στο χώρο, επιτρέποντας έτσι στην δημιουργία δάσους, το οποίο μάλλον παραμένει αναλλοίωτο από την εποχή του Ησιόδου. Σ’ αυτό το δάσος κάνει αναφορά ο Παυσανίας.

 

Ενδεικτική είναι η επιστολή του Δασαρχείου Θηβών προς την Θ΄ ΕΠΚΑ (συνημμένο 18), θέμα: «Περί διανοίξεως δασοδρόμου», στην δεύτερη παράγραφο του οποίου διαβάζουμε:

 

Ο σκοπός της κατασκευής του είναι αποκλειστικά η αντιπυρική προστασία της ΒΑ-Β-ΒΔ πλαγιάς του υψώματος Μαραντάλι και προς την Κοιλάδα των Μουσών όπου σήμερα υπάρχει το μοναδικό χαμηλό δάσος αποτελούμενο κυρίως από πρίνο (Quercus coccifera), κουμαριά (Arbutus Unedo), γλιστροκουμαριάς (Arbutus Andrachne), και Δυτικότερα και προς τα ψηλά από δάσος Κεφαλληνιακής Ελάτης (Abies cephallonica)  και από άλλα μοναδικά στον κόσμο είδη χλωρίδας, σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία.

 

Το 2001 μια σειρά εκρήξεων από την θέση Ξάγναντο σηματοδοτεί την έναρξη κατασκευής κατασκευής του δασοδρόμου. Διασχίζοντας απόσταση τεσσάρων περίπου χιλιομέτρων, ο δρόμος κατηφορίζει προς δυσμάς, και συνενώνεται με τον (παρανόμως) διαπλατυνθέντα αγροτικό δρόμο.  Χιλιάδες δένδρων καταστράφηκαν για την διάνοιξη του οδοστρώματος και πολλαπλάσια άλλα από την κατακρήμνιση των υλικών των εκβραχισμών στις απότομες κλιτείς του όρους.

 

Η υπόθεση του δασοδρόμου άρχισε με πρωτοβουλία του Δασαρχείου Θηβών. Το κατά πόσον σκοπός της κατασκευής ήταν αποκλειστικά η αντιπυρική προστασία θα κριθεί παρακάτω. Δεν μπορεί όμως να περάσει απαρατήρητο το γεγονός πως στην πυρκαγιά του 1995 που κατέκαψε δάσος από πρίνα στο βόρειο σκέλος της κοιλάδας των Μουσών, (συνημμένο 19), η ύπαρξη αγροτικών δρόμων γύρω από το δάσος καθόλου δεν συνεισέφερε στην καταπολέμηση της πυρκαγιάς και αυτό γιατί δεν υπάρχουν πυροσβεστικά οχήματα σε απόσταση μικρότερη από την Λιβαδειά και την Θήβα. Επιπλέον δεν υπάρχουν δεξαμενές νερού για ανεφοδιασμό των πυροσβεστικών οχημάτων μετά την χρήση του πρώτου φορτίου.  Το ίδιο ακριβώς συνέβη και με την πυρκαγιά του 1998 που έκαψε την νότια πλευρά του Ελικώνα. Εδώ μάλιστα υπήρχαν και ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι, αλλά και πάλιν η έλλειψη πυροσβεστικών οχημάτων απέβη ως αποφασιστικός παράγων. Ο ισχυρισμός του Δασαρχείου για την ανάγκη δρόμου για αντιπυρική προστασία δεν ενισχύεται από αυτά τα συγκεκριμένα προηγούμενα.

 

Τουναντίον, όπως παρατήρησαν και κάτοικοι της Άσκρης,  από την δυνατότητα πρόσβασης τώρα δια μέσου του δάσους, υπάρχει η πιθανότητα πρόκλησης πυρκαγιάς από διερχομένους. Και επειδή ταυτοχρόνως σχεδόν με τον δασοδρόμο τοποθετήθηκε κεραία κινητής τηλεφωνίας της εταιρείας ΣΤΕΤ ΕΛΛΑΣ στο σημείο κατάληξης του δρόμου, γνωστού ως Ξάγναντο, όλη η κυκλοφορία με προορισμό την κεραία διέρχεται τώρα δια μέσου του δασοδρόμου. Όλοι όσοι ερωτήθηκαν είχαν την εντύπωση πως ο δασοδρόμος κατασκευάστηκε προς εξυπηρέτηση της κεραίας, μια παρατήρηση που δεν μπορεί να παραμείνει ασχολίαστη. Πρέπει να αναφερθεί εδώ πώς μέχρι το τέλος του 2002 όταν η κεραία συνδέθηκε με το δίκτυο της ΔΕΗ,  η μεταφορά καυσίμων για ηλεκτροδότηση εγένετο δια μέσω αυτού του δασοδρόμου.

 

Σε ανταπόκριση της πρότασης του Δασαρχείου, η Θ΄ ΕΠΚΑ δεν φαίνεται πως είχε επιφυλάξεις ως προς την αναγκαιότητα και σκοπιμότητα του έργου. Κατά την διάρκεια της σύνταξης της μελέτης η Θ΄ ΕΠΚΑ φαίνεται μάλιστα πως υπέδειξε την σημερινή χάραξη του δρόμου, παρ’ όλον που η χάραξη αυτή φέρει τον δρόμο σε απόσταση λίγων μέτρων από το κοίλον του θεάτρου, και αναπόφευκτα αλλοιώνει την αισθητική του περιβάλλοντος χώρου.

 

Στην εισήγησή του στο Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Στερεάς Ελλάδος, (συνημμένο 20) ο κ. Β. Αραβαντινός γράφει:

 

Η Υπηρεσία μας πιστεύει ότι το έργο είναι ωφέλιμο και για την προστασία του δάσους αλλά και για την εφαρμογή προγραμμάτων βελτίωσης του δασικού πλούτου και του περιβάλλοντος και εισηγείται ενθέρμως την κατασκευή του με τους όρους που εμπεριέχονται στο αμέσως προηγούμενο μέρος.

 

 

Οι όροι που αναφέρει κ. Αραβαντινός, και τους οποίους απεδέχθη το Συμβούλιο, (συνημμένο 21), δεν διαφέρουν ουσιαστικά από την  Απόφαση του ΚΑΣ,  (συνημμένο 8)  για τον αγροτικό δρόμο του 1994[2].  (Σημ. εντός παρενθέσεως κατωτέρω εμφανίζονται στοιχεία τα οποία έχουν προστεθεί στην Απόφαση του Συμβουλίου).

 

            α) Ήπια διάνοιξη χωρίς πολλούς εκβραχισμούς.

           

            β) Το πλάτος του καταστρώματος θα είναι 5,00 μ.

           

            γ) Θα συνταχθεί μελέτη αποκατάστασης των αλλοιώσεων του τοπίου με          φύτευση των πρανών του δρόμου (με φυτά ανθεκτικά στην φωτιά), ώστε να           αποκατασταθεί η αισθητική του περιβάλλοντος (και η αντιπυρική προστασία          της περιοχής κατά την όδευση του δρόμου προς την Κοιλάδα των Μουσών).

 

δ) Τα υλικά των εκβραχισμών θα απομακρυνθούν από το χώρο. (Στην περιοχή του αρχαιολογικού χώρου και του Ιερού θα ληφθεί μέριμνα πλήρους αποφυγής των εκβραχισμών και εγκατάλειψης υλικών).

           

            ε) (Η διάνοιξη θα γίνει με την επίβλεψη της Θ΄ ΕΠΚΑ για να αποφευχθούν βλάβες      άμεσες ή έμμεσες, ο δρόμος)  είναι κλειστός στην κυκλοφορία, θα παραμείνει            χωμάτινος με χαλίκι, και δε θα ασφαλτοστρωθεί.

 

Όπως και στην περίπτωση του αγροτικού δρόμου το 1994, κανείς από τους όρους αυτούς του Συμβουλίου[3] δεν ετηρήθη από τον εργολάβο.  Συγκεκριμένα :

 

α) Η διάνοιξη έγινε με συστηματική χρήση εκρηκτικών και μεγάλων εκσκαφικών μηχανημάτων. Χιλιάδες δένδρων ξεριζώθηκαν και καταστράφηκαν.

 

β) Το πλάτος του οδοστρώματος είναι ανομοιογενές, σε πολλά σημεία υπερβαίνει τα 5,00 μ.,  και μετράται στα 6,00 μ.  Το πλάτος των εκβραχώσεων  συχνά υπερβαίνει το πλάτος του οδοστρώματος κατά 1,00 με 1,50 μέτρα. (Συνημμένο 22, Φωτ. 1)

 

γ) Μελέτη αποκατάστασης του τοπίου, δεν έχει εφαρμοσθεί. Δεν υπάρχει δείγμα φύτευσης των πρανών του δρόμου.  Η αισθητική του χώρου έχει παραβιαστεί βάναυσα. Μεγάλα τμήματα του δάσους έχουν παύσει να υπάρχουν.(Φωτ. 3)  Η καταστροφή του δάσους είναι ορατή από την εθνική οδό Αθηνών Λαμίας, σε απόσταση 20 χιλιομέτρων. Επιπλέον, η διατύπωση του όρου αυτού δημιουργεί την λανθασμένη εντύπωση ότι μέρος μόνον του δρόμου διέρχεται μέσω της Κοιλάδας των Μουσών. Εξέταση του χάρτη (συνημμένο 5) δείχνει ότι ο δρόμος καθ’ όλον το μήκος του ευρίσκεται εντός του αρχαιολογικού χώρου.

 

δ) Τα υλικά των εκβραχισμών απωθήθηκαν από τα  εκσκαφικά μηχανήματα στην κλιτή του όρους όπου και κατακρημνίστηκαν λόγω της μεγάλης κλίσεως του εδάφους, συμπαρασύροντας και καταστρέφοντας χιλιάδες δέντρων. (Φωτ. 2). Μεγάλα ξύλινα κιβώτια και ποικιλόμορφα μπάζα δεν απομακρύνθηκαν (Φωτ.3).  Και πάλιν η διατύπωση του όρου (δ) δημιουργεί την εντύπωση ότι μέρος μόνον του δρόμου διέρχεται δια μέσου του αρχαιολογικού χώρου.

 

ε) Κατολίσθηση χωμάτων, ίσως λόγω των δονήσεων του εδάφους εκ των εκρήξεων κατά την διάρκεια των εκβραχώσεων, στο χώρο του αρχαίου θεάτρου έφερε αρχιτεκτονικά μέλη της σκηνής στην επιφάνεια.  (Φωτ. 4 ).

 

στ) Ο δρόμος δεν είναι κλειστός στην κυκλοφορία. Στην περιοχή του θεάτρου, όπου σχεδόν εφάπτεται του κοίλου (!), ο δρόμος έχει μεταβληθεί σε λασπόδρομο (Φωτ. 5 ), όπου είναι εμφανή τα χαράγματα από την διέλευση αυτοκινήτων προς την κεραία της ΣΤΕΤ ΕΛΛΑΣ  (Φωτ. 6). Δεν υπάρχει ένδειξη επίστρωση με χαλίκι.

 

 

 Τα στοιχεία αυτά ετέθησαν υπ’ όψιν της Θ΄ ΕΠΚΑ συνοδευόμενα με φωτογραφικές αποτυπώσεις των κακοτεχνιών (συνημμένο 22). Η απάντηση της Θ΄ ΕΠΚΑ (συνημμένο 22) δεν υπεισέρχεται στην ουσία του θέματος αλλά απλώς αναφέρει πως το Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδος ενέκρινε την διάνοιξη του δασοδρόμου. Κανένα σχόλιο για τις παραβάσεις και κακοτεχνίες που αποτελούν το θέμα της επικοινωνίας του συνημμένου 21.  Η Απόφαση  του Συμβουλίου (συνημμένο 21) ρητά αναφέρει:

 

Η διάνοιξη θα γίνει με την επίβλεψη της Θ΄ ΕΠΚΑ, για να αποφευχθούν βλάβες άμεσες ή έμμεσες στα αρχαία….

 

Η αδυναμία της Θ΄ ΕΠΚΑ να δώσει εξηγήσεις οδηγεί σε μεσολάβηση του Συνηγόρου του Πολίτη (συνημμένο 23):

… παρακαλούμε να μας γνωρίσετε  αν η διάνοιξη δρόμου στο όρος Μαραντάλι έχει τηρήσει τους όρους προστασίας που έχουν τεθεί με την υπ’ αριθμόν 11/6-7-2001 πράξη του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Στερεάς Ελλάδος.

 

Την 23-4-2003 η Θ΄ ΕΠΚΑ απαντά στον ΣτΠ (συνημμένο 24) και το κείμενο μεταφέρεται εξ ολοκλήρου εδώ:

 

Σε απάντηση του εγγράφου σας αριθ. Πρωτ. 11774/7.6.2002 που λάβαμε προσφάτως (δικό μας πρωτ. 979/14.4.2003) και αφορά καταγγελία για υλοποίηση έργων στη ευρύτερη περιοχή της Κοιλάδας των Μουσών, σας γνωρίζουμε ότι η διάνοιξη των δασικών δρόμων πυροπροστασίας στο όρος Μαραντάλι έγινε σύμφωνα με εισήγηση της Υπηρεσίας μας και ομόφωνη απόφαση του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων. Η διάνοιξή του παρακολουθήθηκε από την Υπηρεσία μας, ώστε να τηρηθούν οι όροι που τέθηκαν από το Συμβούλιο.

Σε ερώτημά μας προς το Δασαρχείο Θηβών πληροφορούμεθα ότι υπάρχει δικό τους αίτημα χρηματοδότησης για το Πρόγραμμα Αναδάσωσης των πρανών του δρόμου και κάλυψης των χαμηλών εκβραχισμών.  Η ίδια Υπηρεσία διαβεβαιώνει ότι ο δρόμος ελέγχεται από την Δασική Υπηρεσία και μάλιστα κλείνει στην κυκλοφορία με εμπόδια (μπάρα) τα οποία δυστυχώς κατά καιρούς καταστρέφονται.

 

 

Η πρώτη παράγραφος δύναται να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως. Η λέξη παρακολούθηση αντικαθιστά την λέξη επίβλεψη του Συμβουλίου που σημαίνει άμεση, εκ του πλησίον, δια οπτικής επαφής θεώρηση. Η χρήση του συνδετικού «ώστε» εξηγεί τον λόγο της παρακολούθησης και δεν δίνει σαφή απάντηση στο ερώτημα του ΣτΠ. 

 

Η επόμενη παράγραφος εμμέσως αλλά σαφώς παραδέχεται ότι ορισμένοι από τους όρους δεν έτηρήθησαν. Η εκ των υστέρων επικοινωνία με το Δασαρχείο Θηβών αναφέρεται στην ανάγκη εκτέλεσης επιπλέον έργων για την διόρθωση των κακοτεχνιών που αφορούν τους όρους γ) και δ) του Συμβουλίου όπως εξετέθησαν ανωτέρω.

 

Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι γιατί, εφόσον η Θ΄ ΕΠΚΑ «παρακολούθησε» την εκτέλεση των έργων δεν επενέβη πάραυτα για να διακόψει την αλόγιστη χρήση εκρηκτικών που επέφεραν ανεπανόρθωτη καταστροφή στην Κοιλάδα των Μουσών; Και γιατί έπρεπε να υπάρξει επέμβαση του ΣτΠ για να εκδηλώσει ενδιαφέρον για τις προθέσεις του Δασαρχείου να διορθώσει τις κακοτεχνίες;

ΟΥΤΕ ΙΕΡΟ, ΟΥΤΕ ΔΗΜΟΣΙΟ…

 

Με αυτό τον τίτλο καθημερινή εφημερίδα[4] αναφέρθηκε στην έκθεση του Σώματος Επιθεωρητών-Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης του 2002, σχετικά με τη κατάσταση που επικρατεί σε ορισμένες δημόσιες υπηρεσίες , όπου αναφέρονται ονομαστικά πολεοδομίες και δασαρχεία. Εμάς εδώ μας ενδιαφέρει συγκεκριμένα η κατάσταση στο Δασαρχείο Θηβών. Οι πρώτες επαφές του γράφοντος με την υπηρεσία αυτή αφορούσαν την υπόθεση της αυθαίρετης μονής στην κοιλάδα των Μουσών όπου έγινε εμφανής η δυσλειτουργία του Δασαρχείου.. Αυτό απετέλεσε και την απαρχή μιας έρευνας σχετικά με τα τεκταινόμενα στην υπηρεσία αυτή.

 

Θέμα της επίσκεψης μου της 18-3-2003 στο Δασαρχείο ήταν ο προαναφερθείς δασοδρόμος. Συνομιλητής μου ο κ. Χρ. Κλεφτάκης, Δασολόγος, Μετά από την παρουσίαση των θέσεων μου και την υποβολή του φωτογραφικού υλικού ο κ. Κλεφτάκης θέλησε να με διαβεβαιώσει πως η υπηρεσία του αναγνωρίζει την ανάγκη περαιτέρω εργασιών για την αποκατάσταση της αισθητικής «ενός τόσον σημαντικού αρχαιολογικού χώρου», όπως ο ίδιος το έθεσε. «Οι όροι της αρχαιολογικής υπηρεσίας είναι σεβαστοί», με διαβεβαίωσε.

 

Μου ενεχείρισε Πρόταση του Δασαρχείου προς την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας  την οποία ο ίδιος συνέταξε, με θέμα «Αναδασώσεις /Αποκατάσταση Πρανών από Διάνοιξη Δασοδρόμου στη περιοχή Ελικώνα. Σύμφωνα με το έγγραφο εζητείτο το ποσόν των €120,000 για την αποκατάσταση των πρανών.  Αναφορά στην απομάκρυνση των

υλικών των εκβραχισμών δεν υπήρχε.

 

Στη συνέχεια, σε μια προσπάθεια τεχνικού προσδιορισμού του έργου, ο κ. Κλεφτάκης απέφυγε να αναφερθεί σε λεπτομέρειες καθορισμού των τεχνικών προδιαγραφών, με το δικαιολογητικό πως δεν είχε εκπονηθεί μελέτη αποκατάστασης. Ούτε ήταν σε θέση να εξηγήσει με ποια κριτήρια είχε οδηγηθεί στο ποσό των €120,000 εφόσον το ποσό αυτό προσεγγίζει το αρχικό κόστος κατασκευής  του δρόμου (Δρχ. 43,134,354).  Ο κ. Κλεπτάκης επίσης αρνήθηκε πρόταση συνεργασίας με ειδικούς του Πανεπιστημίου Αθηνών, και διέκοψε απότομα την συζήτηση και απεχώρησε από το γραφείο του.

 

Η αινιγματική συμπεριφορά του δασολόγου που εκπόνησε την μελέτη του δασοδρόμου συνέτεινε στην εξακολούθηση της έρευνας, τώρα και με την συμμετοχή δικηγορικού οίκου των Θηβών.  Η έρευνα αυτή απεκάλυψε το πολύ δυσάρεστο γεγονός ότι αντίθετα με το άρθρο 36, «Κώλυμα συμφέροντος» του Υπαλληλικού Κώδικα, Νόμος 2683/1999,

το Δασαρχείο Θηβών δημοπράτησε το έργο κατασκευής του δασοδρόμου  στην …σύζυγο του κ. Κλεφτάκη, κυρία Μαργαρίτα Μαρίνου, η οποία παρουσιάζεται στο Συνοπτικό Δελτίο Υποέργου (συνημμένο 25) ως δασολόγος.

 

Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ζητήσει από το Δασαρχείο στοιχεία όσον αφορά την μελέτη του δασοδρόμου, στοιχεία που αφορούν την διενέργεια δημοπράτησης και την σύσταση και την εισήγηση της Επιτροπής Ανάθεσης του έργου.

 

Ανεξακρίβωτες πληροφορίες από την τοπική κοινωνία αναφέρουν πώς το έργο κατασκεύασε όχι πολιτικός μηχανικός, αλλά ο κ. Αλέκος Στέφας, ιδιοκτήτης και …χειριστής μπουλντόζας από το χωριό Βάγια Βοιωτίας.  Σύμφωνα με τις ίδιες ανεξακρίβωτες πληροφορίες ο κ. Στέφας εισέπραξε περίπου Δρχ. 30 εκατ. για την κατασκευή του δρόμου, οπότε το υπόλοιπο, 13 περίπου εκατ. εκαρπώθη η κ. Μαρίνου/Κλεφτάκη!

 

Η νομική υπηρεσία του ΤΕΕ ερευνά ύστερα από αίτηση του γράφοντος την νομιμότητα κατασκευής δρόμου από δασολόγο χωρίς την συμμετοχή πολιτικού μηχανικού.

 

Το ποσόν των 30 εκατ. για  κατασκευή δρόμου, σύμφωνα με το Τεχνικό Δελτίο Υποέργου μήκους 4.46 εμφανίζεται μάλλον ανεπαρκές. Η υποκοστολόγηση έργων με βαθιές εκπτώσεις  για την εξασφάλιση εργολαβιών δεν είναι πρωτοφανής στην ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα. Συνήθως τα κέρδη προέρχονται από ‘συμπληρωματικά’ έργα τα οποία κρίνονται απαραίτητα για να διορθωθούν οι κακοτεχνίες της αρχικής κατασκευής. Ίσως το προαναφερθέν ποσό των €120,000, μόνον για την αποκατάσταση των πρανών, τελείως αδικαιολόγητο διότι αυτή η ενέργεια  αποτελούσε όρο του Συμβουλίου για την έκδοση άδειας, να αποτελεί ένα ακόμα παράδειγμα αυτού του φαινομένου!

 

Προσπάθειες για τηλεφωνική επαφή με τον κ. Κλεφτάκη στο Δασαρχείο Θηβών για να εξακριβωθούν τα ανωτέρω απέβησαν άκαρπες. Η γραμματεύς με πληροφόρησε πως ο κ. Κλεφτάκης υπέβαλε την παραίτηση του και αποχώρησε αιφνιδίως από την υπηρεσία.

 

 

 

ΕΡΤΖΙΑΝΑ ΚΑΙ ΑΓΑΝΙΠΠΗ

 

Ακολουθώντας  ανηφορικά τον δασοδρόμο προς στο τέλος τους δάσους της Arbutus Andrachne εκεί περίπου που πηγάζει η Αγανίππη, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα από τα θαύματα της σύγχρονης τεχνολογίας, μια ατσάλινη κεραία κινητής τηλεφωνίας ύψους 40 μέτρων.  Την κεραία περιστοιχίζει φράχτης με συρματοπλέγματα που περιλαμβάνει και τρία λυόμενα  με τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό.

 

Τίποτα δεν μπορεί να επαναφέρει τον ρομαντικό επισκέπτη της κοιλάδας των Μουσών

που την φαντασία του τον περιστοιχίσει με τις κόρες της Μνημοσύνης στην ωμή πραγματικότητα πιο γρήγορα, από την θέα αυτού του αποτρόπαιου κατασκευάσματος που σήμερα δεσπόζει της κοιλάδας. Ο μόνος τρόπος που θα μπορούσε να προκαλέσει κανείς μεγαλύτερη αισθητική ζημιά στο τοπίο θα ήταν να προσθέσει και μια συστοιχία πύργων αιολικής ενέργειας!  

 

Η κεραία χτίστηκε παρανόμως χωρίς την γνώση και την συναίνεση της τοπικής κοινωνίας, πάνω σε γη χαρακτηρισμένη ως αναδασωτέα μετά την πυρκαγιά του 1998.

Η ιδιοκτήτρια εταιρεία ΣΤΕΤ ΕΛΛΑΣ ζήτησε και πήρε άδεια εγκατάστασης και από την Θ΄ΕΠΚΑ, και από την Διεύθυνση Δασών Βοιωτίας. Άς εξετάσουμε τις δύο αυτές περιπτώσεις αδειοδότησης.

 

Πολύ σύντομα, για την άδεια της δασικής υπηρεσίας,  σύμφωνα με το συνημμένο 26 χειρόγραφο (!) έγγραφο της Διεύθυνσης Δασών, και το εκεί αναφερόμενο συνημμένο 5, το Δασαρχείο Θηβών υποβάλλει αναφορά-πρόταση στην Περιφέρεια για χορήγηση άδειας μέσα σε δημόσια δασική έκταση που αυτή η ίδια είχε χαρακτηρίσει αναδασωτέα, πράξη παράνομη σύμφωνα με τον δασικό νόμο 998/79.  Και η Περιφέρεια η οποία προφανώς δεν έχει πρόσβαση στα αρχεία των Δασαρχείων χορηγεί την άδεια εγκατάστασης.

 

Ας στρέψουμε την προσοχή μας όμως στην αρχαιολογική υπηρεσία. Την 24-9-1999 η Θ΄ ΕΠΚΑ σε επιστολή της προς την ΣΤΕΤ ΕΛΛΑΣ (συνημμένο 27) αναφέρει τα εξής:

 

Σε απάντηση της από 17-9-99 αίτησής σας σχετικά με την έγκριση εγκατάστασης κεραίας κινητής τηλεφωνίας στη θέση Νεοχωρίου Ν. Βοιωτίας σας πληροφορούμε ότι ύστερα από αυτοψία υπαλλήλου της Υπηρεσίας μας, διαπιστώθηκε ότι η περιοχή στην οποία πρόκειται να εγκατασταθεί η κεραία , σύμφωνα με το συνημμένο τοπογραφικό δεν είναι αρχαιολογικός χώρος.

 

Το ζήτημα του κατά πόσον η κεραία τοποθετήθηκε μέσα στον αρχαιολογικό χώρο δεν είναι εύκολο να διασαφηνιστεί, γιατί το ΦΕΚ 453 είναι ασαφές. Λεπτομερής ανάγνωση του ΦΕΚ και επιτόπια μελέτη του συγκεκριμένου χώρου, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι με μεγάλη πιθανότητα η κεραία έχει τοποθετηθεί εντός ή επί του ορίου του αρχαιολογικού χώρου. Προς απόδειξη επισυνάπτω τον χάρτη 6328/2, κλίμακας 1:5000 της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, (συνημμένο 26) όπου ενδείκνυται γραφικά η θέση της κεραίας σχετικά με το Νότιο όριο του αρχαιολογικού χώρου. Η αβεβαιώτης συνδέεται με την δυνατότητα ακριβούς καθορισμού των γεωγραφικών συντεταγμένων του Νότιου ορίου από την ανάγνωση του ΦΕΚ.

 

Στον χάρτη αυτό, και με αρχή το Τριγωνομετρικό σημείο 929.79, η συνεχής γραμμή καταγράφει τη παράγραφο 4 του ΦΕΚ (συνημμένο 28), η οποία αναφέρει κατά γράμμα «Προς την νοητή γραμμή από τον λόφο Ζαγαρά, μέχρι του δρόμου Νεοχωρίου».

Η γραμμή αυτή συνεχής (χρώματος κίτρινου για διάκριση) καταλήγει στον τυφλό δρόμο, ο οποίος έχει ως αρχή το Νεοχώρι και πορεύεται προς Δυσμάς όπου και καταλήγει.

Η δεύτερη γραμμή η οποία διαγράφεται διακεκομμένη, μεταφέρει εδώ κατά προσέγγιση την γραφική παράσταση της οριοθέτησης όπως αυτή εμφανίζεται στο ΦΕΚ.

Και στις δύο περιπτώσεις η θέση της κεραίας εντοπίζεται μέσα στον αρχαιολογικό χώρο!

 

Εις απάντηση επιστολής μου προς την Θ΄ ΕΠΚΑ την 14-8-2002 ο κ. Αραβαντινός αναφέρει (συνημμένο 29):

 

Σε απάντηση της από 14-8-2002 επιστολής σας προς την υπηρεσία μας, που αφορά σε θέματα-ερωτήματα σχετικά με επεμβάσεις στον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο της Κοιλάδας των Μουσών σας πληροφορούμε τα εξής:

 

Α) Ως προς την τοποθέτηση της κεραίας κινητής τηλεφωνίας η Υπηρεσία μας έδωσε κατ’ οικονομία τη σχετική άδεια , εφόσον η κεραία δεν έχει ορατή  επαφή με τον αρχαιολογικό χώρο της Κοιλάδας των Μουσών, και αποτελεί περιορισμένη επέμβαση χωρίς μελλοντικές προσθήκες.

 

Ασχέτως αν η κεραία με χρήση μικροσκοπίου μπορεί να εντοπισθεί λίγα μέτρα μέσα ή έξω από τον αρχαιολογικό χώρο, η πραγματικότητα  είναι πως οποιοσδήποτε με συνήθη όραση μπορεί να δει την κεραία από οποιοδήποτε σημείο της Κοιλάδας των Μουσών, βοηθούμενος και από την χάραξη του δασοδρόμου στην βουνοπλαγιά, που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην θέση της κεραίας και ο οποίος, φυσικά, κατασκευάστηκε για δασοπροστασία…

 

 

 


[1] Πρέπει να σημειωθεί ότι όλες αυτές οι ενέργειες έγιναν από της δημαρχίας του κ. Χ. Πελώνη. Μετά τις δημοτικές εκλογές του 2002, τον Δήμο ανέλαβε η παράταξη του κ. Σ. Μπόγρη, Ο νέος δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο αρνήθηκαν να δεσμευτούν από  τις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει η προηγούμενη δημοτική αρχή προς το μοναστήρι.

[2] (Σημ. Αντίθετα με το συνημμένο 8 δεν προβλέπεται μελέτη κατασκευής οχετών απορροής των όμβριων υδάτων).

 

[3] Η επικοινωνία του γράφοντος με το γραφείο στη οδού Σουλτάνη 6 απέβη αναποτελεσματική.  Το Τ.Σ.Μ. Στερεάς Ελλάδος έχει μεταφερθεί στην Λαμία, το αρχείο είναι ακόμα στην Αθήνα, και η κ. Σκαλίδου έχει μετατεθεί εκτός Αθηνών. Σε τηλεφωνική συζήτηση η κ. Σκαλίδου με πληροφόρησε «Τις περισσότερες φορές οι εργολάβοι δεν συμμορφώνονται με τους όρους της άδειας….»!

[4] Ελευθεροτυπία, 27-6-2003

ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ

 

 Τον Ιανουάριο του 2001 οι κάτοικοι της Άσκρης είδαν στην τοπική εφημερίδα ΑΣΚΡΑ καταχωρημένη την ακόλουθη δήλωση:

 

ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΜΟΝΉΣ

 

Τυλιγμένη με την αχλύ(sic) της Ιστορίας όπως ο ιστορικός (sic) Ησίοδος κατέγραψε, απλώνεται η πανέμορφη κοιλάδα των Μουσών , μέσα στα σπλάχνα του Ελικώνα, εδώ στην γη της Παλαιοπαναγιάς της Άσκρης.

Ανάμεσα στους αμπελώνες της φιλοξενεί τη από δέκα αιώνες, και μέχρι σήμερα παλαιά εγκαταλελειμμένη Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού.

Η Πρόνοια του καλού Θεού και η ανύστακτη φροντίδα και μέριμνα  του όντως γλυκύτατου και πατρικού ποιμένα της Βοιωτικής Εκκλησίας Μητροπολίτου κ.κ. Ιερωνύμου αγκάλιασε τη μικρή αδελφότητά μας  και την οδήγησε στον ευλογημένο αυτό τόπο.

Αυτά θα είναι η Αρχή

 ΑΡΧΙΖΟΥΜΕ, λοιπόν με την τοποθέτηση προκατασκευασμένων οικίσκων.

Τα σχέδια του Μητροπολίτου μας είναι μεγαλόπνοα.

ΞΕΚΙΝΑΜΕ

Το ταξίδι είναι Μακρύ

Ο κόπος μεγάλος

Όμως ο σκοπός Μοναδικός

Να κτιστεί ένα κομμάτι παραδείσου

Στην Άσκρη.

 

Ο ισχυρισμός περί ανασύστασης δεν είναι αληθής.  Ουδέποτε υπήρξε μονή στον συγκεκριμένο χώρο. Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, η Μητρόπολη Θηβών με χρήματα που απέσπασε με ψευδείς δηλώσεις από το ΥΠΕΧΩΔΕ (ταμείο ΕΤΕΡΠΣ), και χωρίς άδεια ναοδομίας, καταπάτησε δημόσια δασική έκταση 40 στρεμμάτων στο βόρειο σκέλος της κοιλάδας των Μουσών, την εκχέρσωσε, την ισοπέδωσε, την τσιμεντοποίησε με ενισχυμένο σκυροκονίαμα, και άρχισε να εγκαθιστά ξύλινους προκατασκευασμένους οικίσκους. Επιπροσθέτως τα τοπογραφικό σχέδιο του έργου παρουσιάζει την οριοθέτηση της υπό κατασκευή μονής έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνει στον περίβολο το Βυζαντινό μνημείο της εκκλησίας του Χριστού.

 

Η έρευνα αυτή αποκαλύπτει σωρεία παράνομων ενεργειών και από τον Δήμο Θεσπιών.  Έγγραφα της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (συνημμένο 12) κατανέμουν πιστώσεις από κονδύλια του Υπουργείου Εσωτερικών για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών, «στο Μοναστήρι». Άλλο έγγραφο της περιφέρειας, Πρόγραμμα Καποδίστριας αυτή τη φορά (συνημμένο 13) εγκρίνει πιστώσεις του ΕΠΤΑ μετά από αίτηση του  Δήμου  για «Ανόρυξη και Αξιοποίηση Γεώτρησης Ι.Μ. Μεταμορφώσεως Σωτήρος Άσκρης».[1]

 

Προσφυγή του γράφοντος στην Θ΄ ΕΠΚΑ απέφερε την απάντηση πως η υπό ίδρυση μονή βρίσκεται  εκτός του αρχαιολογικού χώρου, και ως εκ τούτου η υπηρεσία είναι αναρμόδια να επέμβη.  Παρ’ όλον που η Θ΄ΕΠΚΑ είχε γνώση εκ των προτέρων της υποθέσεως δεν επέλεξε να την αποτρέψει.  Και βασίστηκε στην ατυχή οριοθέτηση του ΦΕΚ 453/Β΄/5.7.85 για να δικαιολογήσει την στάση της.

 

Στο συγκεκριμένο όμως χρονικό σημείο έχουμε επέμβαση από την 1η ΕΒΑ. Στην εισήγησή της (συνημμένο 11) προς το ΥΠΠΟ, η Διευθύντρια της 1ης ΕΒΑ κ. Γκίνη-Τσοφοπούλου, με θέμα   «Περί ιδρύσεως μονής πλησίον του Ι. Ναού Χριστού στη Άσκρη Βοιωτίας» αναφέρεται στο όλο θέμα και καταλήγει:

 

Μετά τα ανωτέρω και επειδή κρίνουμε ότι η εκτεταμένη αυτή εγκατάσταση θα επιφέρει ανεπανόρθωτη βλάβη με την προσωρινή ή μόνιμη αργότερα μορφή της σ’ αυτό το σημαντικότατο βοιωτικό μνημείο και στο άμεσο περιβάλλον της κοιλάδας των Μουσών με το γαλήνιο χαρακτήρα της εισηγούμεθα τη απόρριψη του αιτήματος  για την εγκατάσταση μονής πλησίον του Ι. Ναού Χριστού στην Άσκρη Βοιωτίας.

 

Την εισήγηση αυτή της 1ης ΕΒΑ επέλεξε να …ανατρέψει το Κ.Α.Σ !, με την γνωμοδότηση του, όπως αυτή εκφράζεται στην Υπουργική Απόφαση (συνημμένο 14.)  Έχουμε εδώ δηλαδή την επανάληψη της περίπτωσης της διεύρυνσης του δασοδρόμου στην κοιλάδα των Μουσών με όλες τις δυσμενείς συνέπειες που είχε αυτή η απόρριψη στην έκτοτε στάση της Θ΄ ΕΠΚΑ. Προσπάθειες για την εξέταση των αναλυτικών πρακτικών της 38/25.9.2001 συνεδρίας του Κ.Α.Σ. απέβησαν άκαρπες.

 

Σ ’αυτό το χρονικό σημείο επεμβαίνουν στην υπόθεση ενδιαφερόμενοι πολίτες. Υποβάλλεται Αναφορά στον Συνήγορο του Πολίτη, και Καταγγελία στον Εισαγγελέα Θηβών (συνημμένο 15). Λεπτομέρειες  που αφορούν την νομιμότητα της υποθέσεως τίθενται υπ’ όψιν της νέας τοπικής αυτοδιοίκησης του Δήμου Θεσπιέων.

 

Τα πρακτικά της πρώτης συνεδρίασης  του Δημοτικού Συμβουλίου στις Θεσπιές, της  21ης  Φεβρουαρίου 2003, όπου συζητήθηκε δημοσίως για πρώτη φορά το θέμα της υπό ίδρυση μονής, αποτελούν  υλικό για ιστορικούς και κοινωνιολόγους (συνημμένο 16)

Οι μετέπειτα εξελίξεις είναι πολύπλοκες και δεν θα αναφερθούν εδώ. Με δεύτερη Απόφαση του το Κ.Α.Σ. αποσύρει την έγκριση του για την ίδρυσή της μονής.

Σαν αποτέλεσμα  ενός περίπου χρόνου αντιδικίας με την Μητρόπολη Θηβών αναφέρω το τελευταίο έγγραφο από το Δασαρχείο Θηβών της 9-6-2003, με θέμα «Πρόσκληση-κλήτευση για κατεδάφιση αυθαιρέτων κτισμάτων» όπου ο αντιπρόσωπος της Μητρόπολης Θηβών εντέλλεται να προβεί στην κατεδάφιση των αυθαιρέτων (συνημμένο 17).

 

 

ΟΙ ΤΗΣ ΑΝΔΡΑΧΝΟΥ ΘΑΜΝΟΙ

 

Η κατασκευή δασοδρόμου στο νότιο όριο του αρχαιολογικού χώρου της κοιλάδας των Μουσών αποτελεί την πιο καταστροφική περιβαλλοντική και αρχαιολογική  επέμβαση μετά από την ανεξέλεγκτη βαθιά άροση του χώρου της δεκαετίας του 60. Το νότιο όριο του  αρχαιολογικού χώρου ακολουθεί την κορυφογραμμή του όρους Μαραντάλι, ύψους 1042 μέτρων του οποίου η προς την κοιλάδα πλευρά, με βόρειο προσανατολισμό, είναι κρημνώδης. Ένεκα του δυσπρόσιτου του εδάφους τα αιγοπρόβατα δυσκολεύονται να βοσκήσουν στο χώρο, επιτρέποντας έτσι στην δημιουργία δάσους, το οποίο μάλλον παραμένει αναλλοίωτο από την εποχή του Ησιόδου. Σ’ αυτό το δάσος κάνει αναφορά ο Παυσανίας.

 

Ενδεικτική είναι η επιστολή του Δασαρχείου Θηβών προς την Θ΄ ΕΠΚΑ (συνημμένο 18), θέμα: «Περί διανοίξεως δασοδρόμου», στην δεύτερη παράγραφο του οποίου διαβάζουμε:

 

Ο σκοπός της κατασκευής του είναι αποκλειστικά η αντιπυρική προστασία της ΒΑ-Β-ΒΔ πλαγιάς του υψώματος Μαραντάλι και προς την Κοιλάδα των Μουσών όπου σήμερα υπάρχει το μοναδικό χαμηλό δάσος αποτελούμενο κυρίως από πρίνο (Quercus coccifera), κουμαριά (Arbutus Unedo), γλιστροκουμαριάς (Arbutus Andrachne), και Δυτικότερα και προς τα ψηλά από δάσος Κεφαλληνιακής Ελάτης (Abies cephallonica)  και από άλλα μοναδικά στον κόσμο είδη χλωρίδας, σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία.

 

Το 2001 μια σειρά εκρήξεων από την θέση Ξάγναντο σηματοδοτεί την έναρξη κατασκευής κατασκευής του δασοδρόμου. Διασχίζοντας απόσταση τεσσάρων περίπου χιλιομέτρων, ο δρόμος κατηφορίζει προς δυσμάς, και συνενώνεται με τον (παρανόμως) διαπλατυνθέντα αγροτικό δρόμο.  Χιλιάδες δένδρων καταστράφηκαν για την διάνοιξη του οδοστρώματος και πολλαπλάσια άλλα από την κατακρήμνιση των υλικών των εκβραχισμών στις απότομες κλιτείς του όρους.

 ………………..Και επειδή ταυτοχρόνως σχεδόν με τον δασοδρόμο τοποθετήθηκε κεραία κινητής τηλεφωνίας της εταιρείας ΣΤΕΤ ΕΛΛΑΣ στο σημείο κατάληξης του δρόμου, γνωστού ως Ξάγναντο, όλη η κυκλοφορία με προορισμό την κεραία διέρχεται τώρα δια μέσου του δασοδρόμου. Όλοι όσοι ερωτήθηκαν είχαν την εντύπωση πως ο δασοδρόμος κατασκευάστηκε προς εξυπηρέτηση της κεραίας, μια παρατήρηση που δεν μπορεί να παραμείνει ασχολίαστη. Πρέπει να αναφερθεί εδώ πώς μέχρι το τέλος του 2002 όταν η κεραία συνδέθηκε με το δίκτυο της ΔΕΗ,  η μεταφορά καυσίμων για ηλεκτροδότηση εγένετο δια μέσω αυτού του δασοδρόμου.

 

………………… Όπως και στην περίπτωση του αγροτικού δρόμου το 1994, κανείς από τους όρους αυτούς του (Τοπικού Αρχαιολογικού  Συμβουλίου)[3] δεν ετηρήθη από τον εργολάβο.  Συγκεκριμένα :

 

α) Η διάνοιξη έγινε με συστηματική χρήση εκρηκτικών και μεγάλων εκσκαφικών μηχανημάτων. Χιλιάδες δένδρων ξεριζώθηκαν και καταστράφηκαν.

 

β) Το πλάτος του οδοστρώματος είναι ανομοιογενές, σε πολλά σημεία υπερβαίνει τα 5,00 μ.,  και μετράται στα 6,00 μ.  Το πλάτος των εκβραχώσεων  συχνά υπερβαίνει το πλάτος του οδοστρώματος κατά 1,00 με 1,50 μέτρα. (Συνημμένο 22, Φωτ. 1)

 

γ) Μελέτη αποκατάστασης του τοπίου, δεν έχει εφαρμοσθεί. Δεν υπάρχει δείγμα φύτευσης των πρανών του δρόμου.  Η αισθητική του χώρου έχει παραβιαστεί βάναυσα. Μεγάλα τμήματα του δάσους έχουν παύσει να υπάρχουν.(Φωτ. 3)  Η καταστροφή του δάσους είναι ορατή από την εθνική οδό Αθηνών Λαμίας, σε απόσταση 20 χιλιομέτρων. Επιπλέον, η διατύπωση του όρου αυτού δημιουργεί την λανθασμένη εντύπωση ότι μέρος μόνον του δρόμου διέρχεται μέσω της Κοιλάδας των Μουσών. Εξέταση του χάρτη (συνημμένο 5) δείχνει ότι ο δρόμος καθ’ όλον το μήκος του ευρίσκεται εντός του αρχαιολογικού χώρου.

 

δ) Τα υλικά των εκβραχισμών απωθήθηκαν από τα  εκσκαφικά μηχανήματα στην κλιτή του όρους όπου και κατακρημνίστηκαν λόγω της μεγάλης κλίσεως του εδάφους, συμπαρασύροντας και καταστρέφοντας χιλιάδες δέντρων. (Φωτ. 2). Μεγάλα ξύλινα κιβώτια και ποικιλόμορφα μπάζα δεν απομακρύνθηκαν (Φωτ.3).  Και πάλιν η διατύπωση του όρου (δ) δημιουργεί την εντύπωση ότι μέρος μόνον του δρόμου διέρχεται δια μέσου του αρχαιολογικού χώρου.

 

ε) Κατολίσθηση χωμάτων, ίσως λόγω των δονήσεων του εδάφους εκ των εκρήξεων κατά την διάρκεια των εκβραχώσεων, στο χώρο του αρχαίου θεάτρου έφερε αρχιτεκτονικά μέλη της σκηνής στην επιφάνεια.  (Φωτ. 4 ).

 

στ) Ο δρόμος δεν είναι κλειστός στην κυκλοφορία. Στην περιοχή του θεάτρου, όπου σχεδόν εφάπτεται του κοίλου (!), ο δρόμος έχει μεταβληθεί σε λασπόδρομο (Φωτ. 5 ), όπου είναι εμφανή τα χαράγματα από την διέλευση αυτοκινήτων προς την κεραία της ΣΤΕΤ ΕΛΛΑΣ  (Φωτ. 6). Δεν υπάρχει ένδειξη επίστρωση με χαλίκι.

 

 

 Τα στοιχεία αυτά ετέθησαν υπ’ όψιν της Θ΄ ΕΠΚΑ συνοδευόμενα με φωτογραφικές αποτυπώσεις των κακοτεχνιών (συνημμένο 22). Η απάντηση της Θ΄ ΕΠΚΑ (συνημμένο 22) δεν υπεισέρχεται στην ουσία του θέματος αλλά απλώς αναφέρει πως το Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδος ενέκρινε την διάνοιξη του δασοδρόμου. Κανένα σχόλιο για τις παραβάσεις και κακοτεχνίες που αποτελούν το θέμα της επικοινωνίας του συνημμένου 21.  Η Απόφαση  του Συμβουλίου (συνημμένο 21) ρητά αναφέρει:

 

Η διάνοιξη θα γίνει με την επίβλεψη της Θ΄ ΕΠΚΑ, για να αποφευχθούν βλάβες άμεσες ή έμμεσες στα αρχαία….

 

Η αδυναμία της Θ΄ ΕΠΚΑ να δώσει εξηγήσεις οδηγεί σε μεσολάβηση του Συνηγόρου του Πολίτη (συνημμένο 23):

… παρακαλούμε να μας γνωρίσετε  αν η διάνοιξη δρόμου στο όρος Μαραντάλι έχει τηρήσει τους όρους προστασίας που έχουν τεθεί με την υπ’ αριθμόν 11/6-7-2001 πράξη του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Στερεάς Ελλάδος.

 

Την 23-4-2003 η Θ΄ ΕΠΚΑ απαντά στον ΣτΠ (συνημμένο 24) και το κείμενο μεταφέρεται εξ ολοκλήρου εδώ:

 

Σε απάντηση του εγγράφου σας αριθ. Πρωτ. 11774/7.6.2002 που λάβαμε προσφάτως (δικό μας πρωτ. 979/14.4.2003) και αφορά καταγγελία για υλοποίηση έργων στη ευρύτερη περιοχή της Κοιλάδας των Μουσών, σας γνωρίζουμε ότι η διάνοιξη των δασικών δρόμων πυροπροστασίας στο όρος Μαραντάλι έγινε σύμφωνα με εισήγηση της Υπηρεσίας μας και ομόφωνη απόφαση του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων. Η διάνοιξή του παρακολουθήθηκε από την Υπηρεσία μας, ώστε να τηρηθούν οι όροι που τέθηκαν από το Συμβούλιο.

Σε ερώτημά μας προς το Δασαρχείο Θηβών πληροφορούμεθα ότι υπάρχει δικό τους αίτημα χρηματοδότησης για το Πρόγραμμα Αναδάσωσης των πρανών του δρόμου και κάλυψης των χαμηλών εκβραχισμών.  Η ίδια Υπηρεσία διαβεβαιώνει ότι ο δρόμος ελέγχεται από την Δασική Υπηρεσία και μάλιστα κλείνει στην κυκλοφορία με εμπόδια (μπάρα) τα οποία δυστυχώς κατά καιρούς καταστρέφονται.

 

 

Η πρώτη παράγραφος δύναται να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως. Η λέξη παρακολούθηση αντικαθιστά την λέξη επίβλεψη του Συμβουλίου που σημαίνει άμεση, εκ του πλησίον, δια οπτικής επαφής θεώρηση. Η χρήση του συνδετικού «ώστε» εξηγεί τον λόγο της παρακολούθησης και δεν δίνει σαφή απάντηση στο ερώτημα του ΣτΠ. 

 

Η επόμενη παράγραφος εμμέσως αλλά σαφώς παραδέχεται ότι ορισμένοι από τους όρους δεν έτηρήθησαν. Η εκ των υστέρων επικοινωνία με το Δασαρχείο Θηβών αναφέρεται στην ανάγκη εκτέλεσης επιπλέον έργων για την διόρθωση των κακοτεχνιών που αφορούν τους όρους γ) και δ) του Συμβουλίου όπως εξετέθησαν ανωτέρω.

 

Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι γιατί, εφόσον η Θ΄ ΕΠΚΑ «παρακολούθησε» την εκτέλεση των έργων δεν επενέβη πάραυτα για να διακόψει την αλόγιστη χρήση εκρηκτικών που επέφεραν ανεπανόρθωτη καταστροφή στην Κοιλάδα των Μουσών; Και γιατί έπρεπε να υπάρξει επέμβαση του ΣτΠ για να εκδηλώσει ενδιαφέρον για τις προθέσεις του Δασαρχείου να διορθώσει τις κακοτεχνίες;

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΥΤΕ ΙΕΡΟ, ΟΥΤΕ ΔΗΜΟΣΙΟ…

 

Με αυτό τον τίτλο καθημερινή εφημερίδα[4] αναφέρθηκε στην έκθεση του Σώματος Επιθεωρητών-Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης του 2002, σχετικά με τη κατάσταση που επικρατεί σε ορισμένες δημόσιες υπηρεσίες , όπου αναφέρονται ονομαστικά πολεοδομίες και δασαρχεία. Εμάς εδώ μας ενδιαφέρει συγκεκριμένα η κατάσταση στο Δασαρχείο Θηβών. Οι πρώτες επαφές του γράφοντος με την υπηρεσία αυτή αφορούσαν την υπόθεση της αυθαίρετης μονής στην κοιλάδα των Μουσών όπου έγινε εμφανής η δυσλειτουργία του Δασαρχείου.. Αυτό απετέλεσε και την απαρχή μιας έρευνας σχετικά με τα τεκταινόμενα στην υπηρεσία αυτή.

 

Θέμα της επίσκεψης μου της 18-3-2003 στο Δασαρχείο ήταν ο προαναφερθείς δασοδρόμος. Συνομιλητής μου ο κ. Χρ. Κλεφτάκης, Δασολόγος, Μετά από την παρουσίαση των θέσεων μου και την υποβολή του φωτογραφικού υλικού ο κ. Κλεφτάκης θέλησε να με διαβεβαιώσει πως η υπηρεσία του αναγνωρίζει την ανάγκη περαιτέρω εργασιών για την αποκατάσταση της αισθητικής «ενός τόσον σημαντικού αρχαιολογικού χώρου», όπως ο ίδιος το έθεσε. «Οι όροι της αρχαιολογικής υπηρεσίας είναι σεβαστοί», με διαβεβαίωσε.

 

Μου ενεχείρισε Πρόταση του Δασαρχείου προς την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας  την οποία ο ίδιος συνέταξε, με θέμα «Αναδασώσεις /Αποκατάσταση Πρανών από Διάνοιξη Δασοδρόμου στη περιοχή Ελικώνα. Σύμφωνα με το έγγραφο εζητείτο το ποσόν των €120,000 για την αποκατάσταση των πρανών.  Αναφορά στην απομάκρυνση των

υλικών των εκβραχισμών δεν υπήρχε.

 

Στη συνέχεια, σε μια προσπάθεια τεχνικού προσδιορισμού του έργου, ο κ. Κλεφτάκης απέφυγε να αναφερθεί σε λεπτομέρειες καθορισμού των τεχνικών προδιαγραφών, με το δικαιολογητικό πως δεν είχε εκπονηθεί μελέτη αποκατάστασης. Ούτε ήταν σε θέση να εξηγήσει με ποια κριτήρια είχε οδηγηθεί στο ποσό των €120,000 εφόσον το ποσό αυτό προσεγγίζει το αρχικό κόστος κατασκευής  του δρόμου (Δρχ. 43,134,354).  Ο κ. Κλεπτάκης επίσης αρνήθηκε πρόταση συνεργασίας με ειδικούς του Πανεπιστημίου Αθηνών, και διέκοψε απότομα την συζήτηση και απεχώρησε από το γραφείο του.

 

Η αινιγματική συμπεριφορά του δασολόγου που εκπόνησε την μελέτη του δασοδρόμου συνέτεινε στην εξακολούθηση της έρευνας, τώρα και με την συμμετοχή δικηγορικού οίκου των Θηβών.  Η έρευνα αυτή απεκάλυψε το πολύ δυσάρεστο γεγονός ότι αντίθετα με το άρθρο 36, «Κώλυμα συμφέροντος» του Υπαλληλικού Κώδικα, Νόμος 2683/1999,

το Δασαρχείο Θηβών δημοπράτησε το έργο κατασκευής του δασοδρόμου  στην …σύζυγο του κ. Κλεφτάκη, κυρία Μαργαρίτα Μαρίνου, η οποία παρουσιάζεται στο Συνοπτικό Δελτίο Υποέργου (συνημμένο 25) ως δασολόγος.

 

Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ζητήσει από το Δασαρχείο στοιχεία όσον αφορά την μελέτη του δασοδρόμου, στοιχεία που αφορούν την διενέργεια δημοπράτησης και την σύσταση και την εισήγηση της Επιτροπής Ανάθεσης του έργου.

 

Ανεξακρίβωτες πληροφορίες από την τοπική κοινωνία αναφέρουν πώς το έργο κατασκεύασε όχι πολιτικός μηχανικός, αλλά ο κ. Αλέκος Στέφας, ιδιοκτήτης και …χειριστής μπουλντόζας από το χωριό Βάγια Βοιωτίας.  Σύμφωνα με τις ίδιες ανεξακρίβωτες πληροφορίες ο κ. Στέφας εισέπραξε περίπου Δρχ. 30 εκατ. για την κατασκευή του δρόμου, οπότε το υπόλοιπο, 13 περίπου εκατ. εκαρπώθη η κ. Μαρίνου/Κλεφτάκη!

 

Η νομική υπηρεσία του ΤΕΕ ερευνά ύστερα από αίτηση του γράφοντος την νομιμότητα κατασκευής δρόμου από δασολόγο χωρίς την συμμετοχή πολιτικού μηχανικού.

 

Το ποσόν των 30 εκατ. για  κατασκευή δρόμου, σύμφωνα με το Τεχνικό Δελτίο Υποέργου μήκους 4.46 εμφανίζεται μάλλον ανεπαρκές. Η υποκοστολόγηση έργων με βαθιές εκπτώσεις  για την εξασφάλιση εργολαβιών δεν είναι πρωτοφανής στην ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα. Συνήθως τα κέρδη προέρχονται από ‘συμπληρωματικά’ έργα τα οποία κρίνονται απαραίτητα για να διορθωθούν οι κακοτεχνίες της αρχικής κατασκευής. Ίσως το προαναφερθέν ποσό των €120,000, μόνον για την αποκατάσταση των πρανών, τελείως αδικαιολόγητο διότι αυτή η ενέργεια  αποτελούσε όρο του Συμβουλίου για την έκδοση άδειας, να αποτελεί ένα ακόμα παράδειγμα αυτού του φαινομένου!

 

Προσπάθειες για τηλεφωνική επαφή με τον κ. Κλεφτάκη στο Δασαρχείο Θηβών για να εξακριβωθούν τα ανωτέρω απέβησαν άκαρπες. Η γραμματεύς με πληροφόρησε πως ο κ. Κλεφτάκης υπέβαλε την παραίτηση του και αποχώρησε αιφνιδίως από την υπηρεσία.

 

 

 

ΕΡΤΖΙΑΝΑ ΚΑΙ ΑΓΑΝΙΠΠΗ

 

Ακολουθώντας  ανηφορικά τον δασοδρόμο προς στο τέλος τους δάσους της Arbutus Andrachne εκεί περίπου που πηγάζει η Αγανίππη, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα από τα θαύματα της σύγχρονης τεχνολογίας, μια ατσάλινη κεραία κινητής τηλεφωνίας ύψους 40 μέτρων.  Την κεραία περιστοιχίζει φράχτης με συρματοπλέγματα που περιλαμβάνει και τρία λυόμενα  με τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό.

 

Τίποτα δεν μπορεί να επαναφέρει τον ρομαντικό επισκέπτη της κοιλάδας των Μουσών

που την φαντασία του τον περιστοιχίσει με τις κόρες της Μνημοσύνης στην ωμή πραγματικότητα πιο γρήγορα, από την θέα αυτού του αποτρόπαιου κατασκευάσματος που σήμερα δεσπόζει της κοιλάδας. Ο μόνος τρόπος που θα μπορούσε να προκαλέσει κανείς μεγαλύτερη αισθητική ζημιά στο τοπίο θα ήταν να προσθέσει και μια συστοιχία πύργων αιολικής ενέργειας!  

 

Η κεραία χτίστηκε παρανόμως χωρίς την γνώση και την συναίνεση της τοπικής κοινωνίας, πάνω σε γη χαρακτηρισμένη ως αναδασωτέα μετά την πυρκαγιά του 1998.

Η ιδιοκτήτρια εταιρεία ΣΤΕΤ ΕΛΛΑΣ ζήτησε και πήρε άδεια εγκατάστασης και από την Θ΄ΕΠΚΑ, και από την Διεύθυνση Δασών Βοιωτίας. Άς εξετάσουμε τις δύο αυτές περιπτώσεις αδειοδότησης.

 

Πολύ σύντομα, για την άδεια της δασικής υπηρεσίας,  σύμφωνα με το συνημμένο 26 χειρόγραφο (!) έγγραφο της Διεύθυνσης Δασών, και το εκεί αναφερόμενο συνημμένο 5, το Δασαρχείο Θηβών υποβάλλει αναφορά-πρόταση στην Περιφέρεια για χορήγηση άδειας μέσα σε δημόσια δασική έκταση που αυτή η ίδια είχε χαρακτηρίσει αναδασωτέα, πράξη παράνομη σύμφωνα με τον δασικό νόμο 998/79.  Και η Περιφέρεια η οποία προφανώς δεν έχει πρόσβαση στα αρχεία των Δασαρχείων χορηγεί την άδεια εγκατάστασης.

 

Ας στρέψουμε την προσοχή μας όμως στην αρχαιολογική υπηρεσία. Την 24-9-1999 η Θ΄ ΕΠΚΑ σε επιστολή της προς την ΣΤΕΤ ΕΛΛΑΣ (συνημμένο 27) αναφέρει τα εξής:

 

Σε απάντηση της από 17-9-99 αίτησής σας σχετικά με την έγκριση εγκατάστασης κεραίας κινητής τηλεφωνίας στη θέση Νεοχωρίου Ν. Βοιωτίας σας πληροφορούμε ότι ύστερα από αυτοψία υπαλλήλου της Υπηρεσίας μας, διαπιστώθηκε ότι η περιοχή στην οποία πρόκειται να εγκατασταθεί η κεραία , σύμφωνα με το συνημμένο τοπογραφικό δεν είναι αρχαιολογικός χώρος.

 

Το ζήτημα του κατά πόσον η κεραία τοποθετήθηκε μέσα στον αρχαιολογικό χώρο δεν είναι εύκολο να διασαφηνιστεί, γιατί το ΦΕΚ 453 είναι ασαφές. Λεπτομερής ανάγνωση του ΦΕΚ και επιτόπια μελέτη του συγκεκριμένου χώρου, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι με μεγάλη πιθανότητα η κεραία έχει τοποθετηθεί εντός ή επί του ορίου του αρχαιολογικού χώρου. Προς απόδειξη επισυνάπτω τον χάρτη 6328/2, κλίμακας 1:5000 της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, (συνημμένο 26) όπου ενδείκνυται γραφικά η θέση της κεραίας σχετικά με το Νότιο όριο του αρχαιολογικού χώρου. Η αβεβαιώτης συνδέεται με την δυνατότητα ακριβούς καθορισμού των γεωγραφικών συντεταγμένων του Νότιου ορίου από την ανάγνωση του ΦΕΚ.

 

Στον χάρτη αυτό, και με αρχή το Τριγωνομετρικό σημείο 929.79, η συνεχής γραμμή καταγράφει τη παράγραφο 4 του ΦΕΚ (συνημμένο 28), η οποία αναφέρει κατά γράμμα «Προς την νοητή γραμμή από τον λόφο Ζαγαρά, μέχρι του δρόμου Νεοχωρίου».

Η γραμμή αυτή συνεχής (χρώματος κίτρινου για διάκριση) καταλήγει στον τυφλό δρόμο, ο οποίος έχει ως αρχή το Νεοχώρι και πορεύεται προς Δυσμάς όπου και καταλήγει.

Η δεύτερη γραμμή η οποία διαγράφεται διακεκομμένη, μεταφέρει εδώ κατά προσέγγιση την γραφική παράσταση της οριοθέτησης όπως αυτή εμφανίζεται στο ΦΕΚ.

Και στις δύο περιπτώσεις η θέση της κεραίας εντοπίζεται μέσα στον αρχαιολογικό χώρο!

 

Εις απάντηση επιστολής μου προς την Θ΄ ΕΠΚΑ την 14-8-2002 ο κ. Αραβαντινός αναφέρει (συνημμένο 29):

 

Σε απάντηση της από 14-8-2002 επιστολής σας προς την υπηρεσία μας, που αφορά σε θέματα-ερωτήματα σχετικά με επεμβάσεις στον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο της Κοιλάδας των Μουσών σας πληροφορούμε τα εξής:

 

Α) Ως προς την τοποθέτηση της κεραίας κινητής τηλεφωνίας η Υπηρεσία μας έδωσε κατ’ οικονομία τη σχετική άδεια , εφόσον η κεραία δεν έχει ορατή  επαφή με τον αρχαιολογικό χώρο της Κοιλάδας των Μουσών, και αποτελεί περιορισμένη επέμβαση χωρίς μελλοντικές προσθήκες.

 

Ασχέτως αν η κεραία με χρήση μικροσκοπίου μπορεί να εντοπισθεί λίγα μέτρα μέσα ή έξω από τον αρχαιολογικό χώρο, η πραγματικότητα  είναι πως οποιοσδήποτε με συνήθη όραση μπορεί να δει την κεραία από οποιοδήποτε σημείο της Κοιλάδας των Μουσών, βοηθούμενος και από την χάραξη του δασοδρόμου στην βουνοπλαγιά, που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην θέση της κεραίας και ο οποίος, φυσικά, κατασκευάστηκε για δασοπροστασία…

 

 

 


[1] Πρέπει να σημειωθεί ότι όλες αυτές οι ενέργειες έγιναν από της δημαρχίας του κ. Χ. Πελώνη. Μετά τις δημοτικές εκλογές του 2002, τον Δήμο ανέλαβε η παράταξη του κ. Σ. Μπόγρη, Ο νέος δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο αρνήθηκαν να δεσμευτούν από  τις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει η προηγούμενη δημοτική αρχή προς το μοναστήρι.

[2] (Σημ. Αντίθετα με το συνημμένο 8 δεν προβλέπεται μελέτη κατασκευής οχετών απορροής των όμβριων υδάτων).

 

[3] Η επικοινωνία του γράφοντος με το γραφείο στη οδού Σουλτάνη 6 απέβη αναποτελεσματική.  Το Τ.Σ.Μ. Στερεάς Ελλάδος έχει μεταφερθεί στην Λαμία, το αρχείο είναι ακόμα στην Αθήνα, και η κ. Σκαλίδου έχει μετατεθεί εκτός Αθηνών. Σε τηλεφωνική συζήτηση η κ. Σκαλίδου με πληροφόρησε «Τις περισσότερες φορές οι εργολάβοι δεν συμμορφώνονται με τους όρους της άδειας….»!

[4] Ελευθεροτυπία, 27-6-2003

 

 

 

 

 

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

 

Το τοπικό αίτημα για την ‘αξιοποίηση’ της κοιλάδας των Μουσών, βασιζόμενο σε προσδοκίες για οικονομικά παρά για πολιτιστικά οφέλη, χρονολογείται  παλαιότερα. Στην δεκαετία του 90 όμως, με την Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή  Ένωση και εύκολη πρόσβαση σε κοινοτικά κονδύλια, η πίεση αυξάνει. Η δεκαετία του 90 χαρακτηρίζεται από αυξημένες προσδοκίες για ανάπτυξη. Οι τοπικοί άρχοντες πρέπει να λογοδοτήσουν για την αδυναμία της Βοιωτίας να συμβαδίσει με την τουριστική ανάπτυξη της χώρας. Στην Άσκρη ιδρύεται Σύλλογος Ασκραίων  «Η Παλαιοπαναγιά».

 

Στο νέο κλίμα συντελούν και  εξωγενείς παράγοντες όπως η παρουσία Άγγλων αρχαιολόγων και των φοιτητών τους, οι οποίοι την δεκαετία 1978-88, δίπλα στους ντόπιους αγρότες “όργωναν” κι αυτοί την περιοχή, πραγματοποιώντας μια εντατική σε βάθος και εύρος αρχαιολογική επιφανειακή έρευνα (surface survey). Με μόνιμη παρουσία  στο γειτονικό χωριό Μαυρομμάτι, και αστείρευτο ζήλο, οι πρωτοποριακοί αυτοί επιστήμονες  με τα δημοσιεύματα τους αποτύπωναν την ιστορική και δημογραφική εξέλιξη του χώρου των αρχαίων Θεσπιών. Συνάμα όμως μετέφεραν στους ντόπιους, όπως σήμερα προκύπτει από τοπικές μαρτυρίες, το συναίσθημα για την μεγάλη σημασία που προσδίδει η διεθνής πνευματική κοινότητα στην κοιλάδα των Μουσών.  Σε κάποιες από τις παρατηρήσεις τους θα αναφερθώ αργότερα.

 

Από γράμμα της Θ΄ ΕΠΚΑ (συνημμένο 2) μαθαίνουμε πως στις 17.5.92 έλαβε χώρα στην Άσκρη ημερίδα  πάνω στα ιστορικά, αρχαιολογικά και αναπτυξιακά προβλήματα της περιοχής. Στο ίδιο γράμμα γίνεται αναφορά σε γραπτό αίτημα του  Συλλόγου Ασκραίων με προτάσεις προς την Θ΄ ΕΠΚΑ, οι οποίες  δύνανται να συνοψισθούν σε μια  «ανασκαφή, συμπληρωματική στην Κοιλάδα των Μουσών και συνακόλουθη στερέωση και διαμόρφωση των αρχαιοτήτων της».  Στο γράμμα αυτό ο κ. Β. Αραβαντινός αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής::

           

«Η Κοιλάδα των Μουσών, όπως ορθά παρατηρεί ο Σύλλογος Ασκραίων στο υπόμνημα του, ανεσκάφη στο τέλος του αιώνα και πράγματι έκτοτε έχει εγκαταλειφθεί στην τύχη της. Υπάρχει όμως κήρυξη και χαρακτηρισμός της ως αρχαιολογικού χώρου (Απόφ. Τοπ. Συμβουλίου 10/17.6.85 και ΦΕΚ, Β΄(5.7.85). Δεν μνημονεύεται από το τέλος του περασμένου αιώνα ούτε συμπληρωματική ανασκαφική έρευνα ούτε καθαρισμός, και τα ορατά λείψανα είναι ελάχιστα.»

Και καταλήγει:

           

«Η Υπηρεσία μας δεν έχει αντίρρηση στα πλαίσια των δυνατοτήτων της  στο πρόγραμμα επομένου έτους να περιλάβει πρόταση για επείγοντα (sic) συμπληρωματική ανασκαφή με καθαρισμό των ανασκαφέντων κτιρίων και του θεάτρου της Κοιλάδας των Μουσών.  Παράλληλα ο Σύλλογος Ασκραίων και η Κοινότητα Άσκρης παρακαλούνται όπως σε συνεννόηση μαζί μας φροντίσουν για την επίστρωση του αγροτικού δρόμου προς την Κοιλάδα με υλικό 3Α και την σε ορισμένα σημεία διαπλάτυνσή του ώστε να εξασφαλιστεί η δυνατότητα προσπέλασης και αρχαιολογικού ελέγχου στην περιοχή της Κοιλάδας.»

 

 Η παραπάνω αναφορά του κ. Αραβαντινού στο ΦΕΚ 453/Β΄/5.7.85 χαρακτηρισμού για θετική συνεισφορά της υπηρεσίας του στην Άσκρη, δεν άφησε να διαφανούν κάποιες παραλήψεις:

 

  • Η ενδεικνυόμενη οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου είναι ασαφής. Η λεκτική διατύπωση δεν επιτρέπει την ακριβή τοποθέτηση των ορίων του χώρου.
  • Επίσημο τοπογραφικό διάγραμμα δεν υπάρχει, αλλά μόνον ένα χειρόγραφο σκίτσο πάνω σε χάρτη της Γ.Υ.Σ..
  • Η οριοθέτηση δεν συμπεριλαμβάνει όλο τον χώρο τον οποίο η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή (συνημμένο 3) είχε προσδιορίσει επί τη βάσει γεωγραφικών δεδομένων ως την κοιλάδα των Μουσών. Αποκλείει έτσι το σημαντικό μνημείο της Βυζαντινής εκκλησίας του Χριστού του 10αι μ.Χ. που αναστηλώθηκε από την 1η  ΕΒΑ το 1971.

 

Εκ των πραγμάτων λοιπόν, «στα πλαίσια των δυνατοτήτων της» η Θ΄ ΕΠΚΑ, ήταν σε θέση να προσφέρει λιγότερο έργο από αυτό που θα ανταποκρινόταν στις προσδοκίες της τοπικής κοινωνίας της Άσκρης. Η αρχαιολογική υπηρεσία δεν έκανε την παρουσία της αισθητή.  Οι ανασκαφές και οι καθαρισμοί δεν έγιναν ποτέ. Όπως θα δούμε παρακάτω η Τοπική Αυτοδιοίκηση είχε διαφορετικά πλάνα. Τις εξελίξεις αυτές θα τις καλύψουμε αργότερα.

 

 

BINTLIFF AND SNODGRASS

 

Μια σύντομη παρένθεση εδώ θα ήταν χρήσιμη για να διευκρινίσουμε πως ακριβώς αντιλαμβανόμαστε τον χώρο αυτό. Ο Paul Wallace (συνημμένο 4) γράφει στην εισαγωγή του άρθρου του “Hesiod and the Valley of the Muses”[1]:

 

“Hesiod lived at Ascra in the Valley of the Muses, in a remote and secluded district among the foothills of Mt. Helicon in southwest Boiotia.  Hesiod has a rather lot to say about his homeland; in fact, few Greek authors gave given so much detail about the places where they themselves lived.

In later antiquity travelers also made their way to the old poet’s homeland, where festival and games were held in honor of the Muses.  As a result of so much attention, the Valley of the Muses has received more notice in the literature than would be expected for such an out-of-the-way place, but though the area has been visited and discussed by learned travelers from the seventeenth century to the present, the identification of the sites is still uncertain and the general topography of the area still unclear”.  

 

Από τον Παυσανία[2] μαθαίνουμε:

 

            «και εορτήν τε ενταύθα οι Θεσπιείς και αγώνα άγουσι Μουσεία

            άγουσι δε και τω Έρωτι, άθλα ου μουσικής μόνον αλλά και αθληταίς τιθέντες…

 

Η κοιλάδα των Μουσών γίνεται σημείο αναφοράς του πνευματικού και του ακαδημαϊκού

κόσμου της Δύσης από την αρχαιότητα, όχι τόσο για τη γεωγραφική της θέση αλλά γιατί συνδέεται με τον Ησίοδο και τις Μούσες του.  Αποτελεί  ορόσημο της ελληνικής λυρικής ποίησης.   

Θα μπορούσε αυτό το ιδεολογικό “ορόσημο” να οριοθετηθεί; . Επισκόπηση του χάρτη της Γ.Υ.Σ. (συνημμένο 5) δείχνει, πως η κοιλάδα των Μουσών, μια έκταση 20 περίπου π.Χ., περικλείεται από οροσειρές που της προσδίδουν συγκεκριμένη γεωγραφική ιδιαιτερότητα. Επιπλέον η συγκεκριμένη μορφολογία του εδάφους με την κορυφή του Ελικώνα στην Δυτική πλευρά, δημιουργεί ένα ιδιόμορφο τοπικό μικροκλίμα με συνεχή ροή ψυχρού και υγρού αέρα από μεγάλα υψόμετρα ανατολικά προς την κοιλάδα.  Αυτά τα ρεύματα αέρα, πολύ πιο ορατά τον χειμώνα όταν διαρρέουν την κοιλάδα ως ομιχλώδεις αέριοι παγετώνες, και τα νερά από πολυάριθμες πηγές δημιουργούν  διάσπαρτα οικοσυστήματα που χαρακτηρίζουν τον χώρο.  Στην αναρρίχηση από την κοιλάδα προς την Ιπποκρήνη κοντά στην κορυφή του Ελικώνα, ο παρατηρητικός επισκέπτης μπορεί να παρατηρήσει το όλο φάσμα της μεταλλαγής της Μεσογειακής σε Αλπινική βλάστηση.

 

Στο μνημειακό έργο του «Obsernations On The Historical Ecology of Boeotia»[3], ο O. Rachman του CambridgeBradford Expedition to Boeotia, (συνημμένο 6), εξετάζει και καταγράφει λεπτομερώς την βιοποικιλία της κοιλάδας των Μουσών και της περικείμενης περιοχής, πάντοτε μέσα από το πρίσμα της αρχαιολογικής έρευνας.  Ο ίδιος ο Παυσανίας

στα Βοιωτικά του[4], αισθάνεται την ανάγκη να αναφερθεί στην μοναδική βλάστηση του Ελικώνα:

 

Ο δε Ελικών ορών των εν τη Ελλάδι εν τοίς μάλιστά εστιν εύγεως και δένδρων ημέρων ανάπλεως. Και οι της ανδράχνου θάμνοι παρέχονται των πανταχού καρπόν αιξίν ήδιστον.

 

(Το 2001, αυτοί οι «της ανδράχνου θάμνοι» θα πέσουν θύματα του Δασαρχείου Θηβών με την συναίνεση της Θ΄ ΕΠΚΑ , για λόγους …δασοπροστασίας. Το θέμα  αυτό θα καλυφθεί στη συνέχεια, σχετικά με την κατασκευή του δασοδρόμου μέσα στον αρχαιολογικό χώρο).

Στο άρθρο του «The Archaeological Survey of the Valley of the Muses, and its Significance for Boeotian History»[1] (συνημμένο 7) ο επικεφαλής της αγγλικής ομάδας επιφανειακής έρευνας Prof. J. Bintliff γράφει

 

.  At the conclusion of our settlement of the Valley of the Muses, we succeeded in identifying a minimum of 53 archaeological sites of all periods».

 

Η απάντηση στο ερώτημα «Τι είναι η Κοιλάδα των Μουσών;» λοιπόν μπορεί να δοθεί ως εξής:  Ένας ιστορικός οικότοπος, ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους στον ανατολικό Ελικώνα ,  πυκνοκατοικημένος στην αρχαιότητα και σήμερα ακατοίκητος, όπου έχουν εντοπιστεί πενήντα τρείς αρχαιολογικούς τόποι,  όλων των εποχών!

 


[1] Recherches Et Recontres 1996, #7, La Montagne Des Muses, p. 193


[1] Greek Roman and Byzantine Studies, vol. 15, Spring 1974

[2] Βοιωτικά, ΙΧ, 31, 3

[3] B.S.A. 78, 1983

[4] Βοιωτικά, ΙΧ, Κεφ. 28.   .

Advertisements

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

«Ιερές αυθαιρεσίες» – Ευαγγελίστρια

Posted by symparataxi στο Οκτώβριος 2, 2008

    

Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ

ΤΟΥ ΚΑΛΟΓΕΡΙΣΜΟΥ

  

Ένα τεράστιο μοναστηριακό συγκρότημα

κτίζει αυθαίρετα o κ. Ιερώνυμος στο δάσος του Ελικώνα

 Η Μητρόπολη Θηβών  Λεβαδείας κατέλαβε σταδιακά μία μεγάλη  

έκταση του όρους Ελικώνα πλησίον σημαντικών αρχαιολογικών χώρων 

[Άσκρης, Κοιλάδας Μουσών(*) κ.ά.].  Ο  πρώην  μητροπολίτης  Θηβών 

Ιερώνυμος  παρερμηνεύοντας  τη  νομοθεσία  για  την  εκκλησιαστική 

περιουσία (νόμος Τρίτση) κατέλαβε τεράστιες εκτάσεις πευκοδάσους γύρω 

από το νεοσυσταθέν μοναστήρι του Ζαγαρά ή Ευαγγελίστριας, χώρος, που 

σύντομα  εξελίχθηκε  σε  ένα   τεράστιο  μοναστηριακό  συγκρότημα. Δίπλα 

του  ανεγέρθηκε  ένα  σύγχρονο  συνεδριακό  κέντρο,  ενώ  τώρα  ετοιμάζεται 

και δεύτερο.  

Όλα  αυτά  γίνονται  χωρίς  τίτλους  ιδιοκτησίας  ή  πολεοδομικές  άδειες 

μέσα  σε  δασικό  χώρο  ιδιαίτερου  φυσικού  κάλλους, ο οποίος σταδιακά 

υποβαθμίζεται  με  την  ανοχή  όλων  των  αρμοδίων  φορέων  του  Κράτους 

(Τοπικής  Αυτοδιοίκησης,  Δασαρχείου, Πολεοδομίας,  Αρχαιολογικής 

Υπηρεσίας κ.ά.), που λειτουργούν υπό την ασφυκτική πίεση της Εκκλησίας.  

 

  

Ο Μυστράς του Ελικώνα 

Πλησίον του χωριού Ευαγγελίστρια (Ζαγαράς) υπήρχε μόνο ένας μικρός 

βυζαντινός ναός χαρακτηρισμένος από την Αρχαιολογική Υπηρεσία ως ιστορικό 

μνημείο. Αυτομάτως ο περιβάλλον χώρος σε ακτίνα χιλίων μέτρων θεωρείται ως 

ζώνη  προστασίας  του  εκάστοτε  μνημείου. Στην   «Ιστορία  των  Θηβών»  του 

Γεωργίου  Τσεβά, γραμμένη το 1928,  ο  συγγραφέας  αναφέρεται  με 

λεπτομέρειες στα μοναστήρια της Βοιωτίας. Παρ όλο που αναφέρει πλείστα όσα 

μοναστήρια, δεν κάνει καν νύξη για ύπαρξη μοναστηριού στην θέση 

Ευαγγελίστρια.  Προφανώς η μονή Ευαγγελίστριας δεν υπήρχε το 1928 ούτε καν 

σαν  ιστορική  μνήμη,  γιατί  στο  βιβλίο  αναφέρονται  άλλα  μοναστήρια  που 

προϋπήρξαν, αλλά δεν ήταν σε λειτουργία τις ημέρες του. Η ύπαρξη βυζαντινού 

ναού στο συγκεκριμένο χώρο δεν συνεπάγεται την ύπαρξη μοναστηριού, λόγος, ο οποίος θα δικαιολογούσε ενδεχομένως την επανίδρυση κάποιας μονής εκεί.  

  

 

 

(*) Για  την  καταπάτηση  και  καταστροφή  της  Κοιλάδας  των  Μουσών  από  τον  κ. Ιερώνυμο, βλ. 

«Δ», τ. 248249, 251, 257, 260261, 279 και 310. 

 

 

 

 

Σπασμένο  τεμάχιο  αρχαίου 

μαρμάρου με σκαλισμένο ένα βραχύ 

ξίφος. Φωτογραφήθηκε πλησίον 

του  βυζαντινού  ναού, όπου 

προφανώς προϋπήρχε αρχαίο 

Ελληνικό  ιερό  πιθανώς  Νυμφαίο 

λόγω των άφθονων νερών της 

περιοχής

.  

   

Εντός  του  χώρου  προστασίας  του  βυζαντινού  μνημείου  σταδιακά 

κατασκευάστηκε  ένα  ολόκληρο  κτιριακό  συγκρότημα, η Ιερά Μονή 

Ευαγγελίστριας. Ο κ. Ιερώνυμος,  μητροπολίτης Θηβών  Λεβαδείας από το 1981ενέτεινε  τις  προσπάθειές  του  και  η  μονή  αυτή,  όπως  φαίνεται  και  στις 

φωτογραφίες,  μετεξελίχθηκε  σε  ένα  μοναδικό  μοναστηριακό  συγκρότημα  έξω από  το  Άγιο  Όρος  με  εκκλησίες, δρόμους,  αίθουσες,  καταλύματα,  βοηθητικούς χώρους,  εγκαταστάσεις  ρεύματος, τηλεφώνου κ.λπ.,  σε  ένα  σύγχρονο  μικρό Μυστρά

      Σε  ερωτήσεις  που  της  τέθηκαν  η    Α΄  Εφορία  Βυζαντινών  Αρχαιοτήτων  

δεν ήταν σε θέση να δώση εξηγήσεις για την ύπαρξη του τεραστίου αυτού 

συγκροτήματος.  Τον  μόνο  προβληματισμό  που  εξέφρασε  ήταν  πως  με  την 

ενσωμάτωση του βυζαντινού μνημείου στο μοναστήρι αυτό έπαψε να είναι 

επισκέψιμο στο ευρύ κοινό παρά μόνον με την συναίνεση των μοναχών.   

Από  οικολογικής  πλευράς  ο  χώρος  είναι   δασικός  με  δάση  πεύκων  και 

ελάτων. Το οροπέδιο από την Ευαγγελίστρια μέχρι την Κορώνεια είναι ιδιαίτερου 

φυσικού  κάλλους  με  σπάνια  βότανα. Μεγάλης κλίμακας επεμβάσεις έχουν 

άμεσες  αρνητικές  συνέπειες  στο  οικοσύστημα.  Η  Δασική  Υπηρεσία όμως, δεν 

επεμβαίνει. Ούτε η Πολεοδομία επεμβαίνει παρ όλο, που οι κατασκευές, όπως θα 

εξετάσουμε στη συνέχεια, δεν έγιναν μόνον χωρίς οικοδομική άδεια, αλλά και σε 

χώρο, στον οποίο η Εκκλησία δεν διαθέτει νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας.  

 

  

Στη θέση των δένδρων φύτρωσαν δύο συνεδριακά κέντρα  

Μερικές δεκάδες μέτρα από το μοναστηριακό συγκρότημα κι αφού 

κόπηκαν  πλήθος  αιωνόβιων  δένδρων  του δάσους του Ελικώνα, ο κ. Ιερώνυμος 

ανέγειρε  ένα διώροφο σύγχρονο συνεδριακό κέντρο. Διαθέτει τεράστια αίθουσα 

διαλέξεων  και  μεγάλη  κουζίνα, η οποία μπορεί να παρασκευάση γεύματα για 

200300 παρευρισκομένους.  

 

 

 

 

 

 

 Δεξιά  στη  φωτογραφία  διακρίνεται  ένα  μικρό  μέρος  του  χωμένου  στο  δάσος 

μοναστηριακού συγκροτήματος. Επάνω αριστερά φαίνονται τα δύο συνεδριακά κέντρα. 

Στη  μέση, στο άνοιγμα του δάσους μόλις διακρίνεται μέρος της οδού, που συνδέει τη 

μονή με τα συνεδριακά κέντρα. Κάτω από το άνοιγμα δεν υπάρχουν δένδρα, γιατί εδώ 

ρίχνουν τα σκουπίδια τους οι μοναχές· πρόσφατα τα σκουπίδια πήραν φωτιά και κάηκε  

μέρος του δάσους.  

 

 

          Το  συνεδριακό  αυτό  κέντρο  φαίνεται  πώς  δεν  επαρκούσε  για  τις 

συνεδριακές  ανάγκες  της  μητρόπολης,  διότι  πρόσφατα  ξεκίνησε  η  ανέγερση 

δεύτερου κτιρίου τριώροφου αυτή τη φορά   ακριβώς δίπλα στο προηγούμενο. Το ημιτελές ακόμα δεύτερο συνεδριακό κέντρο φαίνεται ακόμα πιο επιβλητικό από 

το πρώτο, η δε αρχιτεκτονική του μοιάζει με πολυτελούς ξενοδοχείου. 

Τα συνεδριακά κέντρα δεσπόζουν στην περιοχή.  Είναι  ορατά  και  από  το 

Φράγκικο  κάστρο  της  Κοιλάδας  των  Μουσών, όπου,  όπως  ο  «Δ»  έχει 

επανειλημμένα  καταγγείλει, ο κ.  Ιερώνυμος  έχει  ξεκινήσει  την  αυθαίρετη 

κατασκευή  ενός  ακόμα μοναστηριού, της Μονής Μεταμορφώσεως του

Σωτήρος.  (βλ.: «Έγγραφο Ζαχόπουλου βάζει την «ταφόπλακα» στην

 Κοιλάδα των Μουσών», «Δ», τ. 310.)   

         Μυστήριο  πρέπει  να  θεωρηθή  σε  τι  αποσκοπούν  αυτά  τα  «συνεδριακά 

κέντρα».  Δεν  είναι  μόνιμα  στελεχωμένα, και δεν προσφέρονται λόγω των 

αποστάσεων  και  της  δύσκολης  προσβασιμότητας.  Σε  σπάνιες  περιπτώσεις 

πολυήμερων  συνεδρίων,  που  λαμβάνουν  χώρα  στο  συνεδριακό  κέντρο  της 

Λιβαδειάς   μία  ημέρα  παρουσιάσεων  ανατίθεται  στις  εγκαταστάσεις της μονής 

Ευαγγελίστριας.   Είναι  αξιοσημείωτο, ότι σε περίπτωση ενός οικολογικού 

συνεδρίου  με  έμφαση  στην  προστασία  του  περιβάλλοντος  αποφασίστηκε  οι  

παρουσιάσεις  να  λάβουν  χώρα  στις  εγκαταστάσεις  της  Ευαγγελίστριας.  Το 

ειρωνικό  αυτής  της  πρωτοβουλίας  ήταν  πως  εκδήλωση  που  αποσκοπούσε  στην προώθηση  της  προστασίας  του  περιβάλλοντος  συνήλθε σε  οικολογικά 

βεβιασμένο χώρο νομιμοποιώντας τρόπον τινά την παραβίαση. 

 

      Ο  χώρος,  όπου  κτίσθηκαν  τα  κτίρια  είναι  δασικός.  Παρά  το  ότι, το 

Δασαρχείο  Λιβαδειάς  με  το  Α.Π.  1301/17893  έγγραφό  του  ισχυρίζεται, ότι ο 

χώρος στερείται δασικής βλάστησης, με το συνημμένο του ίδιου αυτού εγγράφου 

αυτοδιαψεύδεται. Στο τοπογραφικό διάγραμμα της περιοχής, που έκαναν το 

λάθος  κι  επισύναψαν,  φαίνονται  σημειωμένα  το  δάσος,  που  καλύπτει  την 

περιοχή (βλ. εικόνα.) 

Στο  έγγραφο  αυτό  το  συνεδριακό  κέντρο  αναφέρεται  ως  πνευματικό  κι 

αυτό ίσως γιατί βάσει του δασικού νόμου, δεν επιτρέπεται να ανεγείρουν επάνω 

στο  βουνό  συνεδριακό,  αλλά  μόνο  πνευματικό  κέντρο. Η μετονομασία έγινε 

αργότερα. 

 

    

 

Το  έγγραφο  Α.Π.  1301/1781993 του Δασαρχείου Λιβαδειάς, σύμφωνα με το οποίο ο  χώρος  όπου θα ανεγερθή το πνευματικό (συνεδριακό) κέντρο της 

Μητρόπολης Θηβών Λεβαδείας  «στερείται  δασικής βλαστήσεως»

Στο συνημμένο του εγγράφου τοπογραφικό διάγραμμα του χώρου φαίνονται 

σημειωμένα γύρω από το  συνεδριακό κέντρο πλήθος δένδρων

  

 

 

 

 

Χωρίς οικοδομική άδεια 

Ο  μηχανικός  κ. Ιωάννης Κετσέας απευθύνθηκε στη Νομαρχιακή 

Πολεοδομία  Βοιωτίας   και  ζήτησε  τον  αριθμό  αδείας  του  υπό  ανέγερση 

τριώροφου  συνεδριακού  κέντρου  (αίτηση  6/6/05). Προκειμένου να πάρη την 

απάντηση  χρειάστηκε  να  ζητήση  την  βοήθεια  του    εισαγγελέα  τρείς φορές. 

Τελικά  η  Νομαρχιακή  Αυτοδιοίκηση  Βοιωτίας  του  απάντησε, ότι δεν υπάρχει 

οικοδομική  άδεια, αντί δε να επέμβη στο χώρο,  να  σταματήση  τις  εργασίες, να 

κατάσχη τα μηχανήματα και να συλλάβη τον εργολάβο, προσπάθησε να 

δικαιολογηθή  λέγοντας  πως  έχει υποβληθή μελέτη οικοδομικής άδειας 

προσθήκης  κατ  έκταση  (Α.Π.  2201,  8705).  Ισχυρίζονται  δηλαδή, ότι δεν 

χρειάζεται άδεια για το τριώροφο κτίριο,  αφού  υπάρχει, (αν υπάρχει),  η προ

πολλών ετών  εκδοθείσα άδεια για το παραπλεύρως κτίριο.

 

Ο νόμος Τρίτση 1700/1987

Στο  θέμα  όμως, υπάρχει και άλλη μία πολύ σημαντική παράμετρος. Ο χώρος,  όπου  έχουν  ανεγερθή  οι  τεράστιες  αυτές  εγκαταστάσεις  δεν  ανήκει  κάν στην  Εκκλησία,  αλλά  στο  Δημόσιο.  Στην  παρ.  α΄  του  παραπάνω  εγγράφου του 

Δασαρχείου  διαβάζουμε:  Μετά  την  αυτοψία  αρμοδίου  υπαλλήλου  μας 

διαπιστώθηκε, ότι η έκταση, στην οποία θα κατασκευασθεί το Πνευματικό Κέντρο 

Ιεράς  Μητροπόλεως  Θηβών  και  Λεβαδέων  αποτελεί  τμήμα  έκτασης  του 

Υπουργείου  Εθνικής  Παιδείας  και  Θρησκευμάτων,  όπου  ήταν  εγκατεστημένες  οι θερινές  κατασκηνώσεις.  Το  εν  λόγω  τμήμα  παρέμεινε  στην  ιδιοκτησία  της  Ιεράς Μονής σύμφωνα με το από 13.4.1989 Πρακτικό Α΄ της επιτροπής, που 

συγκροτήθηκε δια  της  υπ  αριθμ.  3044/22.3.1989  απόφασης  του  Νομάρχη  Βοιωτίας, που προβλέπεται υπό του άρθρου 2 παρ. 2 του Νόμου 1811

 

  

 

1.  Τα δύο συνεδριακά κέντρα μέσα στο δάσος του Ελικώνα. 

 

 

2.  Εικόνα από την καταστροφή τεράστιων αιωνόβιων δένδρων. 

 

3.  Το πρώτο συνεδριακό κέντρο (μερικά πεύκα διασώθηκαν στον προαύλιο χώρο του.) 

 

                2

4.  Το υπό ανέγερση δεύτερο συνεδριακό κέντρο  (ωρισμένα δένδρα του δάσους σχεδόν 

εφάπτονται στην οικοδομή.)  

 

 

3                                                                         4

Ο  χώρος  που  βρίσκονται  τα  συνεδριακά  κέντρα  ανήκε  στο  ΥΠ.Ε.Π.Θ.. Την 

δεκαετία  του  ’70, όπως και στον Παρνασσό, είχαν ιδρυθεί  εκεί  από την εκκλησία κατασκηνώσεις οι οποίες όμως μετά από μια δεκαετία έπαυσαν να λειτουργούν.

Στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα η Μητρόπολη Θηβών και Λεβαδείας

καταπάτησε με νομιμοφανή τρόπο το χώρο  των  κατασκηνώσεων  κι  άρχισε  την  ανοικοδόμηση  ‘Πνευματικού Κέντρου’. Ο λόγος για την χρήση του όρου ‘Πνευματικό Κέντρο’ προφανώς αποσκοπούσε στη εκμετάλλευση ενός ‘παράθυρου΄ στον Δασικό Νόμο, που επιτρέπει την κατασκευή ‘Πνευματικών Ιδρυμάτων’ εντός δασικών εκτάσεων στους ιδιοκτήτες τους.  Ας δούμε πώς. 

Ο  τότε  υπουργός, Αντώνης Τρίτσης, τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης 

της χώρας από το ΠΑ.ΣΟ.Κ., τη δεκαετία του 80, εισήγαγε νομοθεσία, σύμφωνα 

με την οποία η εκκλησιαστική περιουσία θα περιερχόταν στο Δημόσιο με σκοπό 

να αποδοθή  σε  κτηνοτρόφους  και  αγρότες,  ώστε  να  γίνη  παραγωγική  (νόμος Τρίτση).

 Η Εκκλησία φυσικά αντέδρασε εντόνως στην πρωτοβουλία αυτή.  

Μετά από πολλές διαβουλεύσεις βρέθηκε  η  εξής  συμβιβαστική  λύση:  

Αποδιδόταν στα μοναστήρια μία ζώνη 200 μέτρων γύρω τους. Αυτό σήμαινε, ότι 

και  0 τ.μ.  εμβαδόν  να  είχε  κάποιο  μοναστήρι,  θα  αποκτούσε  τώρα  με  4  πλευρές  (200+200=400 μέτρων), εμβαδόν 160 στρέμματα. Επομένως αν ένα 

μοναστήρι είχε έστω 3040 στρέμματα, θα κατέληγε με το νέο νόμο να έχη στην 

κατοχή του 200 περίπου στρέμματα. Όσα μοναστήρια δεν είχαν περιουσία γύρω 

από  τον  χώρο  τους, όπως η μονή Ευαγγελιστρίας,  αποδέχθηκαν  το  νέο  νόμο  (Ν.1811, Φ.Ε.Κ. 231, 13.10.88, παρ. 53), γιατί αποκτούσαν αυτόματα τουλάχιστον 160 στρέμματα. Όσα μοναστήρια όμως, ήταν κάτοχοι μεγάλων εκτάσεων  αρνήθηκαν να αποδεχθούν τον νόμο Τρίτση

Σύμφωνα με τον νόμο Τρίτση συστήθηκαν   επιτροπές  και  παραχώρησαν  τις ‘ζώνες προστασίας’  σε  όσα μοναστήρια  αποδέχθηκαν  την τη νομοθεσία. 

Η Εκκλησία της Ελλάδος όμως,  προσέφυγε  στο Ευρωπαϊκό  Δικαστήριο,  και κατέθεσε  μήνυση  εναντίον  του  Ελληνικού  Κράτους  για καταπάτηση  της  περιουσίας  της. 

 

Το  Ευρωπαϊκό  Δικαστήριο  αποδέχθηκε την προσφυγή της Εκκλησίας,  κρίνοντας ότι δεν έχει δικαίωμα ένα Κράτος να θεσπίζη νομοθεσία, με 

την οποία  να καταλαμβάνη εκκλησιαστική περιουσία. (Υπάρχουν ανοικτές 

υποθέσεις στην Ευρώπη, και η Καθολική Εκκλησία ποτέ δεν θα επέτρεπε να 

συμβή κάτι  τέτοιο, για δικά της αποκλειστικά συμφέροντα)

 

Το  Ευρωπαϊκό  Δικαστήριο  εκτίμησε  τότε  την  εκκλησιαστική  περιουσία  σε 

2,5 τρις δραχμές. Ο μόνος τρόπος,  που  θα  μπορούσε  το  Ελληνικό  Κράτος  να 

αποκτήση την εκκλησιαστική περιουσία ήταν να πλήρωνε στην Εκκλησία αυτό το 

ποσόν.  Επειδή  αυτό  εκ  των  πραγμάτων  δεν  ήταν  εφικτό  για  τον  κρατικό 

προϋπολογισμό, ο νόμος Τρίτση απέβη άκαρπος και ανενεργός, και σύμφωνα 

με το άρθρο 55 του νόμου 2413 (Φ.Ε.Κ. 124 / 17.06.96), παρ. 2, ανακλήθηκαν, 

από  τότε που  εκδόθηκαν  και  θεωρήθηκαν  ως  μηδέποτε  εκδοθείσες,  όλες  οι  διοικητικές πράξεις οποιουδήποτε είδους για τις μονές. 

Κατά συνέπεια λοιπόν, οι εκτάσεις, που είχαν παραχωρηθή σε μοναστήρια όπως η μονή  Ευαγγελίστριας  σύμφωνα  με  τις  ευνοϊκές  διατάξεις  του  νόμου  Τρίτση,  έπαυσαν να ανοίκουν πλέον στα μοναστήρια στα οποία απεδώθησαν, και επανείλθαν στην ιδιοκτησία του κράτους (ΥΠ.Ε.Π.Θ.).  

Η νομική βάση δηλαδή  επάνω στην οποία τα μοναστήρια βασίζουν την ιδιοκτησία του χώρου έχει εκπέσει και δεν έχουν πλέον  νόμιμα 

Δικαιώματα στον χώρο, δηλαδή δεν είναι ιδιοκτήτες αλλά καταπατητές του χώρου ο οποίος έχει επανέλθει στην ιδιοκτησία του Δημοσίου.

 

Δεν πίνουν καθαρό νερό, έχουν όμως μοναστήρια  

Η  Θήβα  και  οι  γύρω  περιοχές  πίνουν  δηλητηριασμένο  νερό.  Δεν  είναι 

μόνον  ο  Ασωπός  δηλητηριασμένος· όλο  το  υπέδαφος  της  Θήβας  έχει 

δηλητηριαστή και σύμφωνα με τις τελευταίες μετρήσεις το νερό της  είναι 

επικίνδυνο προς πόση. Τη στιγμή, που η Νομαρχία δεν διαθέτει τις πιστώσεις να 

συνδεθή με τον ταμιευτήρα του Μόρνου, ώστε να πίνουν υγιεινό νερό οι Θηβαίοι, 

πληροφορίες από τη Θήβα αναφέρουν,  ότι  ίσως  η  ίδια  η  Νομαρχία  να  είναι 

εκείνη, η οποία χρηματοδότησε το δεύτερο συνεδριακό κέντρο του κ. Ιερώνυμου. 

Θα θέλαμε να μας πληροφορήση η Νομαρχία Βοιωτίας αν έχη συμμετάσχει 

στην χρηματοδότηση αυτών των «συνεδριακών  κέντρων», με ποιο σκεπτικό και 

βάσει  ποιών  κοινοτικών  προγραμμάτων.   Γιατί  θα  ήταν  όλως  απαράδεκτο  να 

αγνοήται η δημόσια υγεία και να δίνεται έμφαση σε φαραωνικού τύπου 

κατασκευές «προς σωτηρίαν των ψυχών ημών». 

Θα  θέλαμε  επίσης  να  πληροφορηθούμε  γιατί  έκλεισαν  οι  παιδικές 

κατασκηνώσεις, και δεν επαναλειτούργησαν επί διακονίας του νυν 

αρχιεπισκόπου, όταν στον επιβατήριο λόγο του έθεσε ως πρώτη προτεραιότητα 

τις ανάγκες της νεολαίας. Μήπως επειδή η λειτουργία κατασκηνώσεων κοστίζει; 

   

Οι δέσμιοι της ευσεβούς ψήφου παράγοντες της τοπικής αυτοδιοίκησης 

όχι μόνο στη Θήβα, αλλά σε ολόκληρη την Ελλάδα, πλήρως εξαρτώμενοι από τις 

ευλογίες των κατά τόπους μητροπολιτών, είτε κάνουν τα στραβά μάτια, είτε 

ωθούνται  σε  παρανομίες  προβαίνοντας  σε  ενέργειες  καταφανώς  εις  βάρος  του κοινωνικού συνόλου. 

Με την εκλογή του ο κ.  Ιερώνυμος  παρουσιάστηκε  ως  εμπνευσμένος 

άνθρωπος,  με  υψηλό  αίσθημα  ευθύνης  και  πεφωτισμένος  πατριάρχης. 

Όμως η Μητρόπολη Θηβών επί των ημερών του καταπάτησε όχι μόνο την Κοιλάδατων Μουσών και μέρος του Ελικώνα, αλλά κι άλλες περιοχές της Βοιωτίας, τις 

οποίες θα παρουσιάσουμε σε επόμενο τεύχος. 

 

Γιάννης Λάζαρης 

 

Posted in Uncategorized | 5 Σχόλια »