ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ ΒΟΙΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Οι αντιρρήσεις προς τη ΡΑΕ

Posted by symparataxi στο Ιανουαρίου 12, 2010

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΥΡΑΣ Αντίκυρα 04 / 01 / 2010
« Η ΑΡΤΕΜΙΣ» Αρ. Πρ. 115
ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Μέλος του Πανελλήνιου Δικτύου Οικολογικών Οργανώσεων (ΠΑΝΔΟΙΚΟ)
Μέλος της Ομοσπονδίας Οικολογικών Οργανώσεων Κορινθιακού « Η ΑΛΚΥΩΝ»
Μέλος της Συμπαράταξης Βοιωτών για το Περιβάλλον
Αθ. Διάκου 06 32012
ΑΝΤΙΚΥΡΑ ΒΟΙΩΤΙΑΣ
Τηλ. 2267042688

Σας διαβιβάζουμε κείμενο με τις αντιρρήσεις μας σχετικά με την αύξηση ισχύος της μονάδας ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου με φυσικό αέριο από 412MW σε 444,48MW της εταιρίας ENDESA HELLAS στον απαλλοτριωμένο χώρο της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α. Ε. στον Άγιο Νικόλαο του Ν. Βοιωτίας.
Άλλωστε , το φυσικό αέριο παρά τα περιβαλλοντικά του «πλεονεκτήματα» δεν είναι περιβαλλοντικά «αθώο» ως ορυκτό καύσιμο, θα ζημιώσει το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον της περιοχής αλλά θα επιβαρύνει και την εθνική οικονομία λόγω της δευτερογενούς εφαρμογής του. (Σχετικό 1).
Σας στέλνουμε σχετικό δημοσίευμα της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας για την ρύπανση στην περιοχή καθώς και επιστολή του τ. καθηγητή Δημ. Παπανίκα του Πανεπιστημίου Πατρών (σχετικό 2,3) όπου απεικονίζεται η περιβαλλοντική τραγικότητα της περιοχής.
Ως απλοί ενεργοί πολίτες αγωνιζόμαστε επί τρία χρόνια αφ’ ενός κατά του σχεδιαζόμενου ενεργειακού κέντρου στον τόπο μας αφετέρου δε για την βελτίωση του ήδη επιβαρυμένου περιβάλλοντος με σκοπό να παραμείνουμε στην πατρίδα μας εμείς και τα παιδιά μας. Στην περιοχή μας οι θάνατοι από καρδιολογικές και νεοπλασματικές ασθένειες θερίζουν (σχετικό 4).
Στα πλαίσια της οικονομικής «ανάπτυξης» καιρός είναι πια να εξετάζεται και οι παράγοντες άνθρωπος και ανθρώπινη υγεία και όχι μόνο ο παράγοντας επιχειρηματικό κέρδος.

Κύριοι,

Στα πλαίσια της γνωμοδότησης σας για αύξηση της ισχύος της μονάδας ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου με καύσιμο φυσικό αέριο, της εταιρίας ENDESA HELLAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ονομαστικής ισχύος 412 MW, σε μισθωμένη έκταση εντός των εργοστασιακών εγκαταστάσεων της εταιρείας ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ) σας γνωρίζουμε ότι:

1. Η εγκυρότητα των αδειών της παραπάνω μονάδας, έχει προσβληθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
2. Η μισθωμένη έκταση στην οποία πρόκειται να εγκατασταθεί αποτελεί συνέχεια ενός μεμονωμένου βιομηχανικού χώρου ο οποίος έχει αποκλειστικά απαλλοτριωθεί για τη κατασκευή μονάδας παραγωγής αλουμινίου και βοηθητικών για αυτή τη χρήση εγκαταστάσεων. Για το σκοπό αυτό έχει ήδη κατασκευασθεί μονάδα ηλεκτροπαραγωγής ισχύος 334MW, (ως συνοδό έργο στην παραγωγή αλουμινίου) η οποία μετά από δική σας γνωμοδότηση άλλαξε χρήση και μετετράπει σε εμπορική μονάδα ηλεκτροπαραγωγής (απόφαση 22/2008).
3. Επίσης για τον ίδιο μεμονωμένο βιομηχανικό πόλο που έχει απαλλοτριωθεί για μία και μοναδική παραγωγική διαδικασία η υπηρεσία σας έχει γνωμοδοτήσει θετικά στην εγκατάσταση μιας ακόμη ηλεκτροπαραγωγικής μονάδας ισχύος 600MW με καύσιμο αυτή τη φορά λιθάνθρακα (απόφαση 234/2007)

Κύριοι,

στον χώρο, που οι συνεχείς θετικές γνωμοδοτήσεις της προηγούμενης δοιήκησης σκοπεύουν να μετατρέψουν σε ενεργειακό κέντρο εφάμιλλο με το ηλεκτροπαραγωγικό πεδίο της Πτολεμαΐδας υπάρχει μία πόλη που ονομάζεται Αντίκυρα, που κατοικείται ανελλιπώς από τα προϊστορικά χρόνια και απλώνεται στα παράλια ενός περίκλειστου κολπίσκου του Βόρειου Κορινθιακού κόλπου. Διοικητικά όμως ο χώρος αυτός ανήκει σε όμορο Δήμο, που δεν έχει άμεση επαφή τουλάχιστον οπτική με τις εγκαταστάσεις. Η εγκατάσταση του ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ στο ανατολικό άκρο του κολπίσκου, σε άμεση οπτική επαφή με την πόλη μας, την δεκαετία του ΄60, έδωσε αναμφισβήτητα οικονομική ανάπτυξη στον τόπο αλλά με το πέρασμα του χρόνου είναι εμφανείς πια οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της πολύχρονης λειτουργίας τη βιομηχανίας .
Οι επιπτώσεις αυτές αποδεικνύονται από πλήθος επιστημονικών μελετών που έχουμε στα χέρια μας από αναγνωρισμένα δημόσια επιστημονικά ιδρύματα. Σε αυτές αποτυπώνεται η μη αναστρέψιμη επιβάρυνση του περίκλειστου κόλπου της Αντίκυρας σε βαρέα μέταλλα, σε ΠΑΥ και σε άλλους αέριους ρύπους, κατά συνέπεια αποτυπώνεται και η αδυναμία του τόπου να «σηκώσει» επιπλέον βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Οι μελέτες αυτές είναι στη διάθεση σας οποιαδήποτε στιγμή μας ζητηθεί.

Κύριοι,

Η περιοχή βρίσκεται σε ενός είδους « εργασιακής ομηρίας» που έχει σαν αποτέλεσμα οποιαδήποτε φωνή αντίθετη στις επιχειρηματικές τακτικές και μεθοδεύσεις να αποτελεί στόχο και να επιχειρείται η τρομοκράτηση και η φίμωσή της, κάτι που συμβαίνει και με την εταιρία μας αφού αυτή τη στιγμή είναι απολογούμενη σε ανακριτή «για χρήση πλαστών μελετών».
Για καλύτερη ενημέρωσή σας για τα τεκταινόμενα σας επισυνάπτουμε δημοσιεύματα του έντυπου τύπου και σας παροτρύνουμε να ρίξετε μια ματιά στον επίσημο δικτυακό χώρο εργαζομένων στην ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α. Ε. στην ηλεκτρονική διεύθυνση :www.anexartitoi.gr.

Κύριοι,

Χωρίς να είμαστε απόλυτοι γνώστες της διαδικασίας αλλά και των όριων της δικαιοδοσίας ως προς την επικείμενη γνωμοδότηση σας, παρακαλούμε να λάβετε υπόψη σας τις αντιρρήσεις μας αναλογιζόμενοι την περιβαλλοντική επιβάρυνση που θα προσθέσει η πιθανή αύξηση ισχύος μιας επίδικης έτσι ή αλλιώς μονάδας.
Ενδεικτικά αναφέρουμε:
• 600 χιλιάδες κυβικά θαλασσίου ύδατος την ημέρα χρησιμοποιούμενο για την ψύξη της ΣΗΘ 334MW
θα απορρίπτονται θερμότερα κατά 8ο – 10ο C καθημερινά στον κλειστό κόλπο της Αντίκυρας,
αναμεμιγμένα με χημικές ουσίες, που εκτιμάται πως θα διαταράξουν την ισορροπία
του θαλάσσιου οικοσυστήματος και θα προκαλέσουν βλάβες σε όλους τους υδρόβιους οργανισμούς.
(ΕΛΚΕΘΕ). Οι βλάβες είναι ήδη ορατές αφού πληθαίνουν οι αναφορές κατοίκων για
καταστροφή αποικιών των στρειδιών και άλλων εχινόδερμων.
• 3.300.000 τόνοι Διοξιδίου του Άνθρακα ετησίως απορρίπτουν τα τρία εργοστάσια σε πλήρη λειτουργία ,δηλ.10.000 τόνοι την ημέρα. Ποσότητα που αντιστοιχεί μάλιστα στο σχεδόν 3% του ‘εθνικού’ μας CO2, του κατεξοχήν αερίου του θερμοκηπίου !
• 70 τόνοι ανά έτος, δηλ. 200 κιλά την ημέρα, είναι οι Επικίνδυνοι Αέριοι Ρύποι που διασπείρονται στην ατμόσφαιρα. Κατά τον επίσημο ορισμό πρόκειται για ‘ουσίες καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή ικανές να βλάψουν την αναπαραγωγή μέσω της ατμόσφαιρας ακόμα και σε ελάχιστες ποσότητες.

Κυρίως όμως μια πιθανή αρνητική σας γνωμοδότηση θα αποκαταστήσει στη συνείδηση των κατοίκων της Αντίκυρας, αλλά και ευρύτερα ενός ολόκληρου νομού, το κύρος μια ανεξάρτητης αρχής που κατά την άποψή μας η προηγούμενη διοίκηση της δεν φρόντισε να διαφυλάξει.

Η Διαχειρίστρια

Advertisements

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

ΑΝΙΧΝΕΥΘΕΙΣΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΧΕΡΣΑΙΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΤΙΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ»

Posted by symparataxi στο Ιουλίου 17, 2009

Υπεύθυνοι του έργου


Δρ Χρήστος ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ,  Γεωλόγος – Ιζηματολόγος


Δρ Ιωάννης ΧΑΤΖΗΑΝΕΣΤΗΣ, Χημικός – Ωκεανογράφος


 


 


 


 


 


Ιανουάριος 2009


Ανάβυσσος – Αττικής




 


 


Περιεχόμενα


 


 


Ερευνητική Ομάδα


 


1. Εισαγωγή – Προβληματισμός


 


2. Σύντομο ιστορικό λειτουργίας του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «Αλουμίνιον της Ελλάδος»


2.1. Σύντομο ιστορικό


2.2. Σημερινή κατηγοριοποίηση των δραστηριοτήτων του βιομηχανικού συγκροτήματος με λειτουργούσες και σχεδιαζόμενες βιομηχανικές μονάδες.


2.2.1.Βιομηχανική δραστηριότητα παραγωγής αλουμίνας από βωξίτη και αλουμινίου από αλουμίνα


2.2.2. Ο Σταθμός Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής – Θερμικής Ενέργειας (334 MW) – ΣΗΘ


2.2.3. Η σχεδιαζόμενη μονάδα του Ανεξάρτητου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ)


2.2.4. Η σχεδιαζόμενη μονάδα του Θερμοηλεκτρικού Σταθμού  (ΘΗΣΑ)


3. Οι εκπομπές παραπροϊόντων στο περιβάλλον από την λειτουργία του εργοστασίου – Συνοπτική παρουσίαση


3.1. Παραπροϊόντα στο περιβάλλον από την βιομηχανική δραστηριότητα παραγωγής αλουμίνας από βωξίτη και αλουμινίου από αλουμίνα


3.1.1. Αέριες και σωματιδιακές εκπομπές


3.1.2. Υγρά απόβλητα


3.1.3. Κατάλοιπα βωξίτη


3.1.4. Στερεά απόβλητα 


3.2. Παραπροϊόντα στο περιβάλλον από την λειτουργία του Σταθμού Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής – Θερμικής Ενέργειας (334 MW) – ΣΗΘ


3.3. Εκτίμηση της παραγωγής παραπροϊόντων από την σχεδιαζόμενη μονάδα του Ανεξάρτητου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ)


3.4. Εκτίμηση της παραγωγής παραπροϊόντων από την σχεδιαζόμενη μονάδα του Θερμοηλεκτρικού Σταθμού  (ΘΗΣΑ)


 


4. Ανίχνευση και επίπεδα ρύπων στον χερσαίο και παράκτιο χώρο


4.1. Η στρατηγική δειγματοληψίας και οι αναλυτικές τεχνικές.


4.2. Ανόργανη γεωχημεία των δειγμάτων εδάφους και θαλασσίων ιζημάτων του παράκτιου χώρου


4.2.1. Ανόργανη γεωχημεία των δειγμάτων εδάφους


4.2.2. Ανόργανη γεωχημεία των θαλάσσιων ιζημάτων του παράκτιου χώρου


4.3. Οργανικοί ρύποι στο έδαφος και στα θαλάσσια ιζήματα του παράκτιου χώρου


4.3.1. Οργανικοί ρύποι στο έδαφος


4.3.2. Οργανικοί ρύποι στα θαλάσσια ιζήματα του παράκτιου χώρου


 


5. Σύνθεση των αποτελεσμάτων  – Συζήτηση


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


 


Φωτογραφία εξωφύλλου: Λήψη 14 Δεκεμβρίου 2008 από Χ. Αναγνώστου


 


 


 


Ερευνητική Ομάδα


 


 


 








































Δρ Χρ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ


Γεωλόγος – Ιζηματολόγος


Δ/ντής Ερευνών


Δρ Ι. ΧΑΤΖΗΑΝΕΣΤΗΣ


Χημικός – Ωκεανογράφος


Κύριος Ερευνητής


Δρ Α. ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΗΣ


Γεωλόγος – Ωκεανογράφος


Δ/ντής Ερευνών


Χ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΟΥ


Περιβαλλοντολόγος


Τεχνικός Επιστήμονας


Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ


Εργαστήριο Γεωχημείας -Ορυκτολογία


Τεχνικός


Μ. ΤΑΞΙΑΡΧΗ


Εργαστήριο Ιζηματολογίας


Τεχνικός


Χ. ΠΥΡΓΑΚΗ


Εργαστήριο Οργανικής Χημείας


Τεχνικός


Ε. ΠΛΑΚΙΔΗ


Εργαστήριο Οργανικής Χημείας


Τεχνικός


Γ.   ΑΛΑΣΌΝΑΣ 


Σκάφος «ΠΟΣΕΙΔΩΝ Λ.Π.»


 


 


 


Υπεύθυνοι της μελέτης







Δρ Χ. Αναγνώστου


Γεωλόγος – Ιζηματολόγος


Δ/ντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών


46,7 χιλιομ Λεωφόρου Αθηνών Σουνίου, Μαύρο Λιθάρι, 19013 Ανάβυσσος Αττικής


Τηλ 22910-76369


Φαξ: 22910-76347


e-mail: chanag@ath.hcmr.gr


Δρ Ι. Χατζηανέστης


Χημικός – Ωκεανογράφος


Κύριος Ερευνητής στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών


46,7 χιλιομ Λεωφόρου Αθηνών Σουνίου, Μαύρο Λιθάρι, 19013 Ανάβυσσος Αττικής


Τηλ 22910-76365


Φαξ: 22910-76347


e-mail: jhat@ath.hcmr.gr


 


 


 


 


 


                                     




1. Εισαγωγή – Προβληματισμός


            Η παρούσα μελέτη εκπονήθηκε για λογαριασμό της «ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΉΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΥΡΑΣ – Η ΑΡΤΕΜΙΣ».  Η παρούσα μελέτη δεν έτυχε χρηματοδότησης και αποτελεί ελάχιστη συμβολή των ερευνητών του δημόσιου ερευνητικού κέντρου, του «Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών», στα αγωνιώδη ερωτήματα για το περιβάλλον των τοπικών κοινωνιών, όταν μάλιστα αυτές εκφράζονται από ενώσεις πολιτών όπως αυτή της «ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΉΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΥΡΑΣ – Η ΑΡΤΕΜΙΣ». Τους ευχαριστούμε που μας διέθεσαν το μικρό σκάφος για την δειγματοληψία στον παράκτιο χώρο. 


            Το ερώτημα που τέθηκε από τον ενδιαφερόμενο φορέα, την «Οικολογική Κίνηση», ήταν «Υπάρχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον από την μέχρι σήμερα λειτουργία του βιομηχανικού συγκροτήματος της Εταιρείας «Αλουμίνιον της Ελλάδος» και κατά πόσο οι σχεδιαζόμενες νέες εγκατάσταση θα επιδεινώσουν ή όχι την κατάσταση».


 


Σήμερα στον χώρο του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «Αλουμίνιον της Ελλάδος» λειτουργούν δύο ενότητες παραγωγικών μονάδων



  • Η βιομηχανική δραστηριότητα παραγωγής αλουμίνας από βωξίτη και αλουμινίου από αλουμίνα (πρόκειται για την δραστηριότητα που λειτουργεί εδώ και 40 χρόνια).

  • Ο Σταθμός Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής–Θερμικής ΕνέργειαςΣΗΘ

Στον ίδιο χώρο σχεδιάζεται η εγκατάσταση και λειτουργία δυο ακόμη συγκροτημάτων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειες:



  • Ο Ανεξάρτητος Σταθμός Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ)

  • Ο Θερμοηλεκτρικός Σταθμός (ΘΗΣΑ)

 


Από την μέχρι σήμερα λειτουργία του βιομηχανικού συγκροτήματος υπάρχουν εκπομπές αερίων, σωματιδίων, δημιουργία υγρών και στερεών αποβλήτων. Αναμένεται σύμφωνα με αυτά να υπάρχουν επιπτώσεις στην ατμόσφαιρα, στο έδαφος, στη θάλασσα και κατ’ επέκταση στον έμβιο κόσμο (φυτά και ζώα) και πιθανώς στον άνθρωπο.


Δεν υπάρχουν μελέτες που να παρουσιάζουν στοιχεία για τα επιμέρους αυτά υποσυστήματα του ευρύτερου οικοσυστήματος. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει μελέτες μόνο στον θαλάσσιο χώρο, κυρίως για τις επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον από την απορριπτόμενη σε αυτόν ερυθρά ιλύ (κόκκινη λάσπη). Οι μελέτες αυτές δεν καλύπτουν όλους τους ρύπους.


 


Γενικά υπάρχει σοβαρό έλλειμμα γνώσης για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον  (φυσικό και ανθρωπογενές) από την επί 40 χρόνια λειτουργία του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «Αλουμίνιο της Ελλάδος».  


           


Η παρούσα μελέτη με αναλύσεις και μετρήσεις στοχεύει να αναδείξει τις πιθανές επιπτώσεις στο έδαφος της περιβάλλουσας το βιομηχανικό συγκρότημα περιοχής και στα παράκτια θαλάσσια ιζήματα του Όρμου της Αντίκυρας.


            Με βάση τα δεδομένα των αναλύσεων της παρούσας μελέτης γίνεται προσπάθεια εκτίμησης της επίδρασης στο περιβάλλον από την σχεδιαζόμενη μελλοντική επέκταση των βιομηχανικών δραστηριοτήτων στην περιοχή.


 


Πολλά στοιχεία και πληροφορίες για τον πολύπλοκο τρόπο λειτουργίας των υφιστάμενων βιομηχανικών δραστηριοτήτων αλλά και των σχεδιαζόμενων, καθώς και των πηγών, της ποιότητας και της ποσότητας των παραγόμενων ρύπων των βιομηχανικών συγκροτημάτων πάρθηκαν από δυο σημαντικές εκθέσεις, τις



  • «Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της Εταιρείας ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ» του 2007, που εκπονήθηκε από την επιστημονική ομάδα της Εταιρείας.         

  •  «Έρευνα Αξιολόγησης της παρούσης και της αναμενόμενης κατάστασης στον ευρύτερο χώρο του εργοστασίου ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ» του 2007, που εκπονήθηκε από Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. 



2. Σύντομο ιστορικό λειτουργίας και κατηγοριοποίηση των δραστηριοτήτων του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «Αλουμίνιον της Ελλάδος»


 


2.1. Σύντομο ιστορικό


Η εταιρεία «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (ΑτΕ)» ιδρύθηκε το 1960 ως Ανώνυμη Εταιρεία, με σκοπό την εκμετάλλευση των μεταλλευμάτων βωξίτη, «την παραγωγή και κατασκευή στην Ελλάδα αλουμίνας και αλουμινίου και την εμπορία της σε οποιαδήποτε χώρα».


Το βιομηχανικό συγκρότημα της ΑτΕ βρίσκεται στη βόρεια ακτή του Κορινθιακού κόλπου, στον όρμο της Αντίκυρας, στην θέση «Μετόχι» (Εικ. 1).








 


 


Εικ. 1: Η θέση του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «Αλουμίνιον της Ελλάδος» στη βόρεια ακτή του Κορινθιακού κόλπου, στον όρμο της Αντίκυρας,


Πρόκειται για μια μικρής έκτασης κοιλάδα που καταλήγει με σχηματισμό προσχωσιγενούς πεδίου στον όρμο της Αντίκυρας. Έχει μέτωπο στην θάλασσα 1200 μέτρων.


Οι λόγοι που οδήγησαν στην επιλογή της πιο πάνω θέσης για την εγκατάσταση του βιομηχανικού συγκροτήματος είναι οι ακόλουθοι:



  • Τα κοιτάσματα βωξίτη της περιοχής

  • Η μορφολογία της περιοχής

  • Η ευκολία της θαλάσσιας επικοινωνίας με την δυνατότητα κατασκευής λιμανιού

  • Ύπαρξη εκμεταλλεύσιμου υδροφόρου ορίζοντα

  • Εγγύτητα στον άξονα μεταφοράς ενέργειας

  • Η αποκέντρωση της βιομηχανικής δραστηριότητας (τέλη δεκαετίας του 50, αρχές δεκαετίας του 60)

  • Η γειτονία με κατάλληλη έκταση για ανάπτυξη πρότυπου οικισμού για τους εργαζόμενους. 















Ιδιοκτησιακό καθεστώς


 


α) 1960-2003


-Συγκρότημα PECHINEY (κρατική γαλλική επιχείριση)


-ΕΤΒΑ


-Όμιλος Καρπίδα


-Τράπεζες, Οργανισμοί, λοιπά πρόσωπα


 


60%


10%


05%


25%


β) 2004


-Εξαγορά του συγκροτήματος PECHΙNEY από την ALKAN


(Η «Αλουμίνιο της Ελλάδος, ΑτΕ» καθίσταται θυγατρική της Καναδικής πολυεθνικής εταιρείας ALKAN)


 


γ) 2005 έως σήμερα


-Εξαγορά της ΑτΕ από τον Όμιλο-ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ


 


 


Το βιομηχανικό συγκρότημα άρχισε να λειτουργεί το 1966 και περιλάμβανε στον ίδιο χώρο μονάδα παραγωγής αλουμίνας και αλουμινίου.


Η παραγωγική ικανότητα του εργοστασίου είναι 790.000 τόνοι το χρόνο. Το 50% των παραγόμενων προϊόντων εξάγεται απ’ ευθείας κυρίως σε Ευρωπαϊκές χώρες, ενώ ένα επί πλέον ποσοστό 20-25% εξάγεται μέσω μεταποιητικών ελληνικών βιομηχανιών. Το βιομηχανικό συγκρότημα της ΑτΕ απασχολεί άμεσα 1057 άτομα (στοιχεία 31-12-2006), που προέρχονται κυρίως από την γύρω περιοχή και συντελεί επίσης στην απασχόληση σημαντικού αριθμού εργαζομένων σε συνεργαζόμενες επιχειρήσεις άμεσα ή έμμεσα στην ευρύτερη περιοχή.


2.2. Σημερινή κατηγοριοποίηση των δραστηριοτήτων του βιομηχανικού συγκροτήματος με λειτουργούσες και σχεδιαζόμενες βιομηχανικές μονάδες.


Σήμερα στον χώρο του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «Αλουμίνιον της Ελλάδος» (ΑτΕ) λειτουργούν δύο ενότητες παραγωγικών μονάδων



  • Η βιομηχανική δραστηριότητα παραγωγής αλουμίνας από βωξίτη και αλουμινίου από αλουμίνα (πρόκειται για την δραστηριότητα που λειτουργεί εδώ και 40 χρόνια).

  • Ο Σταθμός Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής–Θερμικής Ενέργειας (334 MW) – ΣΗΘ

Στον ίδιο χώρο σχεδιάζεται η εγκατάσταση και λειτουργία δυο ακόμηα συγκροτημάτων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειες:



  • Ο Ανεξάρτητος Σταθμός Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ)

  • Ο Θερμοηλεκτρικός Σταθμός (ΘΗΣΑ)

Η θέση των υφιστάμενων και σχεδιαζόμενων εγκαταστάσεων στην περιοχή φαίνονται στην Εικ. 2.







 


 


Εικ. 2: Χάρτης (αριστερά) και σχεδιάγραμμα (δεξιά) των υφιστάμενων συγκροτημάτων [Εργοστάσιο Αλουμινίου και Σταθμός Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής–Θερμικής Ενέργειας (ΣΗΘ)] και σχεδιαζόμενων μονάδων [Ανεξάρτητος Σταθμός Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ) και Θερμοηλεκτρικός Σταθμός (ΘΗΣΑ)] (Χάρτης και σχεδιαγράμματα από την μελέτη του ΕΜΠ, 2007)


2.2.1.Βιομηχανική δραστηριότητα παραγωγής αλουμίνας από βωξίτη και αλουμινίου από αλουμίνα


Το βιομηχανικό συγκρότημα της ΑτΕ αποτελεί κυρίως δραστηριότητα παραγωγής αλουμίνας από βωξίτη και αλουμινίου από αλουμίνα. Ταυτόχρονα όμως αποτελεί και ένα σύμπλεγμα επί μέρους δραστηριοτήτων. Στην Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ, 2007) της ΑτΕ υπάρχει αναλυτική κατηγοριοποίηση των δραστηριοτήτων σύμφωνα με την ΚΥΑ Η.Π 15393/2332/2002 (ΦΕΚ 1022Β), οι σημαντικότερες των οποίων καταγράφονται στην συνέχεια:



  • Βιομηχανικές εγκαταστάσεις για την παραγωγή βασικών μετάλλων: α) Παραγωγή αλουμίνας από βωξίτη με την μέθοδο BAYER, β) Παραγωγή αλουμινίου από αλουμίνα με ηλεκτρόλυση, γ) Χύτευση μη σιδηρούχων μετάλλων (αλουμινίου) [φούρνοι].

  • Βιομηχανικές εγκαταστάσεις για την κατασκευή προϊόντων από μη μεταλλικά ορυκτά: Παραγωγή ασβέστη σε περιστροφικό κλίβανο

  • Βιομηχανικές εγκαταστάσεις – Αποθήκευση καυσίμων, χημικών ουσιών και προϊόντων: α) Τρείς δεξαμενές μαζούτ συνολικής χωρητικότητας 50.000 m3, β) Μια δεξαμενή αποθήκευσης πετρελαίου ντίζελ χωρητικότητας 2.000 m3 γ) Δεξαμενή αποθήκευσης υγρής σόδας, δ) Δεξαμενή αποθήκευσης θειϊκού οξέος.

  • Βιομηχανίες ενεργειακών δραστηριοτήτων: Εγκαταστάσεις καύσης με θερμική ισχύ καύσης μεγαλύτερη των 50 ΜW – Παραγωγή ατμού σε λέβητες 228 ΜWth.

  • Διαχείριση αποβλήτων: Συστοιχία στεγανοποιημένων λεκανών διάθεσης φθοριούχων, σοδούχων στερεών αποβλήτων και συλλογή των εκπλυμμάτων τους.

  • Παραγωγή ανοδικών ηλεκτροδίων από πίσσα και κωκ με πύρωση σε φούρνο.

  • Υδραυλικά έργα: α) Γεωτρήσεις για την παροχή νερού για την λειτουργία των εγκαταστάσεων με ετήσια υπόγεια άντληση >5.000.000  m3. β) Αντιπλημμυρικό κανάλι με διατομή διαμορφωμένη από συρματοκιβώτια ή πέτρα ή σκυρόδεμα.

  • Λιμενικά έργα: Λιμενικές εγκαταστάσεις όπου προσεγγίζουν σκάφη συνολικής χωρητικότητας >10.000 τόνων ενώ εκτελούνται εργασίες εκφόρτωσης καυσίμων (μαζούτ) και χημικών ουσιών (σοδα).

2.2.2. Ο Σταθμός Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής – Θερμικής Ενέργειας (334 MW) – ΣΗΘ


Η μονάδα «Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής – Θερμικής Ενέργειας (334 MW) – ΣΗΘ» βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα του βιομηχανικού συγκροτήματος της ΑτΕ (Εικ. 2). Ο ΣΗΘ καλύπτει πλήρως τις θερμικές ανάγκες του βιομηχανικού συγκροτήματος της ΑτΕ, τόσο στις σημερινές όσο και στις σχεδιαζομενες μελλοντικές συνθήκες λειτουργίας, ενώ δύναται να καλύψει και τις ηλεκτρικές ανάγκες του.


Η ενέργεια παράγεται από δυο μονάδες αεροστροβίλων – γεννητριών (Α και Β σειρές) και μιας μονάδας ατμοστροβίλου – γεννήτριας (σειρά Γ). Η κάθε αεροστρόβιλος γεννήτρια (παράγει ονομαστική ισχύ  125 MWe), καταναλώνει φυσικό αέριο περίπου 395.000 τόνους ετησίως, με εκτιμούμενη παραγόμενη θερμική ενέργεια 1.350 GWHth/έτος, και εκτιμούμενη ηλεκτρική ενέργεια 920  GWHe/έτος (βαθμός απόδοσης περίπου 65%). Η ατμοστρόβιλος γεννήτρια (παράγει ονομαστική ισχύ  84 MWe), καταναλώνει φυσικό αέριο (και πετρέλαιο σε περίπτωση έλλειψης φυσικού αερίου) περίπου 60.500 τόνους ετησίως, με εκτιμούμενη παραγόμενη θερμική ενέργεια 150 GWHth/έτος, και εκτιμούμενη ηλεκτρική ενέργεια 440  GWHe/έτος (βαθμός απόδοσης επίσης περίπου 65%)


Συνολικά έχουμε ονομαστική ηλεκτρική ισχύ 334 MWe, ετήσια κατανάλωση καυσίμου (φυσικό αέριο) περίπου 495.000 τόνους (666 Χ 106 Nm3) με κατώτερη θερμογόνο δύναμη (ΚΘΔ) 8.900 kcal/Nm3.


 


2.2.3. Η σχεδιαζόμενη μονάδα του Ανεξάρτητου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ)


Ο Ανεξάρτητος Σταθμός Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ) θα εγκατασταθεί εντός του


εργοστασιακού χώρου της ΑτΕ, δίπλα στον ΣΗΘ, σε συνολική επιφάνεια που ανέρχεται σε 22,5 περίπου στρέμματα. Ο χώρος εγκατάστασης, δηλαδή θα είναι ενταγμένος χωροταξικά στο εργοστάσιο, με αντίστοιχη συμπλήρωση των αναγκαίων υποδομών (αντιπλημμυρικά έργα κλπ) και φαίνεται στον χάρτη  της Εικ. 3.


Τα βασικά χαρακτηριστικά λειτουργίας του Ανεξάρτητου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής περιληπτικά είναι τα ακόλουθα. Η προτεινόμενη τεχνολογία ηλεκτροπαραγωγής είναι η καύση φυσικού αερίου σε συνδυασμένο κύκλο (ΣΚ) και ο σταθμός παραγωγής θα αποτελείται από:



  • Έναν αεριοστρόβιλο ονομαστικής ισχύος 265 MW.

  • Ένα λέβητα ανάκτησης θερμότητας καυσαερίων.


  • Έναν ατμοστρόβιλο των 147 MW.

  • Σύστημα διαχείρισης ατμοηλεκτρικού κύκλου.

  •  Συστοιχία πύργων ψύξεως με θαλασσινό νερό.

  • Περιφερειακά συστήματα μονάδας..

  • Μετασχηματιστή ανύψωσης τάσεως.

 


 


 


Εικ. 3: Ένταξη της μονάδας του Ανεξάρτητου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής  ΑΣΗ στον ευρύτερο χώρο του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας ΑτΕ. (Χάρτης από την μελέτη του ΕΜΠ, 2007)


 


Η παραγωγική διαδικασία περιλαμβάνει δύο στάδια. Στο πρώτο στάδιο, η ηλεκτροπαραγωγή λαμβάνει χώρα στον αεριοστρόβιλο με τα θερμά καυσαέρια από την καύση του φυσικού αερίου, τα οποία οδηγούνται στον λέβητα ανάκτησης θερμότητας για την παραγωγή ατμού. Στο δεύτερο στάδιο, ο ατμός οδηγείται στον ατμοστρόβιλο για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το τμήμα αυτό του σταθμού θα ψύχεται με θαλασσινό νερό. Η ετήσια παραγωγή του σταθμού σε πλήρη ανάπτυξη αναμένεται να είναι στα επίπεδα των 2.600 GWh και η λειτουργία του σταθμού σε ομαλές συνθήκες θα βασίζεται αποκλειστικά στην καύση φυσικού αερίου (θα καταναλώνει περί τα 455 εκατ. Νm3).


Προβλέπεται καύση πετρελαίου (diesel) μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όταν η τροφοδοσία με φυσικό αέριο είναι προβληματική.


 


2.2.4. Η σχεδιαζόμενη μονάδα του Θερμοηλεκτρικού Σταθμού  (ΘΗΣΑ)


 


Σύμφωνα με την ΑτΕ, ο Θερμοηλεκτρικός Σταθμός (ΘΗΣΑ) αποτελεί ένα σύστημα παραγωγής ενέργειας από λιθάνθρακα, ισχύος 600 MW, με υπερκρίσιμο κύκλο ατμού.


Ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας από λιθάνθρακα χρειάζεται την πρώτη αυτή ύλη που θα μεταφέρεται με πλοία [αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να έρχεται στην περιοχή ένα πλοίο των 120.000 τόνων κάθε μήνα (1.400.000 τόνοι ετησίως)]. Μετά την εκφόρτωσή του, ο άνθρακας θα πρέπει να αποθηκευτεί σε μια περιοχή («αυλή») στην οποία θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα αποθεματικό 700.000 τόνων.


Ο άνθρακας θα πρέπει να κονιορτοποιηθεί και να περάσει θερμός αέρας για να τον στεγνώσει, ώστε να είναι έτοιμος για τον θάλαμο καύσης, όπου καίγεται (άνθρακας, αέρας, φυσικό αέριο ή πετρέλαιο).


Στην περίπτωση του «υπερκρίσιμου καυστήρα», όπως στην περίπτωση του ΘΗΣΑ, το νερό μέσα στον καυστήρα δεν γίνεται ατμός (είναι σε κατάσταση πίεσης και θερμοκρασίας που δεν γίνονται φυσαλίδες στο νερό), αλλά παρατηρείται μια σταδιακή μείωση της πυκνότητας του όταν διέρχεται από τις τουρμπίνες. Ουσιαστικά, στην υπερκρίσιμη φάση του νερού, η πυκνότητα της αέριας και της υγράς φάσης εξισώνονται και οι βασικές διαφορές μεταξύ υγρών και αερίων εκμηδενίζονται δημιουργώντας μία φάση (την υπερκρίσιμη). Η μέθοδος αυτή επιλέγεται γιατί οι αποδόσεις των εργοστασίων αυτών έχουν σαφώς καλύτερη απόδοση.  


Στο στάδιο ψύξης ο ατμός από τον ατμοστρόβιλο ψύχεται σε νερό. Η ψύξη γίνεται με ροή κρύου θαλασσινού νερού πάνω από τους σωλήνες του ατμού για να επανέλθει στην υγρή μορφή.


 


 




3. Οι εκπομπές παραπροϊόντων στο περιβάλλον από την λειτουργία των  υφιστάμενων εργοστασιακών συγκροτημάτων και εκτίμηση των εκπομπών των σχεδιαζόμενων μονάδων– Συνοπτική παρουσίαση


 


3.1. Παραπροϊόντα στο περιβάλλον από την βιομηχανική δραστηριότητα παραγωγής αλουμίνας από βωξίτη και αλουμινίου από αλουμίνα


3.1.1. Αέριες και σωματιδιακές εκπομπές


Παραγωγή  διοξειδίου του άνθρακα (CO2): Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις της ΑτΕ παράγουν διοξείδιο του άνθρακα από τις διεργασίες καύσης αλλά και από χημικές διεργασίες. Στοιχεία για τις πηγές εκπομπών διοξειδίου του άνθρακά ανά είδος διεργασίας και οι ποσότητες εκφρασμένες σε τόνους για τα έτη 2004, 2005 και 2006 περιλαμβάνονται στην ΜΠΕ (2007), που έχει εκπονηθεί από την ίδια την εταιρεία. Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα προέρχονται από την καύση μαζούτ και πετρελαίου, από την πύρωση ασβεστολίθων και από τα ηλεκτρόδια της ηλεκτρόλυσης. Το σύνολο των ετήσιων εκπομπών σε διοξείδιο του άνθρακά για το έτος 2006 ανέρχεται, σύμφωνα με την ΜΠΕ (20070, σε περίπου ένα εκατομμύριο τόνους.


 


Παραγωγή Διοξειδίου του Θείου: Στο εργοστάσιο αλουμίνας-αλουμινίου, η κύρια πηγή για την παραγωγή διοξειδίου του θείου είναι η καύση. Η κατανάλωση των ανοδικών ηλεκτροδίων στις λεκάνες της ηλεκτρόλυσης αποτελεί επίσης μια πηγή εκπομπής διοξειδίου του θείου. Το σύνολο των ετήσιων εκπομπών σε διοξείδιο του θείου για το έτος 2006 ανέρχεται, σύμφωνα με την ΜΠΕ (2007),  σε περίπου 16.140  τόνους.


 


Παραγωγή οξειδίων του Αζώτου: Στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου τα οξείδια του αζώτου εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα κυρίως από την καύση του μαζούτ και δευτερευόντως από την κατανάλωση ανόδων. Το σύνολο των ετήσιων εκπομπών σε οξείδια του αζώτου για το έτος 2006 ανέρχεται, σύμφωνα με την ΜΠΕ (2007), σε περίπου 1.388  τόνους


 


Παραγωγή PFC’s (CF4 – C2F6): Εκπομπές PFC’s (CF4 – C2F6) στα εργοστάσια της ΑτΕ συμβαίνουν στις εγκαταστάσεις της ηλεκτρόλυσης (ηλεκτρονικά κελιά). Δημιουργείται ηλεκτροχημική εκφόρτιση των ιόντων φθορίου στην άνοδο και σχηματίζονται CF4 – C2F6. Οι ενώσεις αυτές είναι εξαιρετικά σταθερές και χημικά αδρανείς. Δεν υδρολύονται σε συνήθη θερμοκρασία και δεν κατακρατούνται από τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας των εκπομπών της λεκάνης. Το σύνολο των ετήσιων εκπομπών σε PFC’s  για το έτος 2006 ανέρχεται, σύμφωνα με την ΜΠΕ (2007),  σε περίπου 10.549  τόνους (9,59 τόνοι CF4 και 0,959 τόνοι C2F6)


 


Παραγωγή φθορίου: Οι εκπομπές φθορίου σε αέρια και σωματιδιακή μορφή προέρχονται από την παραγωγική διαδικασία της ηλεκτρόλυσης της αλουμίνας όπου χρησιμοποιείται σαν καταλύτης τήγμα ανόργανων φθοριούχων ενώσεων. Το σύνολο των ετήσιων εκπομπών σε Φθόριο  για το έτος 2006 ανέρχεται, σύμφωνα με την ΜΠΕ(2007),  σε περίπου 272 τόνους. Στην ΜΠΕ υπάρχουν επίσης και στατιστικές μετρήσεις φθορίου στην ατμόσφαιρα (μg/εβδομάδα) για τα έτη 1998-2006. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρατηρείται ανίχνευση φθορίου στην ατμόσφαιρα ακόμη και σε απόσταση >8 km προς τα ανατολικά του βιομηχανικού συγκροτήματος. Είναι εμφανές ότι αυτό οφείλεται στο τοπικά επικρατούν ανεμολογικό καθεστώς της περιοχής.


 


Παραγωγή σκόνης: Οι εκπομπές σκόνης στο εργοστάσιο προέρχονται από:



  • Την φθοριωμένη αλουμίνα και το κρυολιθικό λουτρό, κατά την παραγωγική διαδικασία της ηλεκτρόλυσης και τις περιφερειακές εγκαταστάσεις. Η συνολική εκπομπή ανέρχεται σε 30-36 kg/h περίπου.

  • Την τέφρα, από την καύση του μαζούτ στον λέβητα λαδιού του πύργου ανθρακοπολτού και τους φούρνους χυτηρίου.

  • Την άνυδρη αλουμίνα, από τις καμινάδες των φούρνων διαπύρωσης αλουμίνας και των συστημάτων αποκονίωσης, τόσο στους αποθηκευτικούς χώρους όσο και κατά τη διακίνησή της.

  • Τον άνθρακα (κωκ – σκόνη ψημένων ανόδων), από την καμινάδα του φούρνου ανόδων και των συστημάτων αποκονίωσης των εγκαταστάσεων του εργοστασίου ανόδων.

  • Τον ασβέστη – ασβεστόλιθο, από την καμινάδα του φούρνου ασβέστη και τις εγκαταστάσεις αποκονίωσης των σιλό ασβέστη όσο και κατά την διακίνησή τους.

  • Τον βωξίτη, από τον χώρο αποθήκευσης.

Η συνολική εκπομπή σκόνης δεν είναι σταθερή αλλά εξαρτάται από την ποιότητα των διακινούμενων υλικών, την κατάσταση των εγκαταστάσεων και τον άνεμο. Γι’ αυτό δεν γίνονται από το εργοστάσιο μετρήσεις εκπομπών σωματιδίων στις σημειακές πηγές, αλλά πραγματοποιούνται δειγματοληψίες και προσδιορισμός της συγκέντρωσης των Πολυκυκλικών Αρωματικών Υδρογονανθράκων(ΠΑΥ)(ΡΑΗ) σε σωματίδια σκόνης ΡΜ10, που θεωρούνται εισπνεύσιμα από τον άνθρωπο, σε σημεία και με συχνότητα που καθορίζονται από το εργοστάσιο.


 


Παραγωγή Πολυκυκλικών Αρωματικών Υδρογονανθράκων: Στην ΜΠΕ (2007) αναφέρονται τα εξής: Οι ωμές άνοδοι περιέχουν περίπου 14% πίσσα, η οποία αποτελείται από 55% άνθρακα και 45% πτητικά συστατικά, ένα μέρος των οποίων αποστάζεται και καίγεται στον κλίβανο. Από τα πτητικά της πίσσας το μέρος που δεν έχει καεί αποτελεί το βαρύ κλάσμα των Πολυκυκλικών Αρωματικών Υδρογονανθράκων (ΠΑΥ)(ΡΑΗ), από τους οποίους ορισμένοι θεωρούνται ύποπτοι καρκινογένεσης (βενζοανθρακένιο, βενζο Κ και βενζο Β, φλουορανθένιο, κλπ).


 


3.1.2. Υγρά απόβλητα


Τα υγρά απόβλητα του εργοστασίου παράγονται από τις παρακάτω μονάδες ή διεργασίες:



  • Πλύση – Ψύξη Εγκαταστάσεων: Προέρχονται από το πλύσιμο των εγκαταστάσεων ή συσκευών των διάφορων συνεργείων, από υδρόψυκτες εγκαταστάσεις ανοικτού κυκλώματος και από όμβρια νερά.

  • Ψυκτικό Κύκλωμα Χυτηρίου: Πρόκειται για υφάλμυρο νερό που χρησιμοποιείται στην απαγωγή θερμότητας από το νερό του κλειστού κυκλώματος της στερεοποίησης των διαφόρων κραμάτων στο χυτήριο.

  • Καθαρισμός Εναλλακτών Θερμότητας: Πρόκειται για διάλυμα νιτρικού οξέος από τον καθαρισμό των εναλλακτών θερμότητας. Τα απόβλητα αυτά ανέρχονται σε 600m3 περίπου ετησίως και εισέρχονται στο δίκτυο των πλυντηρίων.

Στην ΜΠΕ (2007) αναφέρεται ότι η μέση ποσότητα των υγρών αποβλήτων που συγκεντρώθηκε στις δεξαμενές πρωτοβάθμιας επεξεργασίας από τις δραστηριότητες του εργοστασίου αλουμινίου-αλουμίνας για το διάστημα 200-2006, ανήλθε σε 71m3/hr. Η περιεκτικότητα σε αιωρούμενα στερεά των εισερχομένων λυμάτων κυμαίνεται από 500 έως 1000mg/l, ενώ η περιεκτικότητα σε υδρογονάνθρακες κυμαίνεται στο εύρος 50-100mg/l.


 


3.1.3. Κατάλοιπα βωξίτη


Τα κατάλοιπα βωξίτη προέρχονται από ένα αιώρημα αδρανών συστατικών του βωξίτη, ύστερα από την διαλυτοποίηση του Al2O3, που όταν καθιζάνουν στις δεξαμενές  καθίζησης σχηματίζουν μία ερυθροκαφετίζουσα λάσπη, λόγω της μεγάλης συγκέντρωσης των οξειδίων του σιδήρου. Τα στερεά αυτά κατάλοιπα πλένονται σε πλυντήρια πέντε βαθμίδων. Από την τελευταία βαθμίδα απομακρύνονται με τη μορφή παχύρρευστης λάσπης διέρχονται από κόσκινο 500 μm (αραιώνονται με νερό ώστε να διευκολυνθεί η άντληση) και διοχετεύονται στη θάλασσα, στον κόλπο της Αντίκυρας με υποθαλάσσιο αγωγό σε βάθος 110m και απόσταση από την ακτή 2200m. Πρόκειται για το κύριο απόβλητο της μονάδας παραγωγής αλουμίνας, το οποίο απομακρύνεται με την μορφή αιωρήματος (400-500 gr/l) γνωστού ως ερυθρά ιλύς. Τα κατάλοιπα βωξίτη είναι ένα λεπτόκοκκο υλικό με μέση διάμετρο κόκκων <10 μm, που αποτελείται κυρίως από ενώσεις οξειδίων του σιδήρου, του αλουμινίου, του ασβεστίου και περιέχει μικρές ποσότητες ενώσεων οξειδίων του πυριτίου, του τιτανίου, του νατρίου.


Στην ΜΠΕ (2007) αναφέρεται ότι η επιλογή της διάθεσης των καταλοίπων βωξίτη στην θάλασσα βασίστηκε στο γεγονός ότι οι φυσικοχημικές τους ιδιότητες και η προέλευσή τους ήταν συγκρίσιμη με εκείνη των ιζημάτων της Μεσογείου ή της ιλύος που βρίσκεται στον πυθμένα της Μεσογείου.


 


3.1.4. Στερεά απόβλητα  


Στερεά απόβλητα παράγονται σε όλα ανεξαιρέτως τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας.  Σύμφωνα με την ΜΠΕ (2007) το 2006 η παραγωγή στερεών αποβλήτων ανήλθε σε περίπου 105.000 τόνους. Οι ποσότητες των επικίνδυνων αποβλήτων, που παρήχθησαν το 2006 ανήλθαν σε σχεδόν 16.000 τόνους και από αυτές οι 12.212 τόνοι αποτέθηκαν στους χώρους του εργοστασίου.


Από περιβαλλοντική σκοπιά ενδιαφέρον έχουν τα επικίνδυνα απόβλητα, οι μεγαλύτερες αναλογίες των οποίων καταλαμβάνονται από δύο κατηγορίες: τα σοδούχα απόβλητα και τα φθοριούχα απόβλητα.



  • Τα σοδούχα απόβλητα αφορούν παχύρρευστα αιωρήματα βωξίτη (λάσπες) με υψηλή περιεκτικότητα σε καυστικό νάτριο ή και υλικά εμποτισμένα και περιλαμβάνουν: κρούστες – λάσπες καθιζητήρων – πλυντηρίων, κρούστες αυτόκλειστων, λάσπες βωξίτη από την άλεση, κρούστες διάσπασης, φιλτρόπανα λευκής διήθησης.

Στο μεγαλύτερο μέρος τους τα σοδούχα συλλέγονται από τα σημεία παραγωγής τους χύδην και μεταφέρονται στους στεγανοποιημένους χώρους οριστικής διάθεσης.



  • Τα φθοριούχα απόβλητα αφορούν το σύνολο των υλικών κατασκευής μιας λεκάνης ηλεκτρόλυσης μετά το πέρας της λειτουργίας της και περιλαμβάνουν: μονωτικά τούβλα λεκανών, λάσπη κτισίματος λεκανών, πυρίμαχα τούβλα λεκανών, τσιμέντο πυρίμαχο, καθοδικά ηλεκτρόδια, ανθρακοπολτός, σκόνες ατσαλοβολής ανοδικών ηλεκτροδίων, σακόφιλτρα εγκατάστασης επεξεργασίας αερίων ηλεκτρόλυσης, συσκευασίες πάστας στεγανοποίησης, φθοριούχου αργιλίου κλπ

 


 


3.2. Παραπροϊόντα στο περιβάλλον από την λειτουργία του Σταθμού Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής – Θερμικής Ενέργειας (334 MW) – ΣΗΘ


Οι εκπομπές αερίων από την λειτουργία του σταθμού, που προέρχονται από την κατανάλωση 495.000 τόνων φυσικού αερίου, φαίνονται στον επόμενο πίνακα


 
















Εκπομπές  SO2 (για χρήση φυσικού αερίου)


79 t/y


Εκπομπές   NOx (για χρήση φυσικού αερίου)


1.098 t/y


Εκπομπές   CO2 (για χρήση φυσικού αερίου)


1.343.485 t/y


Εκπομπές σωματιδίων (για χρήση φυσικού αερίου)


0 t/y


 


            Αν με την λειτουργία του «Σταθμού Συμπαραγωγής Ηλεκτρικής – Θερμικής Ενέργειας» καταργηθεί η λειτουργία του υφιστάμενου «Τμήματος Ενέργειας» (ισχύος 228 MW), το οποίο καταναλώνει ετησίως περίπου 139.000 τόνους μαζούτ, θα υπάρξει σχετική βελτίωση των αέριων εκπομπών σε ότι αφορά στις εκπομπές του  διοξειδίου  του θείου και των σωματιδίων.   


 


Τα υγρά απόβλητα είναι α) απόβλητα επεξεργασίας νερού, β) λιπαντικά έλαια, γ) αστικά λύματα.


Σημαντικό πρόβλημα που σχετίζεται με την χρήση υγρών είναι η χρήση θαλασσινού ύδατος ως υγρού ψύξης [υπάρχει η υπ αριθμ Φ42/11/72 13-01-2005 έγκριση μελέτης]. H χρήση νερού από τη θάλασσα για την ψύξη της μονάδας ανέρχεται περίπου στα 22.000m3/h (16.700-18.000 m3/h προς τον συμπυκνωτή και 1.270-3.810m3/h προς την βοηθητική) κατά την κανονική λειτουργία των εγκαταστάσεων). Το 85% του νερού αυτού χρησιμοποιείται για την ψύξη του συμπυκνωτή της ατμογεννήτριας. Το υπόλοιπο 15% ψύχει κλειστό κύκλωμα νερού για τις άλλες ανάγκες του σταθμού συμπαραγωγής (ψυγεία αέρα εισόδου αεριοστροβίλων, αντλίες, βοηθητικά ατμοστροβίλου, δειγματοληψίες κλπ). Η απόληψη του θαλάσσιου νερού γίνεται μέσω αντλιοστασίου, το οποίο έχει  εγκατασταθεί στη ζώνη του αιγιαλού σε συνέχεια των λιμενικών εγκαταστάσεων. Μετά την ψύξη της μονάδας, η απόρριψή του γίνεται μέσω αγωγού απευθείας στην θάλασσα, σε απόσταση 30m από την ακτή (Εικ. 4). Η θερμοκρασία του νερού κατά την απόληψη κυμαίνεται από 14 – 24 oC και κατά την απόρριψη από 24 – 34o C ανάλογα με την εποχή.


 


Η απολύμανσή του γίνεται με την χρήση της ουσίας MEXEL με κατανάλωση 5 ppm ανά 30’.


Η χρήση του θαλασσινού νερού ως υγρού ψύξης σε ανοιχτό κύκλωμα έχει δυο σημαντικές επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον: α) την θερμική ρύπανση, β) την επιβάρυνση με υπολείμματα της απολυμαντικής ουσίας ΜΕΧΕL. Ακόμη δεν διατίθενται μετρήσεις για τις επιπτώσεις αυτές στο θαλάσσιο σύστημα του Όρμου της Αντίκυρας.


 


Η λειτουργία του ΣΗΘ δεν συνδέεται με παραγωγή στερεών αποβλήτων.


 


 


Εικ. 4: Απόρριψη του ύδατος ψύξης της μονάδας μέσω αγωγού απευθείας στην θάλασσα, σε απόσταση 30m από την ακτή (Λήψη Αναγνώστου 14 Σεπτεμβρίου 2008)


 


3.3. Εκτίμηση της παραγωγής παραπροϊόντων από την σχεδιαζόμενη μονάδα του Ανεξάρτητου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ)


 


Εκπομπές Αερίων: Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας «ΑτΕ» από την έκθεση του ΕΜΠ (2007) οι αέρια ρύποι που θα προέλθουν από την καύση του φυσικού αερίου στον αεριοστρόβιλο και στον λέβητα ανάκτησης θερμότητας (καυσαέρια) θα είναι κυρίως οξείδια του αζώτου και μονοξείδιο του άνθρακα (σε πολύ μικρές ποσότητες). Οι ρύποι αυτοί αποτελούν το 0,05% του συνολικών εκπομπών, αφού ο βασικός όγκος καυσαερίων είναι το άζωτο (72%), το οξυγόνο (περίπου 3%), το διοξείδιο του άνθρακα (περίπου 10%) και οι υδρατμοί. Στον Πίνακα που ακολουθεί   παρουσιάζεται ο υπολογισμός των εκπομπών SO2 και NOx κατά τη λειτουργία του Ανεξάρτητου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ).


 


 
















Συνολική ονομαστική ηλεκτρική ισχύς  


412 ΜWe


Είδος καυσίμου


Φυσικό αέριο


Εκπομπές SO2 από το φυσικό αέριο στις καμινάδες


85 t/y


Εκπομπές ΝΟx στις καμινάδες


1.179 t/y


 


Υγρά Απόβλητα: Από τη λειτουργία του Ανεξάρτητου Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής (ΑΣΗ) παράγονται τα εξής υγρά απόβλητα:


Χημικά Απόβλητα, τα οποία προέρχονται από:



  • την αναγέννηση των ρητινών του συστήματος απιονισμού του πόσιμου νερού.

  • τις λειτουργίες στους χώρους του αεροστρόβιλου, του ατμοστρόβιλου, του συστήματος προσθήκης χημικών και τις δεξαμενές αποθήκευσης των χημικών.

  • τον καθαρισμό της επιφάνειας των εναλλακτών θερμότητας

Ελαιώδη Απόβλητα, τα οποία προέρχονται από:



  • το μηχανοστάσιο και το λεβητοστάσιο (διαρροές από λιπαντικά λάδια, λάδια μετασχηματιστών και καύσιμο ντίζελ καθώς και από τους καθαρισμούς των παραπάνω χώρων, από βρόχινο νερό και νερό πυρασφάλειας).

  • τις δεξαμενές πετρελαίου, το αντλιοστάσιο πετρελαίου, το χώρο εγκατάστασης των μετασχηματιστών (από διαρροές, βρόχινο νερό και νερό πυρόσβεσης).

Αστικά Λύματα,


Όμβρια Ύδατα, που μπορούν να αντιμετωπιστούν όπως και από τις υπόλοιπες εγκαταστάσεις του εργοστασίου.


Τα υγρά απόβλητα που θα παράγει η ΑΣΗ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Εταιρείας (ΕΜΠ, 2007), δεν αναμένεται να δημιουργήσουν περιβαλλοντικά προβλήματα, εξαιτίας τόσο της μικρής τους ποσότητας όσο και του υπάρχοντος συστήματος διαχείρισής τους


 


Στερεά Απόβλητα: Τα στερεά απόβλητα από τη λειτουργία του ΑΣΗ προβλέπεται να είναι τα εξής:



  • Χρησιμοποιημένα Ορυκτέλαια και τα κατάλοιπα, που προέρχονται από τον ελαιοδιαχωριστή.

  • Χρησιμοποιημένες Ρητίνες, που προέρχονται από την επεξεργασία νερού.

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΕΜΠ (2007) η λειτουργία της μονάδος θα παράγει μικρές ποσότητες στερεών αποβλήτων και έχουν προβλεφθεί από την «ΑτΕ» τα κατάλληλα μέτρα για την διαχείριση και ασφαλή τους διάθεση


 


3.4. Εκτίμηση της παραγωγής παραπροϊόντων από την σχεδιαζόμενη μονάδα του Θερμοηλεκτρικού Σταθμού  (ΘΗΣΑ)


Αέριες Εκπομπές: Οι αέριες εκπομπές αποτελούν την κυριότερη μορφή ρύπων. Οι αέριοι ρύποι που θα προέλθουν από την καύση του άνθρακα στον θάλαμο καύσης θα είναι κυρίως τα οξείδια του αζώτου (NOx) και το διοξείδιο του θείου (SO2) καθώς επίσης το μονοξείδιο του άνθρακα (CO), τα σωματίδια, ο καπνός και το σύνολο των ακαύστων υδρογονανθράκων. Επιπλέον, θα υπάρχουν και εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (της τάξεως των 3 εκ. τόνων ετησίως) οι οποίες ως ρύπος θα συμβάλλει στις συνολικές εθνικές εκπομπές (η Ελλάδα έχει αναλάβει την υποχρέωση να μειώσει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κατά 20%).



  • Οξείδια του Αζώτου: Κατά τη λειτουργία της μονάδας θα παράγονται οξείδια του αζώτου από το συνδυασμό του αζώτου και του οξυγόνου στον αέρα.

  • Διοξείδιο του Θείου: Το διοξείδιο του θείου παράγεται από την οξείδωση του θείου που περιέχεται στον άνθρακα με το οξυγόνο του αέρα καύσης.

  • Σωματίδια: Κατά τη λειτουργία του ΘHΣΑ αναμένονται εκπομπές σωματιδίων από σχετικά πολλές δραστηριότητες [α) εκφόρτωση, μεταφορά και αποθήκευση  άνθρακα περίπου 700.000 τόνους το χρόνο, β) μεταφορά ασβεστόλιθου, περίπου 45.000 τόνους το χρόνο, γ) θραύση και κονιορτοποίηση του άνθρακα, δ) απόθεση στερεών αποβλήτων (περίπου 205.000 τόνοι στάχτης και γύψου το χρόνο), ε) απόθεση της τέφρας].

  • Καπνός: Σύμφωνα με την ΑτΕ, σε κανονικές συνθήκες λειτουργίας της μονάδας δεν θα παράγεται καπνός, με την έννοια που έχει η παράμετρος αυτή ως παράγοντας ρύπανσης.

 


Οι υπολογιζόμενες εκπομπές ρύπων στην μελέτη του ΕΜΠ (2007) φαίνονται στον πίνακα που ακολουθεί.


 
















Συνολική ονομαστική ηλεκτρική ισχύς


600 ΜWe


Είδος καυσίμου


Λιθάνθρακας


Εκπομπές SO2 από το φυσικό αέριο στις καμινάδες


7481 t/y


Εκπομπές ΝΟx στις καμινάδες


3740 t/y


 


Υγρά Απόβλητα: Για τη μονάδα ΘΗΣΑ, οι αναμενόμενες πηγές υγρών αποβλήτων (όπως αυτές αναφέρονται στην έκθεση του ΕΜΠ) είναι:



  • Απόβλητα Δευτερεύοντος Κυκλώματος Ψύξης,

  • Απόβλητα από Χημικό Καθαρισμό Κυκλώματος Νερού – Ατμού

  • Απόβλητα Αναγέννησης Ρητινών 

  • Ελαιώδη Απόβλητα από Καθαρισμούς Χώρων

  • Διαρροές Δεξαμενών Χημικών Ουσιών – Διαρροές Ελαίων

  • Μεταχειρισμένα Ορυκτέλαια και Λιπαντικά

  • Αστικά Λύματα

Στο στάδιο ψύξης ο ατμός από τον ατμοστρόβιλο ψύχεται σε νερό. Η ψύξη γίνεται με ροή κρύου θαλασσινού νερού πάνω από τους σωλήνες του ατμού για να επανέλθει στην υγρή μορφή. H απόληψη 60.000 m3/h θαλάσσιου νερού θα δημιουργήσουν προβλήματα θερμικής ρύπανσης στον παράκτιο χώρο.  


 


Στερεά Απόβλητα: Τα στερεά απόβλητα που θα παράγονται από τον ΘΗΣΑ, από περιβαλλοντική σκοπιά μπορούν να ταξινομηθούν σε δυο κατηγορίες. Στην πρώτη ανήκουν η τέφρα και ο γύψος και στη δεύτερη τα υπόλοιπα, που προκύπτουν από τις υποστηρικτικές διεργασίες της παραγωγικής διαδικασίας.



  • Τέφρα: Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑτΕ (ΕΜΠ, 2007), η στάχτη που θα παράγεται από την λειτουργία του ΘΗΣΑ εκτιμάται σε 130.000 τόνους το χρόνο.

  • Γύψος: Επίσης σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑτΕ, το σύστημα αποθείωσης υγρού τύπου με βάση τον ασβεστόλιθο (ανθρακικό ασβέστιο, CaCO3) θα δίνει ως προϊόν λάσπη (sludge) και γύψο, που θα είναι περίπου 75.000 τόνοι το χρόνο.

  • Προϊόντα Αποσκλήρυνσης: Από το συγκρότημα αποσκλήρυνσης του δευτερεύοντος κυκλώματος ψύξης.

  • Αστικά, Βιομηχανικά Λύματα και Απορρίμματα



4. Ανίχνευση και επίπεδα ρύπων στον χερσαίο και παράκτιο χώρο – Συσσώρευση ρύπων στο έδαφος και στα παράκτια ιζήματα


4.1. Η στρατηγική δειγματοληψίας και οι αναλυτικές τεχνικές.


            Λαμβάνοντας υπόψη από την μια μεριά το ιστορικό λειτουργίας του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας, της εκπομπής ρύπων από αυτό αλλά και τις φυσικές ιδιαιτερότητες της περιοχής, και από την άλλη τα διαθέσιμα για την δειγματοληψία μέσα έγινε σχεδιασμός δειγματοληψίας εδαφών στις θέσεις που απεικονίζονται στην Εικ. 5, τα στίγματα των οποίων θέσεων φαίνονται στον Πίνακα 1.








 


 


Εικ. 5: (Επάνω) Χάρτης που δείχνει τις θέσεις που έγινε δειγματοληψία εδαφών στην ευρύτερη περιοχή των εγκαταστάσεων της εταιρείας «Αλουμίνιον της Ελλάδος». (Κάτω) Λεπτομέρεια του προηγούμενου χάρτη, που δείχνει τα δείγματα εδάφους, που πάρθηκαν ανατολικά των εγκαταστάσεων του βιομηχανικού συγκροτήματος. 


 


Πίνακας 1: Στοιχεία θέσεων δειγματοληψίας εδάφους στην ευρύτερη περιοχή λειτουργίας του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «Αλουμίνιο της Ελλάδος»
























































































 


Δείγμα


 


Γεωγραφικό


πλάτος / μήκος


 


Ύψος σε μέτρα


 


Παρατηρήσεις


Απόσταση (γραμμή αέρος) και κατεύθυνση από το εργοστάσιο


ANK-01


38o 23.021 N


22o 37.835  E


112


 


 


Περιοχή γηπέδου Αντίκυρας, κοκκινόχωμα


5670 μέτρα ΒΔ


ANK-02


38o 21.669 N


22o 42.349 E


120


 


 


Περιοχή Κλεισούρας (Εργοστ), κοκκινόχωμα


1470 μέτρα Α


ANK-03


38o 21.651 N


22o 42.360 E


112


 


 


Περιοχή Κλεισούρας (Εργοστ), κοκκινόχωμα


1510 μέτρα Α


ANK-04


38o 22.613 N


22o 40.644 E


85


 


 


Περιοχή Αγ. Νικολάου (Εργοστ), κοκκινόχωμα


1980 μέτρα ΒΒΔ


ANK-05


38o 26.730 N


22o 41.245 E


365


 


 


Περιοχή βόρια του Διστόμου, κοκκινόχωμα


9370 μέτρα Β


ANT-ED 01


38o 21.072 N


22o 42.920 E


131


 


 


Περιοχή Κλεισούρας (Εργοστασ), κοκκινόχωμα


2430 μέτρα Α


ANT-ED 02


38o 20.883 N


22o 42.520 E


262


 


 


Περιοχή Σταυράκη (Εργοστασ), κοκκινόχωμα


3030 μέτρα ΑΝΑ


ANT-ED 03


38o 21.014 N


22o 42.229 E


201


 


 


Περιοχή Σταυράκη  (Εργοστασ), κοκκινόχωμα


2325 μέτρα ΝΑ


ANT-ED 04


38o 23.781 N


22o 45.503 E


354


 


 


Οροπέδιο Οσίου Λουκά , χώμα από καλλιεργούμενο χωράφι


7320 μέτρα ΑΒΑ


ANTED 05


38o 22.776 N


22o 45.940 E


485


 


 


Περιοχή δυτικά Κυριακίου, κοκκινόχωμα


7115 μέτρα ΑΒΑ


ANTED 06


38o 22.865 N


22o 48.578 E


780


 


 


 Όραχος (Α. Κυριακίου), χώμα από καλλιεργούμενο χωράφι


10900 μέτρα ΑΒΑ


ANTED 07


38o 23.579 N


22o 49.900 E


841


 


 


Περιοχή Κιάφας Ελικώνα, κοκκινόχωμα


12980 μέτρα ΑΒΑ


ANTED 08


38o 24.532 N


22o 50.032 E


372


 


 


Περιοχή ανατολικά Ανάληψης, κοκκινόχωμα


13770 μέτρα ΑΒΑ


 


            Η πλειοψηφία των δειγμάτων εδάφους έχουν ως γεωλογικό υπόβαθρο ασβεστολίθους της περιοχής. Μόνο δυο δείγματα πάρθηκαν από έδαφος οροπεδιακών προσχώσεων (Οροπέδιο Οσίου Λουκά, ANT-ED 04 και οροπέδιο Οράχου, ANT-ED 06).


           


Στο παράκτιο περιβάλλον έγινε δειγματοληψία ιζημάτων βυθού στις θέσεις, που απεικονίζονται στον χάρτη της Εικ. 6, τα στίγματα και τα βάθη των οποίων παρουσιάζονται στον Πίνακα 2. Οι δειγματοληψίες των θαλάσσιων δειγμάτων έγιναν με τη χρήση μικρού σκάφους από την Αντίκυρα, του σκάφους «ΠΟΣΕΙΔΩΝ Λ.Π.».


 


Εικ. 6: Χάρτης που δείχνει τις θέσεις που έγινε δειγματοληψία ιζημάτων στο παράκτιο σύστημα του Όρμου της Αντίκυρας. 


 


Πίνακας 2: Στοιχεία θέσεων δειγματοληψίας ιζημάτων στον παράκτιο χώρο του Όρμου της Αντίκυρας.




















































 


Δείγμα


 


Γεωγραφικό


πλάτος / μήκος


 


Βάθος σε μέτρα


 


Παρατηρήσεις


Απόσταση (γραμμή αέρος) και κατεύθυνση από το εργοστάσιο


ANTIZ 1


38o 22.651 N


22o 37.801 E


14


 


 


Γκρίζα αμμώδης ιλύς


 


5250 μέτρα ΔΒΔ


ANTIZ 2


38o 23.022 N


22o 38.937 E


23


 


 


Γκρίζα αμμώδης ιλύς


 


4.200 μέτρα ΒΔ


ANTIZ 3


38o 22.439 N


22o 40.558 E


23


 


Γκρίζα αμμώδης ιλύς


 


1800 μέτρα ΒΔ


ANTIZ 4a


38o 21.647 N


22o 40.984 E


20


 


Γκρίζα ιλύς, καφε-ερυθρίζουσα στην επιφάνεια (δείγμα a)


 


500 μέτρα Δ


ANTIZ 4b


38o 21.647 N


22o 40.984 E


20


 


Γκρίζα ιλύς (b υποεπιφανειακό δείγμα)


 


500 μέτρα Δ


ANTIZ 5


38o 20.750 N


22o 40.925 E


22


 


 


Γκρίζα αμμώδης ιλύς


 


1800 μέτρα Ν


ANTIZ 9


38o 21.695 N22o 37.060 E


21


 


 


Γκρίζα αμμώδης ιλύς


 


6000 μέτρα Δ


 


 


            Για την μέτρηση ανόργανων ρύπων στο έδαφος και στα ιζήματα έγιναν γεωχημικές αναλύσεις και προσδιορίστηκαν τόσο τα κύρια στοιχεία όσο και τα ιχνοστοιχεία στα δείγματα του εδάφους και των ιζημάτων. Χρησιμοποιήθηκε ο διαθέσιμος στα εργαστήρια του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών εξοπλισμός του Φθορισίμετρου Ακτίνων Χ. Στα δεδομένα έγιναν υπολογιστικές διορθώσεις στα θαλάσσια ιζήματα (όχι στα δείγματα εδαφών), ως προς την περιεκτικότητά τους σε αλάτι, που οφείλεται στην περιεκτικότητα των δειγμάτων σε θαλασσινό νερό. Για την καλύτερη σύγκριση των αποτελεσμάτων έγινε ομαλοποίηση των δεδομένων με δημιουργία λόγων με το στοιχείο Ζιρκόνιο και στην συνέχεια δημιουργήθηκαν δείκτες εμπλουτισμού, κυρίως για στοιχεία που χαρακτηρίζονται ως ρύποι, σύμφωνα με την καθιερωμένη μεθοδολογία στα εργαστήρια της Ανόργανης Γεωχημείας του Βιογεωχημικού Εργαστηρίου του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών.


 


            Για την μέτρηση των οργανικών ρύπων (Πολυκυκλικοί Αρωματικοί Υδρογονάνθρακες, ΠΑΥ) στα δείγματα του εδάφους και των ιζημάτων ακολουθήθηκε η μεθοδολογία που εφαρμόζεται στα εργαστήρια της Οργανικής Χημείας του Βιογεωχημικού Εργαστηρίου του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών και βασίζεται στις υποδείξεις του IOC. Ο τελικός προσδιορισμός  των ΠΑΥ έγινε με αέρια χρωματογραφία – φασματομετρία μαζών. Προσδιορίστηκαν συνολικά 26 ενώσεις. 


 




4.2. Ανόργανη γεωχημεία των δειγμάτων εδάφους και θαλασσίων ιζημάτων του παράκτιου χώρου


4.2.1. Ανόργανη γεωχημεία των δειγμάτων εδάφους


Τα κύρια στοιχεία: Στα δείγματα ANT ED-1  έως ANT ED-8 έγινε προσδιορισμός των κύριων στοιχείων και τα αποτελέσματα παρατίθενται στον Πίνακα 3.


 


Πίνακας 3: Περιεκτικότητα των δειγμάτων εδάφους σε κύρια στοιχεία


 



















































































































































 


L.O.I.*


SiO2


Al2O3


TiO2


Fe2O3


K2O


Na2O


CaO


MgO


P2O5


‘Αθροισμα


 Δείγμα


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


ANT ED-1


16.40


46.1


21.21


0.899


7.68


1.46


0.21


1.9


1.42


0.173


98.08


ANT ED-2


27.90


36.4


16.54


0.664


5.36


1.52


0.30


6.4


1.72


0.494


97.80


ANT ED-3


33.16


25.7


13.11


0.463


3.89


1.18


0.28


19.1


1.60


0.461


99.45


ANT ED-4


19.10


44.4


15.27


0.740


6.24


1.75


0.25


10.1


1.56


0.170


88.82


ANT ED-5


18.67


39.7


18.53


0.842


7.61


1.82


0.16


10.2


1.45


0.133


99.31


ANT ED-6


10.20


50.8


22.56


1.273


9.72


1.94


0.24


0.9


1.10


0.230


99.22


ANT ED-7


16.70


45.8


20.35


0.993


8.27


1.89


0.32


1.8


1.79


0.185


98.40


ANT ED-8


17.90


47.0


17.94


0.959


7.71


2.07


0.32


1.5


1.59


0.636


98.15


Δείγμα αναφοράς**


 


70.6


12.66


0.834


4.58


2.17


1.48


2.80


1.33


0.018


96.472


* L.O.I. (= Loss Of Ignition) Απώλεια πύρωσης


** Δείγμα αναφοράς: Εκφράζει τον μέσο όρο από αναλύσεις ενός μεγάλου αριθμού δειγμάτων εδάφους (από SALOMONS & FOERSTNER, 1984, Πίνακας 42 της σελ. 149, στήλη Soil)


 


            Στα αποτελέσματα αυτά, επειδή τα δείγματα είναι εδαφικά, δεν έγινε η διόρθωση ως προς τις περιεκτικότητες των δειγμάτων σε αλάτι. Στον ίδιο πίνακα υπάρχουν τα δεδομένα ενός δείγματος αναφοράς ( από SALOMONS & FOERSTNER, 1984, Πίνακας 42 της σελ. 149, στήλη Soil),   που εκφράζει τον μέσο όρο από αναλύσεις ενός μεγάλου αριθμού δειγμάτων εδάφους).  


 


            Επειδή τα δείγματα προέρχονται από εδάφη με ασβεστολιθικό γεωλογικό υπόστρωμα είναι φτωχότερα σε πυρίτιο (SiO2) από το δείγμα αναφοράς.  Με εξαίρεση το αλουμίνιο (Al2O3) και τον σίδηρο (Fe2O3), τα υπόλοιπα στοιχεία παρουσιάζουν συγκεντρώσεις κοντά στις συγκεντρώσεις των δειγμάτων αναφοράς.


 


            Συσχετίζοντας τις τιμές αλουμινίου με αυτές του σιδήρου, όπως και αυτές του αλουμινίου με τις αντίστοιχες του τιτανίου υπάρχει μια καλή συσχέτιση (Πίνακας 4). Αυτό μας επιτρέπει να δικαιολογήσουμε τις σχετικά αυξημένες τιμές των στοιχείων του αλουμινίου και του σιδήρου, οι οποίες πρέπει να οφείλονται τόσο στις σκόνες που δημιουργούνται από τον θρυμματισμό του βωξίτη και διαχέονται στην ατμόσφαιρα, όσο και  από την αποσάθρωση των βωξιτικών κοιτασμάτων που απαντούν στην περιοχή. Επισημαίνουμε ότι τα στοιχεία αυτά δεν αποτελούν ρύπους.


 


Πίνακας 4: Συσχετίσεις ανά δύο των κύριων στοιχείων


Al2O3/ Fe2O3 Al2O3/ TiO2 SiO2/ K2O L.O.I./ CaO


 














 


 


 


 


Al2O3/ Fe2O3


Al2O3/ TiO2


SiO2/ K2O


L.O.I./ CaO


 


Ομοίως καλή συσχέτιση υπάρχει για τα στοιχεία πυρίτιο και κάλιο  (SiO2/ K2O), που υποδηλώνει την κοινή τους προέλευση από τα αργιλλοπυριτικά ορυκτά (Πίνακας 4).


 


            Θα μπορούσαμε επίσης να δεχτούμε ότι η συσχέτιση του ποσοστού της απώλειας πύρωσης  με το ασβέστιο υποδηλώνει την κοινή τους προέλευση από τα ανθρακικά ορυκτά (CaCO3) [η πύρωση του ανθρακικού ασβεστίου οδηγεί σε απελευθέρωση διοξειδίου του άνθρακά (απώλεια πύρωσης) και στη δημιουργία οξειδίου του ασβεστίου] (Πίνακας 4).


 


Τα ιχνοστοιχεία: Στα ιχνοστοιχεία ανιχνεύτηκαν παραπροϊόντα των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων γι’ αυτό αποτελούν σημαντικούς δείκτες για τυχόν επιβάρυνση του περιβάλλοντος με ρύπους.


            Στον Πίνακα 5 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των αναλύσεων για τον προσδιορισμό των ιχνοστοιχείων στα δείγματα εδάφους.


            Για να μπορέσουμε να συγκρίνουμε μεταξύ τους τα αποτελέσματα και για να είναι διακριτή μια χωρική διαφοροποίηση των περιεκτικοτήτων έγινε κανονικοποίηση των δεδομένων με τον σχηματισμό λόγων των τιμών για κάθε στοιχείο προς την τιμή του στοιχείου Ζιρκόνιο.   


 


Πίνακας 5: Περιεκτικότητα των δειγμάτων εδάφους σε ιχνοστοιχεία σε ppm


 














































































































































































































































Sample


V


Cr


Mn


Co


Ni


Cu


Zn


As


Rb


Sr


Mo


Ba


Pb


Zr


 


S


 


F


ANT ED-1


236


245


3,169


60


217


54


155


18


114


105


4.3


472


62


268


1540


1208


ANT ED-2


173


177


1,572


30


130


42


151


13


88


145


4.8


616


60


235


2800


1133


ANT ED-3


148


146


1,421


28


110


46


143


12


75


293


4.1


605


53


155


1720


1679


ANT ED-4


166


195


1,124


27


136


46


128


11


117


85


2.4


681


37


209


520


1461


ANT ED-5


203


237


954


31


147


45


133


17


120


121


2.6


464


58


228


330


1927


ANT ED-6


249


414


1,620


38


175


46


163


22


131


78


3.3


406


46


388


450


1585


ANT ED-7


204


252


1,155


30


143


32


162


15


131


101


3.3


475


63


283


660


1783


ANT ED-8


187


348


3,205


50


232


57


206


22


134


99


3.0


478


62


312


870


474


ANK-1


91


140


998


16


79


48


141


8


57


239


4.4


333


50


110


1590


859


ANK-3


376


217


660


17


269


33


164


15


45


151


6.1


643


85


147


2950


2173


ANK-4


131


165


729


19


95


38


89


14


62


165


4.1


340


38


175


630


1112


ANK-5


205


265


1116


28


143


38


145


14


128


117


3.4


483


48


263


520


993


 


 


            Στην συνέχεια υπολογίστηκαν οι δείκτες εμπλουτισμού του κάθε στοιχείου λαμβάνοντας ως βάση (σταθμό αναφοράς) τον πλέον απομακρυσμένο από την περιοχή του εργοστασιακού συγκροτήματος σταθμό τον ANT ED-8 και τα αποτελέσματα παρουσιάζονται στον Πίνακα 6.


 


Πίνακας 6: Δείκτες εμπλουτισμού  των δειγμάτων εδάφους σε ιχνοστοιχεία


[έγινε κανονικοποίηση των περιεκτικοτήτων ως προς το ζιρκόνιο και χρησιμοποιήθηκε ως δείγμα αναφοράς ο πλέον απομακρυσμένος σταθμός ANT ED-8]  


 












































































































































































































































































 


Δείγμα


 


 


V


 


Cr


 


Mn


 


Co


 


Ni


 


Cu


 


Zn


 


As


 


Rb


 


Sr


 


Mo


 


Ba


 


Pb


 


Zr


 


S


 


F


ANT ED-1


1.5


0.8


1.1


1.4


1.1


1.1


0.9


1.0


1.0


1.2


1.7


1.1


1.2


1


2.1


3.0


ANT ED-2


1.2


0.7


0.7


0.8


0.7


1.0


1.0


0.8


0.9


1.9


2.1


1.7


1.3


1


4.3


3.2


ANT ED-3


1.6


0.8


0.9


1.1


1.0


1.6


1.4


1.1


1.1


6.0


2.7


2.5


1.7


1


4.0


7.1


ANT ED-4


1.3


0.8


0.5


0.8


0.9


1.2


0.9


0.8


1.3


1.3


1.2


2.1


0.9


1


0.9


4.6


ANT ED-5


1.5


0.9


0.4


0.8


0.9


1.1


0.9


1.0


1.2


1.7


1.2


1.3


1.3


1


0.5


5.6


ANT ED-6


1.1


1.0


0.4


0.6


0.6


0.6


0.6


0.8


0.8


0.6


0.9


0.7


0.6


1


0.4


2.7


ANT ED-7


1.2


0.8


0.4


0.7


0.7


0.6


0.9


0.7


1.1


1.1


1.2


1.1


1.1


1


0.8


4.1


ANT ED-8


1


1


1


1


1


1


1


1


1


1


1


1


1


1


1


1


ANK-1


1.4


1.1


0.9


0.9


1.0


2.4


1.9


1.0


1.2


6.9


4.1


2.0


2.3


1


5.2


5.1


ANK-3


4.3


1.3


0.4


0.7


2.5


1.2


1.7


1.4


0.7


3.2


4.3


2.9


2.9


1


7.2


9.7


ANK-4


1.3


0.8


0.4


0.7


0.7


1.2


0.8


1.1


0.8


3.0


2.4


1.3


1.1


1


1.3


4.2


ANK-5


1.3


0.9


0.4


0.7


0.7


0.8


0.8


0.8


1.1


1.4


1.3


1.2


0.9


1


0.7


2.5


 


    < x 1.5


x 1.5 – 2.5


x  2.5 – 3.5


 x  >3.5


 

                                           

 


 


 


            Για να γίνει πιο κατανοητός ο δείκτης εμπλουτισμού δημιουργήθηκε μια κλίμακα διαβάθμισης των τιμών του δείκτη, ως εξής:
















1η βαθμίδα


μέχρι  1,5 φορές εμπλουτισμός σε σχέση με το δείγμα αναφοράς [κανονικά δείγματα]


2η βαθμίδα


1,5 – 2,5 φορές εμπλουτισμός  [δείγματα ελαφρά εμπλουτισμένα ή ελαφρά ρυπασμένα]


3η βαθμίδα


2,5- 3,5 φορές εμπλουτισμός [δείγματα μέτρια εμπλουτισμένα ή μέτρια ρυπασμένα]


4η βαθμίδα


Περισσότερο από  3,5 φορές εμπλουτισμός [δείγματα πολύ εμπλουτισμένα ή πολύ ρυπασμένα]


 


            Με βάση αυτές τις τέσσερις βαθμίδες έχουν παραχθεί χάρτες για συγκεκριμένα στοιχεία το φθόριο, το θείο, το μόλυβδο που αποτελούν σημαντικούς ρύπους και η προέλευσή τους συσχετίζεται ευθέως με τις δραστηριότητες του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «ΑτΕ».


            Στον αριστερό χάρτη της Εικ. 7 φαίνεται παραστατικά μια επιβάρυνση της ευρύτερης περιοχής με φθόριο και σε μια ακτίνα πλέον των 10 χιλιομέτρων απόστασης από το εργοστάσιο. Επικρατεί ο δείκτης των πολύ ρυπασμένων δειγμάτων. Το φθόριο αποτελεί έναν σοβαρό ρύπο για την περιοχή. Το φθόριο έχει διασκορπιστεί στην περιοχή μέσω της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας των αέριων εκπομπών του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «ΑτΕ». Το φθόριο έχει επιβαρύνει την περιοχή και πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο έχει επηρεάσει την βιολογική αλυσίδα (φυτά ζώα) και αν έχει καταλήξει και στον άνθρωπο. Το φθόριο απειλεί την υγεία του ανθρώπου προκαλώντας σ΄ αυτόν οστεοπόρωση.


 
























 


 


 


 


    < x 1.5


x 1.5 – 2.5


x  2.5 – 3.5


 x  >3.5


 

               

 


Εικ. 7: Χάρτες κατανομής των βαθμίδων του δείκτη εμπλουτισμού για τα στοιχεία φθόριο (χάρτης αριστερά), θείο (μεσαίος χάρτης), μόλυβδο (χάρτης δεξιά), που αποτελούν σημαντικούς ρύπους και η προέλευσή τους συσχετίζεται ευθέως με τις δραστηριότητες του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «ΑτΕ».


            Μικρότερης έκτασης αλλά σημαντικού βαθμού επιβάρυνσης των εδαφών έχουμε και για τις περιεκτικότητες σε θείο, το οποίο επίσης έχει φτάσει στο έδαφος μέσω της ατμόσφαιρας από τις αέριες εκπομπές των βιομηχανικών εγκαταστάσεων της εταιρείας «ΑτΕ». Η χωρική κατανομή του δείκτη επιβάρυνσης φαίνεται στον κεντρικό χάρτη της Εικ. 7. 


 


            Μικρότερης έκτασης και μικρότερου βαθμού επιβάρυνσης των εδαφών έχουμε για την περιεκτικότητα αυτών σε μόλυβδο, δεξιός χάρτης της Εικ. 7. 


 


4.2.2. Ανόργανη γεωχημεία των δειγμάτων θαλάσσιων ιζημάτων του παράκτιου χώρου


 


Τα κύρια στοιχεία: Στα δείγματα ιζημάτων που πάρθηκαν από την παράκτια ζώνη έγινε προσδιορισμός τόσο των κύριων στοιχείων όσο και των ιχνοστοιχείων.


Στον Πίνακα 7 παρατίθενται τα αποτελέσματα των αναλύσεων για τα κύρια στοιχεία, στα οποία έχει γίνει ήδη η διόρθωση ως προς την περιεκτικότητα των δειγμάτων σε αλάτι. Στον ίδιο πίνακα υπάρχουν επίσης και τα δεδομένα ενός δείγματος αναφοράς ( από SALOMONS & FOERSTNER, 1984, Πίνακας 42 της σελ. 149, στήλη average shale), που εκφράζει τον μέσο όρο από αναλύσεις ενός μεγάλου αριθμού δειγμάτων ιζημάτων). 


 


Πίνακας 7: Περιεκτικότητα των δειγμάτων των θαλάσσιων ιζημάτων του παράκτιου χώρου σε κύρια στοιχεία


 
















































































































































 


L.O.I.*


SiO2


Al2O3


TiO2


Fe2O3


K2O


Na2O


CaO


MgO


P2O5


Cl


Άθροισμα


 Δείγμα


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


(%)


ANT IZ-1


18.85


49.5


5.94


0.304


2.10


0.89


0.45


19.2


1.59


0.080


1.477


100.4


ANT IZ-2


34.20


19.1


4.24


0.231


1.68


0.46


0.09


35.7


2.13


0.054


1.909


99.8


ANT IZ-3


42.30


6.1


2.82


0.102


0.94


0.21


0.01


43.3


1.23


0.046


2.611


99.7


ANT IZ-4A


17.95


38.5


19.35


0.560


4.95


1.46


0.64


12.3


2.45


0.160


1.760


100.1


ANT IZ-4B


16.49


43.0


15.90


0.624


5.63


1.94


0.89


11.5


2.70


0.169


1.451


100.3


ANT IZ-5


32.30


19.2


6.00


0.327


2.48


0.64


0.34


34.2


1.89


0.085


1.387


98.8


ANT IZ-9


34.96


19.6


5.82


0.267


1.85


0.59


0.08


31.6


2.20


0.063


3.334


100.4


Δείγμα αναφοράς**


 


58.4


15.12


0.834


6.72


3.25


1.35


3.1


2.49


0.016


 


 


91.28


* L.O.I. (= Loss Of Ignition) Απώλεια πύρωσης


** Δείγμα αναφοράς: Εκφράζει τον μέσο όρο από αναλύσεις ενός μεγάλου αριθμού δειγμάτωνιζημάτων (από SALOMONS & FOERSTNER, 1984, Πίνακας 42 της σελ. 149, στήλη average shalel)


 


 


Επισημαίνουμε ότι τα δείγματα ANT IZ-4A και ANT IZ-4B αποτελούν δείγματα του ίδιου σταθμού , τα Α είναι επιφανειακό δείγμα και το Β υπο- επιφανειακό δείγμα. Στα κύρια στοιχεία δεν περιλαμβάνονται ρύποι, οι διαφορές οφείλονται στην διαφορετική ορυκτολογική σύσταση των ιζημάτων του θαλάσσιου βυθού.


Στον σταθμό ANT IZ-4 υπάρχουν αυξημένες τιμές αλουμινίου και σιδήρου, που οφείλονται στις σκόνες τόσο από την λειτουργία του βιομηχανικού συγκροτήματος όσο και από την φορτοεκφόρτωση του βωξίτη.


 


Τα ιχνοστοιχεία: Στον Πίνακα 8 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των αναλύσεων των δειγμάτων των ιζημάτων, διορθωμένα ως προς την περιεκτικότητά τους σε αλάτι.  Στον ίδιο πίνακα υπάρχουν επίσης και τα δεδομένα ενός δείγματος αναφοράς (από SALOMONS & FOERSTNER, 1984, Πίνακας 42 της σελ. 149, στήλη average shale), που εκφράζει τον μέσο όρο από αναλύσεις ενός μεγάλου αριθμού δειγμάτων ιζημάτων). 


 


Πίνακας 8: Περιεκτικότητα των δειγμάτων εδάφους σε ιχνοστοιχεία σε ppm






































































































































































Sample


V


Cr


Mn


Co


Ni


Cu


Zn


As


Rb


Sr


Mo


Ba


Pb


Zr


 


S


 


F


ANT IZ-1


68


165


453


9


55


23


56


13


42


695


3.4


231


29


111


3516


689


ANT IZ-2


67


178


361


10


70


26


51


17


19


2199


4.4


122


16


84


4925


1021


ANT IZ-3


40


119


266


8


49


26


39


21



3576


4.4


68


22


41


4661


1256


ANT IZ-4A


138


306


745


24


185


47


218


17


81


256


3.0


254


41


148


4325


1111


ANT IZ-4B


150


281


763


27


194


51


138


13


105


225


2.7


281


29


147


3565


1007


ANT IZ-5


87


200


564


14


103


30


60


19


27


2093


3.5


175


25


110


3705


1162


ANT IZ-9


65


217


355


11


101


32


61


11


31


2060


4.1


140


19


94


5185


1302


Aver shale


130


90


850


19


68


45


95


13


50


140


2,6


580


20


160


2400


800


 


 


Για να μπορέσουμε να συγκρίνουμε μεταξύ τους τα αποτελέσματα και για να είναι διακριτή μια χωρική διαφοροποίηση των περιεκτικοτήτων έγινε κανονικοποίηση των δεδομένων με τον σχηματισμό λόγων των τιμών για κάθε στοιχείο προς την τιμή του στοιχείου Ζιρκόνιο.  


Στην συνέχεια υπολογίστηκαν οι δείκτες εμπλουτισμού του κάθε στοιχείου λαμβάνοντας ως βάση τις περιεκτικότητες του δείγματος αναφοράς [Πίνακας 9] (από SALOMONS & FOERSTNER, 1984, Πίνακας 42 της σελ. 149, στήλη average shale),


 


Πίνακας 9: Δείκτες εμπλουτισμού  των δειγμάτων των ιζημάτων  σε ιχνοστοιχεία


[έγινε κανονικοποίηση των περιεκτικοτήτων ως προς το ζιρκόνιο και χρησιμοποιήθηκε το  δείγμα αναφοράς]  


 




















































































































































 


 


V


Cr


Mn


Co


Ni


Cu


Zn


As


Rb


Sr


Mo


Ba


Pb


Zr


 


 


S


 


 


F


ANT IZ-1


0.8


2.6


0.8


0.7


1.2


0.7


0.9


1.4


1.2


7.2


2.6


0.6


2.1


1


2.1


1.2


ANT IZ-2


1.0


3.7


0.8


1.0


2.0


1.1


1.0


2.4


0.7


29.8


4.4


0.4


1.6


1


3.9


2.4


ANT IZ-3


1.2


5.1


1.2


1.6


2.8


2.2


1.6


6.4



98.8


8.9


0.5


4.2


1


7.5


6.1


ANT IZ-4A


1.1


3.7


0.9


1.4


2.9


1.1


2.5


1.4


1.8


2.0


1.7


0.5


2.2


1


2.0


1.5


ANT IZ-4B


1.3


3.4


1.0


1.5


3.1


1.2


1.6


1.1


2.3


1.7


1.5


0.5


1.6


1


1.6


1.4


ANT IZ-5


1.0


3.2


1.0


1.0


2.2


1.0


0.9


2.1


0.8


21.8


2.7


0.4


1.8


1


2.2


2.1


ANT IZ-9


0.8


4.1


0.7


1.0


2.5


1.2


1.1


1.4


1.1


25.0


3.6


0.4


1.6


1


3.7


2.8









    < x 1.5


x 1.5 – 2.5


x  2.5 – 3.5


 x  >3.5


 


Για να γίνει πιο κατανοητός ο δείκτης εμπλουτισμού δημιουργήθηκε μια κλίμακα διαβάθμισης των τιμών του δείκτη, όπως και για τα εδάφη, ως εξής:
















1η βαθμίδα


μέχρι  1,5 φορές εμπλουτισμός σε σχέση με το δείγμα αναφοράς [κανονικά δείγματα]


2η βαθμίδα


1,5 – 2,5 φορές εμπλουτισμός  [δείγματα ελαφρά εμπλουτισμένα ή ελαφρά ρυπασμένα]


3η βαθμίδα


2,5- 3,5 φορές εμπλουτισμός [δείγματα μέτρια εμπλουτισμένα ή μέτρια ρυπασμένα]


4η βαθμίδα


Περισσότερο από  3,5 φορές εμπλουτισμός [δείγματα πολύ εμπλουτισμένα ή πολύ ρυπασμένα]


 


            Με βάση αυτές τις τέσσερις βαθμίδες έχουν παραχθεί χάρτες για συγκεκριμένα στοιχεία το φθόριο, το θείο, το μόλυβδο που αποτελούν σημαντικούς ρύπους και για το θαλάσσιο περιβάλλον και η προέλευσή τους συσχετίζεται ευθέως με τις δραστηριότητες του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «ΑτΕ».


           


Στον αριστερό χάρτη της Εικ. 8 φαίνεται παραστατικά μια επιβάρυνση των ιζημάτων της περιοχής με φθόριο που έχει φτάσει κυρίως μέσω της ατμοσφαιρικής διάχυσης. Δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε τις τυχόν επιπτώσεις στον θαλάσσιο έμβιο κόσμο.  


 


Ο βαθμός επιβάρυνσης των ιζημάτων σε θείο, το οποίο επίσης έχει φτάσει στο έδαφος μέσω της ατμόσφαιρας από τις αέριες εκπομπές των βιομηχανικών εγκαταστάσεων της εταιρείας «ΑτΕ», φαίνεται στον κεντρικό χάρτη της Εικ. 8. 


 


            Η επιβάρυνση των ιζημάτων με μόλυβδο φαίνεται στον δεξιό χάρτη της της Εικ. 8. 
























 


 


 


 


    < x 1.5


x 1.5 – 2.5


x  2.5 – 3.5


 x  >3.5


 

               

 


Εικ. 8: Χάρτες κατανομής των βαθμίδων του δείκτη εμπλουτισμού των θαλάσσιων ιζημάτων για τα στοιχεία φθόριο (χάρτης αριστερά), θείο (μεσαίος χάρτης), μόλυβδο (χάρτης δεξιά), που αποτελούν σημαντικούς ρύπους και η προέλευσή τους συσχετίζεται ευθέως με τις δραστηριότητες του βιομηχανικού συγκροτήματος της εταιρείας «ΑτΕ».


 


            Οι αυξημένοι δείκτες εμπλουτισμού για το χρώμιο και για το νικέλιο οφείλονται τόσο στις σκόνες από τον βωξίτη του εργοστασιακού συγκροτήματος αλλά και στα κοιτάσματα βωξίτη της περιοχής.


            Η αυξημένη τιμή του ψευδαργύρου στον σταθμό  ANT IZ-4, που βρίσκεται στον θαλάσσιο χώρο μπροστά στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις οφείλεται στις εργοστασιακές δραστηριότητες.


            Το στρόντιο και το μολυβδαίνιο αποτελούν στοιχεία και του θαλάσσιου συστήματος και οι μεταβολές τους μάλλον οφείλονται στη διαφορετική σύσταση των ιζημάτων. 


 


 




4.3. Οργανικοί ρύποι στο έδαφος και στα θαλάσσια ιζήματα του παράκτιου χώρου


 


4.3.1. Οργανικοί ρύποι στο έδαφος


            Στον Πίνακα 10 απεικονίζονται οι συγκεντρώσεις των δειγμάτων εδάφους σε Πολυκυκλικούς Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ)   


Πίνακας 10: Συγκεντρώσεις πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (ng/g) σε δείγματα εδάφους


 























































































































































































































































































































































































































































Σταθμός


ED1


ED2


ED3


ED4


ED5


ED6


ED7


ED8


ANK1


ANK2


ANK3


ANK4


ANK5


Ναφθαλένιο


11.3


12.1


14.3


5.7


6.1


5.4


8.5


6.3


4.0


18.6


9.2


3.5


1.8


Ακεναφθυλένιο  


1.9


1.2


1.4


0.2


0.4


0.3


15.7


0.7


0.9


3.4


1.9


0.4


0.1


Ακεναφθένιο  


53.2


23.0


31.8


1.7


2.2


0.8


5.5


2.6


5.2


168.2


70.9


7.5


1.8


Φλουορένιο


17.0


9.8


12.9


1.4


1.5


0.5


4.4


1.6


1.9


69.3


38.3


3.6


1.2


Διβενζοθειοφένιο  


16.0


8.6


11.9


0.9


1.1


0.3


2.3


1.0


1.9


88.6


38.8


3.0


0.9


Φαινανθρένιο  


365.5


179.6


263.8


13.8


14.7


4.4


35.4


16.5


40.9


2059.3


981.1


53.3


13.6


Ανθρακένιο  


40.3


18.3


25.6


1.5


1.8


0.8


5.9


1.7


3.1


180.9


88.3


5.0


1.6


Φλουορανθένιο  


1168.7


511.3


801.8


29.8


34.1


9.1


86.5


42.3


101.1


6592


3410


146.8


34.2


Πυρένιο  


1017.8


443.9


707.9


27.0


27.4


8.5


72.0


36.5


87.1


5537


2808


123.8


29.4


Βενζο(α)ανθρακένιο  


724.4


313.0


507.3


18.7


22.5


6.5


54.6


25.1


57.7


4252


2381


105.7


22.5


Χρυσένιο  


1175.6


507.8


807.4


28.4


34.4


9.9


78.9


34.6


107.9


6373


3935


179.6


38.1


Βενζο(β)φλουορανθένιο  


2647.6


958.3


1568.3


46.3


57.6


20.4


215.3


143.8


177.2


11982


7356


314.2


63.6


Βενζο(κ)φλουορανθένιο  


876.1


300.8


516.7


19.0


18.7


7.3


78.9


42.9


68.6


3492


2199


84.2


22.8


Βενζο(ε)πυρένιο  


1476.6


544.1


890.6


25.8


31.9


11.9


119.5


80.7


98.1


6284


3896


170.7


35.5


Βενζο(α)πυρένιο  


1603.5


568.2


941.7


27.5


34.0


12.1


126.8


82.4


99.7


6905


3943


154.6


35.9


Περυλένιο


390.9


150.4


244.3


7.7


7.8


3.9


42.9


19.5


21.0


1821


982.5


39.0


8.1


Ινδενο(1,2,3-cd)πυρένιο  


908.6


421.5


710.4


23.7


31.1


8.4


81.9


37.1


82.5


4361


2554


96.9


29.1


Διβενζο(a,h)ανθρακένιο  


214.9


105.5


194.8


4.9


6.3


2.2


18.3


8.7


11.9


1070


631.8


26.4


4.6


Βενζο(ghi)περυλένιο 


1044.9


551.7


903.3


25.5


31.4


9.4


87.9


39.2


56.3


4261


2451


103.0


21.2


Μεθυλοναφθαλένια  


14.3


10.0


12.1


3.3


5.4


3.5


7.0


4.3


5.1


33.2


14.2


4.4


3.2


Διμεθυλοναφθαλένια  


16.2


4.6


10.5


2.1


3.3


2.5


7.5


5.3


3.1


51.3


12.6


4.5


3.3


Τριμεθυλοναφθαλένια  


1.5


4.1


4.6


0.2


2.4


3.2


0.4


4.1


6.5


4.4


2.8


1.1


1.0


Μεθυλοδιβενζοθειοφένια  


10.5


4.1


5.5


0.5


0.5


0.1


1.8


0.7


1.9


39.4


17.0


2.4


0.0


Μεθυλοφαιναθρένια  


149.4


93.6


139.2


6.7


6.2


3.0


25.9


12.1


19.4


870.2


413.3


28.6


11.6


Διμεθυλοφαινανθρένια  


73.1


66.0


75.2


2.5


2.9


0.7


8.0


4.4


12.9


430.4


203.1


15.7


5.1


Ρετένιο


0.3


0.0


0.1


0.0


0.0


0.0


0.3


0.0


0.0


0.5


0.1


0.1


0.3


Σύνολο ΠΑΥ [ΣΠΑΥ]


14019.9


5811.6


9403.5


324.8


385.7


134.9


1192.0


653.9


1076


66947


38439


1678


390.6


Σταθμός


ED1


ED2


ED3


ED4


ED5


ED6


ED7


ED8


ANK1


ANK2


ANK3


ANK4


ANK5










< 200 ng/g),


200 – 500 ng/g).


500 – 2000 ng/g


2000 – 10000 ng/g).


 > 10000 ng/g),


 


Από τις τιμές αυτές προκύπτει ότι εξαιρετικά μεγάλη επιβάρυνση ανιχνεύθηκε στα σημεία ΑΝΚ2, ΑΝΚ3, ΕD1 (ΣΠΑΥ > 10000 ng/g), ενώ μεγάλη ρύπανση ανιχνεύθηκε και στα σημεία ED2, ED3 (Σχεδόν μηδενική επιβάρυνση από ΠΑΥ βρέθηκε μόνο στο σημείο ED6 (ΣΠΑΥ < 200 ng/g), ενώ μικρή μπορεί να θεωρηθεί η επιβάρυνση και στα σημεία ΑΝΚ5, ED4, ED5 (200 ng/g < ΣΠΑΥ < 500 ng/g). Σε όλα τα υπόλοιπα σημεία εμφανίζεται μια μέτρια επιβάρυνση (500 ng/g < ΣΠΑΥ < 2000 ng/g).


 


Στον χάρτη της Εικ. 9 παρουσιάζεται μια χωρική κατανομή των βαθμίδων επιβάρυνσης των εδαφών της ευρύτερης περιοχής σε Πολυκυκλικούς Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ).


 


 


Εικ. 9: Χάρτης που φαίνεται η χωρική κατανομή των βαθμίδων επιβάρυνσης των εδαφών της ευρύτερης περιοχής του βιομηχανικού συγκροτήματος της «ΑτΕ» σε Πολυκυκλικούς Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ).


 


Σε ότι αφορά την προέλευση των ΠΑΥ είναι γνωστό ότι οι ενώσεις αυτές έχουν κυρίαρχη ανθρωπογενή προέλευση με κύρια πηγή τις ατελείς καύσεις οποιουδήποτε οργανικού υλικού (πυρολυτική προέλευση), ενώ είναι και δευτερεύοντα συστατικά του πετρελαίου και των υγρών καυσίμων. Μόνο δύο ΠΑΥ θεωρείται ότι μπορεί να έχουν φυσική – χερσογενή προέλευση το περυλένιο και το ρετένιο. Όπως φαίνεται στα σχήματα της Εικ. 10, στα δείγματα εδάφους που εξετάστηκαν κυριαρχούν οι ΠΑΥ πυρολυτικής προέλευσης σε ποσοστά > 85% και μόνο στο καθαρό σημείο ΑΝΤ-ED 6 τα ποσοστά των πυρολυτικών ΠΑΥ είναι μικρότερα από 80%. Ως πυρολυτικοί ΠΑΥ θεωρούνται οι μη υποκαταστημένες ενώσεις με 4 ή περισσότερους αρωματικούς δακτυλίους (Πυρένιο, φλουορανθένιο, βενζο(α)ανθρακένιο, χρυσένιο, βενζο(β)φλουορανθένιο, βενζο(κ)φλουορανθένιο, βενζο(ε)πυρένιο, βενζο(α)πυρένιο, ινδενο(1,2,3-cd)πυρένιο, διβενζο(a,h)ανθρακένιο   και βενζο(ghi)περυλένιο).   


 







 


 


 


Εικ. 10: Εκατοστιαία σύσταση των ΠΑΥ πυρολυτικής, βιογενούς και πετρελαϊκής (πετρογενούς) προέλευσης στα δείγματα εδάφους ED1-ED8 (αριστερά) και των ANK1-ANK5 (δεξιά).


 


            Το μεγάλο ενδιαφέρον για τις μετρήσεις των ΠΑΥ στο περιβάλλον και στα τρόφιμα προκύπτει από το γεγονός ότι πολλοί από αυτούς έχουν ισχυρές καρκινογόνες ιδιότητες, ενώ παράλληλα είναι αρκετά σταθερές ενώσεις με αποτέλεσμα να παραμένουν στο περιβάλλον για πολλά χρόνια και να συσσωρεύονται εύκολα. Η σημαντικότερη καρκινογόνος ένωση είναι το βενζο(α)πυρένιο και ακολουθούν τα διβενζο(a,h)ανθρακένιο,   βενζο(α)ανθρακένιο, βενζο(β)φλουορανθένιο, ινδενο(1,2,3-cd)πυρένιο, βενζο(κ)φλουορανθένιο και χρυσένιο. Πρέπει να σημειωθεί ότι όπως προκύπτει από τους πίνακες σε κάποια δείγματα (ΑΝΚ2, ΑΝΚ3, ED1, ED3) έχουν ανιχνευθεί εξαιρετικά μεγάλες τιμές βενζο(α)πυρενίου > 1000 ng/g γεγονός που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής και περαιτέρω μελέτης.


4.3.2. Οργανικοί ρύποι στα θαλάσσια ιζήματα του παράκτιου χώρου


            Στον Πίνακα 11 απεικονίζονται οι συγκεντρώσεις των δειγμάτων των παράκτιων ιζημάτων σε Πολυκυκλικούς Αρωματικούς Υδρογονάνθακες (ΠΑΥ). 


 


Πίνακας 11: Συγκεντρώσεις πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (ng/g) σε δείγματα θαλάσσιων ιζημάτων


 









































































































































































































































































Σταθμός


IZ1


IZ2


IZ3


IZ4a


IZ4b


IZ5


IZ9


Ναφθαλένιο


24.6


30.5


75.6


735.2


309.1


125.6


15.1


Ακεναφθυλένιο  


3.5


0.6


0.9


7.2


7.7


1.0


0.6


Ακεναφθένιο  


26.1


61.9


154.4


4064


2163


256.4


14.5


Φλουορένιο


24.4


41.5


100.7


3645


2077


172.3


9.7


Διβενζοθειοφένιο  


16.7


22.3


60.1


2244


1199


93.4


5.2


Φαινανθρένιο  


286.4


397.4


1042.0


28680


17207


1591


95.8


Ανθρακένιο  


50.9


66.4


174.1


5523


2885


257.3


14.4


Φλουορανθένιο  


520.7


879.1


2201.6


64325


39854


3089


209.3


Πυρένιο  


428.6


713.8


1776.1


49296


30001


2427


177.3


Βενζο(α)ανθρακένιο  


283.0


591.0


1448.9


45006


23720


1888


143.0


Χρυσένιο  


365.5


755.6


1762.7


49494


27235


2327


183.4


Βενζο(β)φλουορανθένιο  


616.2


1658


3418.4


73800


41196


3807


407.8


Βενζο(κ)φλουορανθένιο  


240.8


564.9


1234.0


19099


13819


1267


130.4


Βενζο(ε)πυρένιο  


333.2


866.6


1822.1


35831


21018


1985


217.3


Βενζο(α)πυρένιο  


433.7


1067


2262.0


50287


29058


2756


246.4


Περυλένιο


92.7


274.1


596.7


13087


7192


677.9


63.9


Ινδενο(1,2,3-cd)πυρένιο  


316.1


963.5


1833.6


36436


18764


1944


219.8


Διβενζο(a,h)ανθρακένιο   


40.8


198.1


379.1


8601


4836


401.6


40.3


Βενζο(ghi)περυλένιο 


305.8


901.9


1802.5


35143


19835


1924


219.2


Μεθυλοναφθαλένια  


33.1


33.6


111.8


1152


553.5


128.1


15.0


Διμεθυλοναφθαλένια  


46.9


24.7


48.9


997.3


538.1


68.6


17.6


Τριμεθυλοναφθαλένια  


35.5


12.5


35.8


568.5


303.8


41.7


13.5


Μεθυλοδιβενζοθειοφένια  


0.0


9.4


21.2


821.3


419.4


30.7


3.3


Μεθυλοφαιναθρένια  


240.4


211.4


519.8


16924


8619


731.0


58.7


Διμεθυλοφαινανθρένια  


109.6


85.2


205.5


7148


3365


271.4


27.7


Ρετένιο


13.8


0.8


1.3


26.7


18.6


1.8


0.9


Σύνολο ΠΑΥ


4889


10432


23090


552943


316193


28263


2550


Σταθμός


IZ1


IZ2


IZ3


IZ4a


IZ4b


IZ5


IZ9








2000 – 5000 ng/g


>10000 ng/g).


> 300000 ng/g),


 


Ακραία μεγάλες τιμές ΠΑΥ (> 300000 ng/g) βρέθηκαν στο επιφανειακό και στο επιφανειακό δείγμα του σταθμού IZ4, ενώ εξαιρετικά μεγάλη ρύπανση (ΣΠΑΥ > 10000 ng/g) βρέθηκε και στους σταθμούς ΙΖ2, ΙΖ3 και ΙΖ5. Μκρότερες τιμές που όμως εξακολουθούν να φανερώνουν μεγάλη ρύπανση (2000 ng/g < ΣΠΑΥ <5000 ng/g) ανιχνεύθηκε και στους υπόλοιπους σταθμούς (ΙΖ1, ΙΖ9).


Στον χάρτη της Εικ. 11 παρουσιάζεται μια χωρική κατανομή των βαθμίδων επιβάρυνσης στα ιζήματα της παράκτιας ζώνης του Όρμου της Αντίκυρας σε Πολυκυκλικούς Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ).



 


Εικ. 11: Χάρτης που φαίνεται η χωρική κατανομή των βαθμίδων επιβάρυνσης των ιζημάτων της παράκτιας ζώνης του Όρμου της Αντίκυρας σε Πολυκυκλικούς Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ).


 


 


Για λόγους σύγκρισης στον Πίνακα12 δίνονται οι τιμές των ΠΑΥ σε θαλάσσια ιζήματα από διάφορες περιοχές στην Ελλάδα.


Πίνακας 12: Τμές των ΠΑΥ σε θαλάσσια ιζήματα από διάφορες περιοχές στην Ελλάδα.


 


























































Περιοχή


ΣΠΑΥ


(ng/g)


 


Βόρειο Αιγαίο Πέλαγος


25.3 – 282


Νότιο Αιγαίο πέλαγος


19.4 – 103.2


Κρητικό πέλαγος


14.6 – 161.5


Εκβολές Νέστου


20.6 – 422


Στρυμονικός κόλπος


133 – 838


Εκβολές Έβρου


932 – 1025


Εκβολές Αχελώου


36.4 – 560


Κόλπος Θεσσαλονίκης


217 – 1410


Εξωτερικός Θερμαϊκός


37.4 – 291


Σαρωνικός κόλπος


64.6 – 838


Κορινθιακός κόλπος


207 – 10300


Παγασητικός κόλπος


107 – 5160


Βόρειος Ευβοϊκός


167 – 7760


Νότιος Ευβοϊκός


25.6 – 196


Κόλπος Ελευσίνας


1807 – 5087


Περιοχή Ψυτάλλειας


2936 – 17090


Κόλπος Αντικύρας (παρούσα μελέτη)


2550 – 553000


 


           


 


Σε ότι αφορά την προέλευση των ΠΑΥ όπως φαίνεται στο σχήμα της Εικ. 12 σε όλα τα δείγματα των ιζημάτων που εξετάστηκαν κυριαρχούν οι ΠΑΥ πυρολυτικής προέλευσης σε ποσοστά που κυμαίνονται μεταξύ 78 και 87%.


           


 


 


 


Εικ. 12:   Η επι  τοις % κατανομή των ΠΑΥ πυρολυτικής, βιογενούς και πετρελαϊκής (πετρογενούς) προέλευσης στα δείγματα θαλάσσιων ιζημάτων


 


Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στις εξαιρετικά μεγάλες τιμές βενζο(α)πυρενίου (> 1000 ng/g) γεγονός που χρήζει και πάλι ιδιαίτερης προσοχής και διερεύνησης.




5. Σύνθεση των αποτελεσμάτων  – Συμπερασματικές Προτάσεις


Σύνθεση των αποτελεσμάτων


            Τα αποτελέσματα της παρούσας έκθεσης έδειξαν ότι ο χερσαίος χώρος περί το βιομηχανικό συγκρότημα της εταιρείας «ΑτΕ» αλλά και ο παράκτιος χώρος του Όρμου της Αντίκυρας είναι επιβαρημένοι σε ορισμένους ανόργανους ρύπους αλλά κυρίως σε οργανικούς ρύπους (Πολυκυκλικοί Αρωματικοί Υδρογονάνθρακες), που χαρακτηρίζουν την περιοχή  ως μια από τις πιο ρυπασμένες περιοχές της χώρας.


            Το στοιχείο φθόριο, που αποτελεί αέρια εκπομπή του εργοστασίου και μάλιστα της διαδικασίας παραγωγής αλουμινίου από αλουμίνα έχει επιβαρύνει σοβαρά τα εδάφη ανατολικά του εργοστασίου και σε ακτίνα μέχρι και πλέον των δέκα (10) χιλιομέτρων. Στην ακτίνα αυτή και προς την ανατολική, βορειοοανατολική κατεύθυνση υπάρχει το μοναστήρι του Οσίου Λουκά και ο οικισμός του Κυριακίου με αγροτικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες σε εδάφη επιβαρημένα με φθόριο. Τις επιπτώσεις στον έμβιο κόσμο (φυτά και ζώα) καθώς και στον άνθρωπο δεν μπορούμε να τις εκτιμήσουμε, απαιτούνται περαιτέρω εξειδικευμένες αναλύσεις και μετρήσεις.


            Μικρότερης έκτασης αλλά όμως σημαντική είναι και η επιβάρυνση των εδαφών με θείο, που επίσης αποτελεί αέρια εκπομπή του εργοστασίου, καθώς και με μόλυβδο.


            Επιβαρημένα σε φθόριο, θείο και μόλυβδο είναι επίσης και τα ιζήματα της παράκτιας ζώνης του Όρμου της Αντίκυρας.


 


            Εκείνο όμως που αποτελεί τον πλέον ανησυχητικό παράγοντα για την υγεία του οικοσυστήματος της περιοχής είναι οι εξαιρετικά υψηλές τιμές συγκεντρώσεων στα εδάφη της περιοχής και στα παράκτια ιζήματα των Πολυκυκλικών  Αρωματικών Υδρογονανθράκων (ΠΑΥ), που εκτείνονται σε μεγάλη ακτίνα τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα (εντοπίστηκαν ΠΑΥ μέχρι και στον σταθμό της Ανάληψης, στο πρόθυρα της πόλης της Λειβαδιάς). Οι Πολυκυκλικοί  Αρωματικοί  Υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ) είναι ρύποι που αποβάλλονται στο περιβάλλον ως εκπομπές και απόβλητα βιομηχανικών δραστηριοτήτων και είναι προϊόντα πυρόλυσης. Πολλές από τις ενώσεις των Πολυκυκλικών  Αρωματικών Υδρογονανθράκων (ΠΑΥ) κατατάσσονται στις ενώσεις που μπορούν να προκαλέσουν καρκινογενέσεις.


            Η μελλοντική λειτουργία του εργοστασιακών μονάδων με τις σημερινές συνθήκες λειτουργίας θα επιδεινώνουν την κατάσταση  του ευρύτερου οικοσυστήματος (επιβάρυνση σε φθόριο, θείο, μόλυβδο και πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες).


            Οι νέες σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις στην περιοχή για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (φυσικό αέριο και κυρίως λιθάνθρακα) μάλλον θα συντελέσουν στην υποβάθμιση του αέριου, του χερσαίου και του υδάτινου (θαλάσσιου) οικοσυστήματος της περιοχής, αφού αυτές οι δραστηριότητες παράγουν ως παραπροϊόντα σημαντικές ποσότητες Πολυκυκλικών  Αρωματικών Υδρογονανθράκων (ΠΑΥ), εκτός αν όντως χρησιμοποιηθούν όλες οι σύγχρονες τεχνολογίες, που θα μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές παραπροϊόντων στο περιβάλλον.


 


Συμπερασματικές προτάσεις


            Πιστεύουμε και προτείνουμε ότι πρέπει:


α)   να γίνει περαιτέρω παρακολούθηση του περιβάλλοντος



  • με μετρήσεις για τους αέριους ρύπους σε σταθμούς γεωγραφικά κατανεμημένους,

  • με ανάλυση εδαφών για την απόκτηση πιο συγκροτημένης εικόνας για την γεωγραφική διασπορά των ρύπων και την επιβάρυνση των εδαφών με αυτές,

  • με αναλύσεις στον έμβιο κόσμο της χέρσου (φυτά και ζώα) αλλά και στον άνθρωπο,

  • με περαιτέρω αναλύσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον (στήλη νερού, θαλάσσια ιζήματα, έμβιος κόσμος της θάλασσας.

 


β) να βελτιωθεί η λειτουργία των υφιστάμενων εργοστασιακών μονάδων προς την κατεύθυνση της δέσμευσης και διαχείρισης των παντός τύπου εκπεμπόμενων ρύπων.


 


γ) να αναθεωρηθούν και να τοποθετηθούν επί μηδενικής βάσεως οι επικρατούσες σήμερα αντιλήψεις, ότι σ’ αυτή τη γωνιά του Κορινθιακού κόλπου μπορούν στον ίδιο χώρο να εγκατασταθούν τέσσερις ρυπογόνες παραγωγικές δραστηριότητες. Το λεγόμενο «ενεργειακό ζήτημα» αυτής της χώρας (της πατρίδας) έχει και άλλες λύσεις (η παρουσίασή τους δεν είναι του παρόντος).     


 


Βιβλιογραφία και υλικό που χρησιμοποιήθηκε


 


ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ (ΕΜΠ) (2007): Έρευνα αξιολόγησης της παρούσης και της αναμενόμενης κατάστασης στον ευρύτερο χώρο του εργοστασίου «Αλουμίνιον της Ελλάδος» – Μελέτη Σεπτέμβριος 2007.


 


ΜΠΕ (2007): «ΑΛΟΥΜΊΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΒΕΑΕ» (2007): Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της Εταιρείας (Τύπου Α).


 


 


SALOMONS, W. & FOERSTNER, U. (1984): Metals in the Hydrosphere. –Springer Verlag, p. 349.


 


 


 


 

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

Αγωγές για αποζημιώσεις σε όσους πλήττονται απο τη βιομηχανική ρύπανση

Posted by symparataxi στο Ιουλίου 7, 2009

 Σύλλογος «Πολίτες για την Αειφορία»

Ανακοίνωση

Ο Σύλλογός μας ενεργώντας κατά τα οριζόμενα στο καταστατικό του προσφεύγει στην Ελληνική και Ευρωπαϊκή δικαιοσύνη υπέρ των κατοίκων και εργαζομένων στις παρα-Ασώπειες περιοχές που έχουν υποστεί βιομηχανική ρύπανση.

Οι δικαστικές ενέργειες, στις οποίες αναφερόμαστε στη συνέχεια, αποτελούν ένα σύνθετο δικαστικό αγώνα μακράς διάρκειας. Σκοπός μας είναι να επιτύχουμε τέτοια αποτελέσματα ώστε να αντιστραφεί δραστικά η σημερινή φορά των πραγμάτων.

Όσοι πολίτες επιθυμούν να συμμετάσχουν στις δικαστικές διεκδικήσεις παρακαλούμε να επικοινωνήσουν το συντομότερο με τον Σύλλογό μας στα τηλέφωνα 22620-32741, 6936726370 (π. Ιωάννης Οικονομίδης) και 22620-31029, 6974608076 (Γιάννης Αλεξίου).

Δικαιούμαστε ΟΛΟΙ μεγάλες αποζημιώσεις για την ζημιά που μας έκαναν.

ΑΣ ΜΗΝ ΤΟΥΣ ΤΙΣ ΧΑΡΙΣΟΥΜΕ.

 

Αναλυτικά οι σκοποί μας θα επιτευχθούν με:

α) Την καταδίκη της Ελλάδος από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για σωρεία παραβιάσεων της κοινοτικής νομοθεσίας, από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Διακαιωμάτων του Ανθρώπου και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη.

β) Την αναγνώριση από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) των παραλείψεων της διοίκησης σε όλες τις βαθμίδες να λάβουν τα οφειλόμενα μέτρα. Η αναγνώριση των παραβιάσεων αυτών συνιστά ισχυρότατο στοιχείο για τη θεμελίωση της αστικής ευθύνης του κράτους, δηλαδή της υποχρέωσης για καταβολή αποζημιώσεως.

β) Την καταβολή αποζημιώσεως που θα επιδικαστεί τόσο εις βάρος των ρυπαινουσών βιομηχανιών-βιοτεχνιών όσο και της διοίκησης, το ύψος της οποίας αφενός μεν να ικανοποιεί τα νόμιμα συμφέροντα όσων έχουν υποστεί ζημία (περιουσιακή ή ηθική) αφετέρου δε να αποτρέπει τους ρυπαίνοντες από τη ρύπανση ως ασύμφορη για τους ίδιους.

Οι αγωγές αποζημίωσης κατά των ρυπαινουσών βιομηχανιών-βιοτεχνιών θα είναι τεσσάρων τύπων:

1. Αγωγή ή αγωγές για αποζημίωση λόγω της μείωσης της αξίας των ακινήτων από τη ρύπανση (μπορεί να συμπεριληφθεί και το κόστος κατασκευής γεωτρήσεων που δεν χρησιμοποιούνται εξ αιτίας της ρύπανσης). Το αιτούμενο κονδύλιο θα είναι το αποτέλεσμα της διαφοράς που θα προκύψει μεταξύ της αξίας των ακινήτων πριν από τη ρύπανση και της σημερινής. Αυτού του τύπου οι αγωγές είναι πολύ διαδεδομένες στο εξωτερικό (ΗΠΑ, Γαλλία, Δανία κλπ) και μάλιστα για περιπτώσεις που δεν υπάρχει αποδεδειγμένα ρύπανση (π.χ., κοντά σε πυρηνικούς σταθμούς ή κοντά σε χώρους επεξεργασίας αποβλήτων). Σε αυτή την αγωγή μπορούν να συμμετάσχουν όλοι οι ιδιοκτήτες ακινήτων.

2. Αγωγή ή αγωγές για διαφυγόντα κέρδη. Αφορά τους επαγγελματίες εκείνους οι οποίοι έχουν υποστεί απώλεια εσόδων εξ αιτίας της ρύπανσης, κυρίως καλλιεργητές. Το ύψος της αποζημίωσης θα είναι συνάρτηση του ύψους της απώλειας που υφίσταται ο κάθε επαγγελματίας.

3. Αγωγή ή αγωγές για καταβολή αποζημίωσης λόγω ηθικής βλάβης από την έκθεση σε κίνδυνο (εξασθενές χρώμιο και άλλα βαρέα μέταλλα). Πρόκειται για νέας μορφής αγωγές που ασκούνται ήδη στο εξωτερικό (έχουμε και στην Ελλάδα 2 σχετικές αποφάσεις) με τις οποίες ζητείται η καταβολή αποζημίωσης για τον κίνδυνο αυτόν καθαυτόν χωρίς να περιμένουμε να έχει εκδηλωθεί βλάβη στην υγεία. Το ύψος της αποζημίωσης μπορεί να είναι πάνω από 100.000€ κατά ενάγοντα.

4. Αγωγή ή αγωγές για καταβολή αποζημίωσης λόγω ψυχικής οδύνης στην οικογένεια των θανόντων από ασθένεια που σχετίζεται με την ρύπανση στην περιοχή. Πρόκειται για δύσκολες αγωγές, κυρίως σε ό,τι αφορά στην απόδειξη της λεγόμενης αιτιώδους συνάφειας, ωστόσο έχουμε πολλές περιπτώσεις –κυρίως στο εξωτερικό- όπου έχουν επιδικαστεί αποζημιώσεις. Το ύψος της αποζημίωσης μπορεί να είναι από 100.000 € έως 500.000€ κατά ενάγοντα ανάλογα με το βαθμό συγγένειας.

Όσον αφορά τις αγωγές αποζημίωσης κατά του ελληνικού δημοσίου πρόκειται για επιδίκαση αποζημίωσης εξ αιτίας της παράλειψης της διοίκησης να λάβει τα κατάλληλα μέτρα αποτροπής της ρύπανσης, συνδυαζόμενης με την παραβίαση της κοινοτικής νομοθεσίας. Έτσι, οι παραπάνω 4 τύποι αγωγών που θα κατατεθούν εναντίον των εταιριών θα κατατεθούν –με τροποποιήσεις- και κατά του ελληνικού δημοσίου.

Έξοδα και αμοιβές

Κανένας πολίτης δεν θα επιβαρυνθεί με έξοδα πληρωμής των δικηγόρων. Οι δικηγόροι θα αμοιφθούν μόνο στην περίπτωση επιτυχούς έκβασης των υποθέσεων με εύλογο ποσοστό επί των επιδικαζόμενων κονδυλίων. Τα έξοδα των αιτήσεων ακυρώσεως ενώπιον του ΣτΕ έχει ήδη καταβάλει ο Σύλλογός μας.

Οινόφυτα Βοιωτίας, 18-06-2009

Ο Σύλλογος «Πολίτες για την Αειφορία»

22620 32741, 6936726370 (π. Ιωάννης Οικονομίδης)

22620 31029, 6974608076 (Γιάννης Αλεξίου)

Posted in Uncategorized | 2 Σχόλια »

Η επικαιρότητα της σκέψης της Rόζας Λούξεμπουργκ για τον αυθορμητισμό και την πρωτοπορία.

Posted by symparataxi στο Μαΐου 7, 2009

Βιογραφικά :

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ, η μεγαλύτερη γυναικεία επαναστατική μορφή που ανέδειξε το διεθνές εργατικό κίνημα, γεννήθηκε στις 5 Mαρτίου 1871, στην κωμόπολη Ζάμπετς, της ρωσσικής τότε Πολωνίας !

Την ίδια χρονιά το Μάρτη του 1871 έχομε επίσης το μεγάλο ιστορικό γεγονός της εξέγερσης του γαλλικού Λαού και της δημιουργίας της Γαλλικής Κομμούνας, που πέρασε ολή την εξουσία στα χέρια λαϊκών Συμβουλίων.Το επαναστατικό καθεστώς της Κομμούνας επρόκειτο να διαρκέσει μόνο δυό μήνες. Γαλλικά και Πρωσσικά στρατεύματα θα πνίξουν στο αίμα την επανάσταση, αφήνοντας πισω τους 100.000 νεκρούς επαναστάτες..Oλοι γνωρίζουμε λίγο πολύ την Παρισινή Κομμούνα…Γνωρίζουμε πιστεύω ελάχιστα ή καθόλου για τη Γερμανική επανάσταση που διήρκεσε δύο ολόκληρα χρόνια αγώνων, σ’ολοκληρη τη Γερμανία, σε μια εποχή που ζεί, αγωνίζεται και πεθαίνει η Ρόζα και ο Καρλ Λήμπκνεχτ…Θα τα δούμε όλα αυτά στη συνέχεια, με τη μεγαλύτερη δυνατή συντομία..

 

Απο το 1871- 1914 στην Ευρώπη κυριαρχούν τρείς απολυταρχικές αυτοκρατορίες. Η Γερμανική, η Αυστροουγκρική και η Ρωσσική. Εχουν εγκαταστήσει φοβερούς μηχανισμούς καταστολής για την αντιμετώπιση των συνεχών εξεγέρσεων των λαών για αιτήματα βοποριστικής μορφής ή την κατάκτηση συνταγματικών ελευθεριών..

Σε τέτοια πολιτική ατμόσφαιρα επρόκειτο να ζήσει και να δράσει η Ρόζα, η οποία σε ηλικία τριών ετών μετακομίζει με την οικογένμειά της και τα τέσσερα άλλα αδέλφια της, στη Βαρσοβία.Ο πατερας της σχετικά εύπορος έμπορας ξυλείας ενδιαφερόταν για την καλή μόρφωση των παιδιών του. Το 1880 η Ρόζα θα εισαχθεί, ύστερα απο αυστηρές εξέτάσεις, σε ένα πολύ καλό σχολείο θηλέων, απο όπου θα αποφοιτήσει το 1887 με άριστα, αλλά χωρίς το τιμητικό χρυσό μετάλλιο που συνηθιζόταν, με το αιτιολογικό την αρνητική της στάση απέναντι στην εξουσία!                                                                                             Αμέσως μετά την αποφοίτησή της γίνεται μέλος της κομματικής οργάνωσης της Βαρσοβίας, όπου μαθαίνει τους κανόνες της συνομωτικότητας και γνωρίζει τα κέιμενα των Μάρξ/Ενγκελς. Οταν η Ασφάλεια προχωρεί σε συλλήψεις μελών της οργάνωσης, η Ρόζα δραπετεύει και καταφεύγει στην Ελβετία, που ήταν τότε χώρα που φημιζότανε για την ελευθερία των πολιτών της. Στην Πολωνία σύλληψη επαναστατών σήμαινε εκτόπιση στη Σιβηρία!

Το 1889 σε εποχή πανηγυρικής ατμόσφαιρας εορτασμών για τα εκατό χρόνια απο τη Γαλλική επανάσταση, Ιδρύεται η Δευτερη Διεθνής, Ενωση Εργατών, για τον καλύτερο συντονισμό δράσης του εργατικού κινήματος, σε διεθνές επίπεδο. Σ’αυτήν την συνεδρίαση αποφασίστηκε και η καθιέρωση της εργατικής Πρωτομαγιάς, προς τιμήν των εκατοντάδων εργατών που είχαν σκοτωθεί στους απεγιακούς αγώνες του Σικάγου.

Η Ρόζα θα μείνει  στην Ελβετία εννιά  χρόνια. Στην Eλβετία, σ’ αντίθεση προς την Γερμανία, επιτρεπόταν η εγγραφή γυναικών στα Πανεπιστήμια..Η Ρόζα θα παρακολουθήσει στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης μαθήματα φιλοσοφίας, ιστορίας, πολιτικών επιστημών και ιδίως πολιτικής οικονομίας .– Παράλληλα με τις σπουδές της αναπτύσσει έντονη πολιτική δράση μαζί με κύκλους πολωνών πολιτικών εξορίστων όπου και γνωρίζει τον αριστερό επαναστάτη Λέο Γιόγκισες, με τον οποίο θα έχει μια πολύχρονη συντροφική και ερωτική σχέση και θα παραμείνει πιστός της φίλος μέχρι το τέλος της ζωής της..Ας παραμείνουμε ακόμη λίγο στα προσωπικά της Ρόζας. Οπως διαβάζουμε στη βιογραφία της που έγραψε ο Πάλουλ Φρέλιχ, η Ρόζα ήταν αυθόρμητη, ενθουσιώδης, κοινωνική, γεμάτη δραστηριότητα και ανυπομονησία…Αντίθετα ο Λέο Γιόγκισες ήταν αυστηρός, αυτοπειθαρχημένος, σχολαστικός στο καθήκον, έκρυβε και καταπίεζε τα συναισθήματά του… Ηταν δηλαδή ο αντίθετος χαρακτήρας απο τη Ρόζα  κι όμως, ίσως ακριβώς γιαυτό, συνετέλεσε πολύ στην πολιτική της διαπαιδαγώγηση και τη διαμόρφωση της πολιτικής της σκέψης..

Εκείνη την εποχή οι πολωνοί επαναστάτες αναπτύσσουν έντονη δράση για απελευθέρωση της Πολωνίας απο την τσαρική Ρωσσία. Η Ρόζα, που δημοσιογραφεί στην Ελβετία με πάθος, είναι αντίθετη με τους πολωνούς σοσιαλιστές και πιστεύει οτι θα πρέπει να αγωνιστούν παράλληλά με τους ρώσσους σοσιαλιστές  με στόχο την ανατροπή του Τσάρου..την άποψη αυτή υποστήριξε στο Συνέδριο της δεύτερης διεθνούς που έγινα το 1893 στη Zυρίχη. Η άποψή της μειοψήφισε.

Στα 1896 η Rόζα θα ταξιδέψει στο Λονδίνο, που συνεδριάζει αυτή τη φορά η Δεύτερη Διεθνής. Η Ρόζα συμμετέχει ως εκπρόσωπος του νεοιδρυθέντος κόμματος πολωνών σοσιαλιστών.

Στη συνέχεια αφου παραμείνει για λίγο στη Γαλλία και θα κάνει τη γνωριμία της με ηγέτες του γαλλικού εργατικού κινήματος, επιστρέφει στη Ζυρίχη το 1897, όπου υποβάλλει τη διδακτορική διατριβή της με θέμα τη βιομηχανική ανάπτυξη της Πολωνίας.

Εχει γίνει πολύ γνωστή στο διεθνές εργατικό κίνημα  μέσω της δημοσιογραφικής της δουλειάς που δημοσιεύεται στον ελβετικό και γερμανικό τύπο. Τα κείμενά της εντυπωσιάζουν με το πάθος, την πειστικότητα και την καθαρότητα των απόψεών της..

Την ίδια χρονιά ταξιδεύει στην Πρωσσία  και γίνεται μέλος του γερμανικού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Επειδή οι γερμανικοί νόμοι απαγόρευαν την πολιτική δραστηριότητα σε ξένους κάνει εικονικό γάμο με το γίο μιας φιλικής της οικογένειας (Λύμπεκ), τον γάμο θα λύσει το 1903, γιατί θα έχει αποκτήσει τη γερμανική και ειδικά την πρωσσική υπηκοότητα για να φτάσει στο Βερολίνο… όπου πρόκειται, μετά είκοσι χρόνια αγώνων, να δολοφονηθεί.

Οταν φτάνει η Ρόζα στο Βερολίνο το 1898 το γερμανικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (SPD) είναι το μεγαλύτερο και ισχυρότερο εργατικό κόμμα της ευρώπης. Απο το κόμμα αυτό πέρασαν γνωστοί ηγέτες όπως ήταν ο Φερδινάντος Λασσάλ, ο Αυγουστος Μπέμπελ, ο Γουλιέλμος Λιμπκνεχτ. Οι δύο τελευταίοι ίδρυσαν το 1869 ενα δεύτερο κόμμα, το Σοσιαλδημοκρατικό εργατικό κόμμα.που ισχυριζότανε οτι είναι μαρξιστικό εφ όλης της ύλης…Οι ιδρυτές και των δυό σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων επισκέφτηκαν το Μάρξ στο Λονδίνο για να πάρουν τη συγκατάθεσή του, αφου υποτίθεται οτι εφάρμοζαν τις αρχές του.. Ο Μάρξ αφου τους άκουσε και διάβασε τα καταστατικά των κομμάτων τους δεν άργησε να καταλάβει οτι η κομματική πρακτική τους αντί να οδηγεί το εργατικό κίνημα στην επανάσταση και την ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος το οδηγούσε κατ’ευθείαν στην αγκαλία της κρατικής συνταξιοδότησης..Οπως ήταν φυσικό τους αρνήθηκε την οποιαδήποτε  μορφή συμπαράστασης…

Μετά το θάνατο του Λασσάλ, σε μονομαχία!, οι Μπέμπελ και Λυμπκνεχτ  προχωρούν το 1875 σε συγχώνευση των δυό σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων και ιδρύουν το «Σοσιαλιστικό εργατικό Κόμμα της Γερμανίας», στην πόλη Γκότα.  Αξίζει να ξαναδιαβάσουμε το εργο του Μάρξ με τίτλο «Κριτική στο Πρόγραμμα της Γκότα» για να δούμε με ποση διορατικότητα είχε προβλέψει οτι το θολο πρόγραμμα του νέου κόμματος  θα τους οδηγούσε αργά αλλά σταθερά στην αγκαλία της αντίδρασης….Θα απέκρουαν κάθε σκέψη για ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος και θα περιοριζόντουσαν σε αγώνες νομοθετικής μορφής για να αποσπάσουν απο το κεφάλαιο κάποιες ευνοϊκές μεταρρυθμίσεις..

Τα χρόνια 1875-1890 οι σοσιαλιστές υφίστανται διώξεις  και καταπίεση παιρνόντας σχεδόν στην παρανομία.(αντισοσιαλιστικά μέτρα του Βίσμαρκ). Ομως η επιρροή του κόμματος μέσα στο εργατικό κίνημα δυναμώνει και φτάνει το 1887 να έχει την αποδοχή 7% του εκλογικού σώματος, γύρω στις 763.οοο ψήφους.Το 1890 φτάνει στα 20% και 1.450.000 ψήφους  στέλνοντας στο γερμανικό κοινοβούλιο(Ράιχσταγκ) 35 βουλευτές . Το 1893 φτάνει στα 23,5 % με 1800.000 ψήφους και 44 βουλευτές. Απο το 1890 οι σοσιαλιστές είχαν πάψει να απευθύνονται μόνο στο εργατικό κόινημα και είχαν στραφεί στα αγροτικά και μικρομεσαία στρώματα των πόλεων. Η αύξηση των ψήφων όπως ήταν φυσικό συνοδεύτηκε με αλλοίωση της ταξικής ταυτότητας του κόμματος που έφτασε στα 1912 στα 35% των ψηφοφόρων..Αρχίζουν να προβληματίζονται για τον επαναστατικό ρόλο του εργατικού κινήματος και στρέφονται προς τον κοινοβουλευτισμό  και τη διεκδίκηση νομοθετικών μεταρρυθμίσεων. Απο το 1890 έχουν αφαιρέσει απο τον τίτλο του κόμματος τη λέξη «εργατικό» και ονομάστηκαν Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Γερμανίας (SPD).

  1.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Η Ρόζα ήδη απο το 1898 είχε συντρίψει τα επιχειρήματα του Μπερνσταιν με μια σειρά άρθρα που θα αποτελέσουν το υλικό για το βιβλίο της με τίτλο. «Μεταρρύθμιση ή επανάσταση ». Στο συνέδριο του Αμστερνταμ το 1904 η Ροζα θα μετατραπεί σε καταπέλτη  ενάντια στον αναθεωρητισμό του Μπερνσταίν.. Φτάνει στο σημείο να προτείνει την διαγραφή του Μπερνσταίν απο το κόμμα. Πρόταση όμως που απορρίφτηκε. Η τάση του Μπερνσταίν ήταν πολύ ισχυρή αφού το 1903 είχε πάρει 31% τών ψήφων και 3.000.000 ψήφους!

Στα 1902 η Ρόζα συναντιέται με το Λένιν στο Μόναχο. Την επόμενη χρονιά όταν ο Λένιν θα διασπάσει τη ρωσική σοσιαλδημοκρατία και θα οργανώσει το νέο κόμμα των μπολσεβίκων σε νέες βάσεις η Ρόζα δεν θα διστάσει να δημοσιεύσει κριτική στο περιοδικό Νέοι Καιροί , το επίσημο όργανο της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας. Ο Λένιν θα απαντήσει στην κριτική της αλλά ο Κάουτσκυ, δηλωμένος εχθρός των μπολσεβίκων, απαγόρευσε την δημοσίευση της  απάντησής του, με την ιδιότητα του αρχισυντάκτη.

Το 1905 έχοντας αναδειχθεί σε εκφραστή της αριστερής πτέρυγας του σοσιαλδημ. Κόμματος, ετοιμάζεται να εκδόσει ένα εντυπο όπου θα εκφράζει τις ριζοσπαστικές της απόψεις. Η σκέψη της όμως δεν πρόκειται να υλοποιηθεί γιατί την ίδια χρονιά ξεσπάει στη Ρωσία η επανάσταση του 1905, που πρόκειται να αποτελέσει τη γενική πρόβα για την επανάσταση του 1917.

Η ρωσική επανάσταση απλώθηκε σε όλη την έκταση της αυτοκρατορίας του τσάρου. Στην Πολωνία οι εξεγέρσεις και οι συγκρούσεις, οι απεργίες και οι διαδηλώσεις έχουν γενικευτεί. Η Ρόζα με πλαστό διαβατήριο διασχίζει τη Γερμανία  και φτάνει στην επαναστατημένη Βαρσοβία. Συμμετέχει στη ρωσική επανάσταση, με την ιδιότητα του αρχηγού του ενός απο τα δύο σισιαλιστικά κόμματα της Πολωνίας, συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Οταν απελευθερώθηκε, με κλονισμένη υγεία, ταξιδεύει στην Πετρούπολη και απο κεί στη Φιλλανδία, όπου συναντάει το Λένιν. Εκεί γράφει την μπροσούρα της με τίτλο «Μαζική απεργία, Κόμμα και Συνδικάτα». Επιστρέφει στην Πετρούπολη, διασχίζει πάλι την Πολωνία και διαφεύγει στην Πρωσσία. Παίρνει μέρος στο συνέδριο του κόμματος που έγινε στο Μανχαϊμ, τον Σεπτέμβριο του 1906. Οι εμπειρίες της απο τη συμμετοχή της στη ρωσική επανάσταση θα την κάνουν ακόμη πιό ριζοσπαστική και θα βαθύνει το ιδεολογικό χάσμα που την χωρίζει απο τον Μπέμπελ.

          Το 1907 γίνεται στη Στουτγκάρδη συνέδριο της Διεθνούς. Ο ίδιος ο Λένιν ήταν επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας. Στο συνέδριο συζητήθηκαν οι αυξημένες πιθανότητες να ξεσπάσει ένα παγκόσμιος πόλεμος,  λόγω του αποικιοκρατικού αντατγωνισμού και των αυξημένων εξοπλισμών..Σαντίθεση προς την αόριστη αντισταση στις πολεμικές κινητοποιήσεις, που πρότεινε ο Μπέμπελ, ο Λένιν μαζί με τη Ρόζα πέτυχαν να περάσει τροποποίηση        που προέβλεπε οτι σε  περίπτωση πολέμου, το εργατικό κίνημα θα επιδιώξει όχι μόνο την ειρήνη αλλά και το πέρασμα στο σοσιαλισμό, με την ανατροπή των φιλοπόλεμων κυβερνήσεων.

          Την ίδια χρονιά, το 1907, η Ρόζα αρχίζει να παραδίδει μαθήματα πολιτικής οικονομίας στην κομματική σχολή του Βερολίνου.Απο τις παραδόσεις αυτές θα προκύψει το ημιτελές εργο της με τίτλο «Εισαγωγή στην πολιτική οικονομία» και το βιβλίο « Συσσώρευση του κεφαλαίου», που θέτει το ζήτημα της κατάρευσης του καπιταλισμού.

          Μέχρι το 1914 η γερμανική σοσιαλδημοκρατία θα έχει μεγάλες νίκες στις εκλογές του 1912 (35% των ψήφων) αλλά και μια πολιτική, ιδεολογική αποδυνάμωση μετά το θάνατο του Μπέμπελ (1913).Στο τέλος το κόμμα θα πέσει σε τυχοδιωκτικά χέρια, διαγράφοντας την αντιδραστική τροχιά που είχε προβλέψει ο Μάρξ στην Κριτική του Προγράμματος της Γκότα.

          Στη διάρκεια του πρώτου παγκόσμιου πολέμου το γερμανικό σοσιαλιστικό κόμμα υπερψήφιζε τις πολεμικές πιστώσεις , με εξαίρεση τη Ρόζα και άλλους λίγους συντρόφους της. Το 1916 η ομάδα της Ρόζας Λούξεμποουργκ και του Κάρλ Λίμπκνεχτ ιδρύουν την κομματική οργάνωση «Ομάδα Σπάρτακος», που συνεργάστηκε με το ανεξάρτητο σοσιλιστικό κόμμα, αποχωρώντας απο το μεγάλο σε αριθμό Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα .

          Απο το 1914 ως το 1916 η Ρόζα βρίσκεται συνέχεια σε διάφορες φυλακές κρατούμενη, επειδή παρακινούσε, με τους λόγους που έβγαζε, τος στρατευμένους να πετάξουν τα όπλα σε περίπτωση πολέμου.Το Φεβρουάριο 1916 θα συλληφθεί προληπτικά ! χωρίς καμιά κατηγορία,. Στη διάρκεια της φυλάκισης της συντάσσει τα Δελτία του Σπάρτακου και πολιτικά κέιμενα, όπως είναι η «Μπροσούρα του Ιούνη- Κριτική στην Σοσιαλδημοοκρατία».

          Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1918 τελειώνει ο πόλεμος και καταρέει η αυτοκρατορία του Κάιζερ. Απο την 1 Οκτωβρίου μέχρι τις 15 Ιανουαρίου 1919 παίζεται η τελευταία πράξη του δράματος της Γερμανίας, της ζωής της Ρόζας Λούξεμπουργκ και της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας.

          Στις 23 Οκτωβρίου 1918 ελευθερώνεται απο τη φυλακή ο Κάρλ Λιμπκνεχτ, με τη γενική αμνηστία που δίδεται μετά την πολεμική ανακωχή. Ομως η Ροζα, που δεν ήταν φυλακισμένη αλλά «φιλοξενούμενη» για προληπτικούς λόγους,  δεν απολύεται.

          Στις  9 Νοεμβρίου έχει ξεσπάσει επανάσταση στο Βερολίνο. Σχηματίζονται επιτροπές εργατών και στρατιωτών και μπροστά σε μια γιγαντια λαίκή διαδήλωση ο Κάρλ Λιμπκνεχτ ανακηρύσσει, απο το μπαλκόνι του Δημαρχείου, τη Λαική Δημοκρατία. Την ίδια ώρα επαναστάτες σπάνε, στο Μπρέσλαου, τις πόρτες των φυλακών και απελευθερώνουν τη  Ροζα Λούξεμπουργκ. Την ίδια μέρα κυκλοφορεί στο Βερολίνο το πρώτο φύλλο της εφημερίδας του Σπάρτακου (Rote Fahne) Κόκκινη Σημαία , την οποία διευθύνουν η Ρόζα και ο Λιμπκνεχτ.

          Στις 10 Νοεμβρίου η Ρόζα φτάνει στο Βερολίνο. Ειναι υπερ της άμεσης σύγκλισης επαναστατικής εθνοσυνέλευσης, Ζητάει τη διάλυση όλων των κρατικών μηχανισμών του Κάιζερ, την οργάνωση πολιτοφυλακής για την περιφρούρηση της επανάστασης, τη δήμευση των περιουσιών της οικονομικής ολιγαρχίας και την επίσημη ανακήρυξη της λαικής δημοκρατίας.

          Τις επόμενες μέρες αρχίζει με τον Λίκμπκνεχτ εκστρατεία διαφώτισης σε παγγερμανικό επίπεδο με την οποία αντιστέκονται στα κομματικά μαγειρέματα των σοσιλδημοκρατών που ήθελαν να γίνουν εκλογές για την ανάδειξη συντακτικής εθνοσυνέλευσης. Για τη ρόζα καμιά επανάσταση δεν είναι εφικτή αν δεν συνειδητοποιήσουν οι λαικές μάζες την ανάγκη της. Δεν μπορούμε να οδηγήσουμε βίαια τον άνθρωπο στην ευτυχία, είναι το αποφθεγμάτης, που εκφράζει τον βαθύτατο σεβασμό της για την ελευθερία του ατόμου.

          Μεταξύ 20- 25 Δεκεμβρίου ο Σπάρτακος οργανώνει στο Βερολίνο μαζικές απεεργίες και διαδηλώσεις ενάντια στην κυβέρνηση Εμπερτ, που απαντάει με την οργάνωση τρομοκρατικών ομάδων που εξαπολύουν κύμα δολοφονιών και τρομοκρατικών πράξεων, για δημιουργία εντυπώσεων και επηρεασμό των μαζών. Ο σοσιαλδημοκρατικός τύπος μάλιστα  εντείνει την προπαγάνδα εναντίον του Σπάρτακου, και ιδίως εναντίον της Ρόζας και του Λιμπκνεχτ, αποκαλώντας τους πράκτορες των μπολσεβλίκων, εχθρούς της επανάστασης  και υπονομευτές των λαικών κατακτήσεων. Παράλληλα υποβάλλει στους αναγνώστες την ιδέα της δολοφονίας τους  ως αναγκαίου κακού για να σωθεί το προλεταριάτο απο τα ολέθρια σχέδια που απεργάζονται αυτοι οι δύο εχθροί του λαού!

          Κατά το τέλος Δεκεμβρίου του 1918 η κυβέρνηση των Εμπερτ- Σάιντεμαν σκληραίνει τη γραμμή της, διώχνει πολλούς σοσιαλδημοκράτες και διορίζει τον Γκούσταβ Νόσκε, που αναλαμβάνει να εξοντώσει τους Σπαρτακιστές. Με τη βοήθεια παλιών στρατιωτικών στρατολογεί αντρες απο τις φυλακές και τον υπόκοσμο και σχηματίζει τα διαβόητα «Ελεύθερα Σώματα», που αργότερα θα αποτελέσουν τον πυρήνα των χιτλερικών Ταγμάτων Ασφαλείας και των Ες-Ες.

          Στις 30 Δεκεμμβρίου  οι αντιπρόσωποι των Σπαρτακιστών στο Βερολίνο, με επικεφαλής τη Ρόζα Λούξεμπουργκ και τον Καρλ Λιμπκνεχτ, ιδρύουν το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γερμανίας (KPD). Ομως τα Ελεύθερα Σώματα του Νόσκε και τα πρωσικά σώματα στρατού περικυκλώνουν το Βερολίνο. Ο Νόσκε μπαίνει επικεφαλής με τη δήλωση «Κάποιος πρέπει να είναι ο χασάπης». Μπροστά στη σφαγή ο Σπάρτακος επαναστατεί. Στις 6 Ιανουαρίου οι άνθρωποι του Νόσκε με ουρλιαχτά, φλογοβόλα και την υποστήριξη τακτικών σωμάτων πρωσσικού στρατού επιτ΄ίθενται στο Βερολίνο. Αρχίζουν οδομαχίες. Η πόλη χτενίζεται απο στρατιές πληροφοριοδοτών που αναζητούν παντού Σπαρτακιστες. Οι επαναστάτες εκτελούνται. Η Ρόζα ειδοποιείται να εγκαταλείψει το Βερολίνο. Αρνείται και αρχίζει μαζί με τον Λίμπκνεχτ να αλλάζει συνεχώς καταφύγια. Ο Σάιντεμαν εκπρόσωπος της κυβέρνησης υποσχεται σε όποιον φέρει τα κεφάλια της Ρόζας και του Λιμπκνεχτ 100.000 μάρκα. Στις 14 Ιανουαρίου η εξέγερση του Σπάρτακου έχει πιά συτριβεί.Την ίδια νύχτα η Ροζα και ο Καρλ εγκαταλείπουν το καταφύγιό τους σε μια εργατική συνοικία και καταφεύγουν στο νούμερο 15 της οδού Μάνχαιμ.

          Στις 15 Ιανουαρίου στις 9 το βράδυ η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Καρλ Λιμπκνεχτ συλλαμβάνονται στο τελευταίο τους καταφύγιο και μεταφέρονται στο ξενοδοχείο Εντεν, όπου ο λοχαγός Πάμπστ οργανώνει τη δολοφονία τους. Οι λεπτομέρειες της δολοφονίας τους είναι φρικιαστικές.  Τη Ρόζα όχι μόνο την χτυπούν αλλά και την πυροβολούν στο κεφάλι για να ρίξουν τελικά το σώμα της στο ποτάμι απο τη γέφυρα του Λιχτενσταιν. «Οταν το σώμα της Ρόζας ριχνόταν στο κανάλι μια φήμη διατρέχει τα προλεταριακά προάστια. «Η Ρόζα δεν έχει δολοφονηθεί, ζεί, μπόρεσε να σωθεί, θα εμφανιστεί ξανά επικεφαλής τους επαναστατικού κινήματος όταν έρθει η ώρα της..».

          Λίγα  λόγια ακομη για όσα ακολούθησαν… Στις 19 Ιανουαρίου γίνονται εκλογές για την αναδειξη συντακτικής εθνοσυνέλευσης. Το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα παίρνει 35% και αναγκαζεται να συνεργαστεί με κεντροδεξιά κόμματα για να σχηματίσει κυβέρνηση, αρχίζοντας μια περίοδο συμβιβασμών, και υποχωρήσεων μπροστά στα συμφέροντα της οικονομικής και στρατιωτικής ολιγαρχίας. Η δημοκρατία τέτοιου τύπου θα διαρκέσει 14 χρόνια. Το 1933 ηγέτης του Εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος Αδόλφος Χίτλερ θα κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία  στις εκλογέ ς και θα καταργήσει στη συνέχεια κόμματα και δημοκρατία.

          Την άνοδο του Χίτλερ την είχαν προετοιμάσει χρόνια βίας και τρομοκρατίας, στην περίοδο της λεγόμενης δημοκρατίας της Βαιμάρης . Ομως η σοσιαλδημιοκρατία επιχειρώντας να εξοντώσει τους αντιπάλους της θα θερίσει τελικά ότι θα σπείρει. Η εξουσία θα περάσει και τυπικά στα χέρια του παρακράτους που η ίδια δημιούργησε και το οποίο σε λίγο θα υποστηρίξει τον Χίτλερ στρεφόμενα εναντίον της. Το τραγικό αστείο είναι οτι στις δεκαετίες που θα ακολουθήσουν  οι ιστορικοί της σοσιαλδημοκρατίας θα επιχειρήσουν να φορτώσουν στους κομμουνιστές την άνοδο στην εξουσία του Χίτλερ ! Το 1959 το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα αποκηρύσει τον Μαρξισμό ως αναχρονιστικό και  κυβερνάει μέχρι σήμερα τη Γερμανία σε συνεργασία με δεξιά χριστανοδημοκρατικά κόμματα. Η προφητεία του Μάρξ στη Κριτική του Προγράμματος της Γκότα διακαιώθηκε. Ειχε προβλέψει με ακρίβεια που θα κατέληγε η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία.

 

          Η επαναστατική περίοδος της Γερμανίας του 1918-1919 είναι σχεδόν άγνωστη. Ολοι μιλάμε για την Κομμούνα του Παρισιού που κράτησε δύο μήνες..μόνο. Στη Γερμανία παίχτηκαν πολλά παιχνίδια. Τέθηκαν πολλά ζητήματα..Θέματα ιδεολογικά, πολιτικά, οργανωτικά, συμμαχιών, αυτοοργάνωσης των πολιτών, δημιουργήθηκαν εργατικά συμβούλια που αποφάσιζαν δημοκρατικά για θέματα τακτικής, στρατηγικής, με στόχο την κατάληψη της εξουσίας και την εγκαθίδρυση του σοσιαλισμού, σε μια ανεπτυγμένη βιομηχανικά κοινωνία, όπως ήταν η Γερμανία, που εβγαινε όμως βαρειά πληγωμένη απο τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.

          Η ιστορία αυτών των δύο αυτών χρόνων, 1918-19, είναι συγκλονιστική. Ειναι μια περίοδος γεμάτη αγώνες, γενικές απεργίες, καταλήψεις εργοστασίων και κρατικών κτηρίων, οδομαχιών, οδοφραγμάτων, ηρωισμών, θυσιών αλλά και …προδοσίας απο τη μεριά των αστικών πολιτικών και των κομμάτων, που αυτοί ήλεγχαν, έντρομοι απο την επικράτηση της επανάστασης στη Ρωσσία, των Μπολσεβίκων.

          Σ’όλη αυτή την περίοδο και τα χρόνια που προηγήθηκαν η Ρόζα Λούξεμπουργκ αποτελεί παραδειγματική μορφή για το υψηλό θεωρητικό και πολιτικό επίπεδο που είχαν κάποια άτομα που έδιναν με δυναμισμό και αυταπάρνηση την ιδεολογική /πολιτική μάχη για ζητήματα που σχετίζονταν με την ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος, την κατάληψη της εξουςσίιας και τη σωστή διαχείριση τής δυναμικής και της πρωτοβουλίας των επαναστατών για τη θεμελίωση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας με δημοκρατία και ελευθερία, όπως την οραματίστηκε η Ροζα..

 

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα της σκέψης της Ρόζας Λούξεμπουργκ

που σχετίζονται με ζητήματα αυθορμητισμού και οργάνωσης, πρίν και μετά την κατάληψη της εξουσίας:

 

          Και πρώτα λίγα λόγια για τη σχέση της Ρόζας με το Λένιν που θεωρείται συχνά ως ο αντίποδας της Ρόζας σε θέματα αυθορμητιμού και οργάνωσης του κόμματος. Ο Λένιν εκτιμούσε βαθειά τη Ρόζα. Χαρακτηριστικό είναι το στιγμιότυπο απο την έναρξη του συνεδρίου της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ρωσσίας , στις 2 μαρτίου 1919. Ο Λένιν πάιρνοντας το λόγο ζήτησε απο τους παρευρισκόμενους να σηκωθούν απο τη θέση τους προς τιμήν, όπως είπε,  της μνήμης «των καλύτερων εκπροσώπων της Τρίτης Διεθνούς, των Κάρλ Λίμπκνεχτ  και της Ροζας Λούξεμπουργκ». Ολοι σηκώθηκαν απο τις θέσεις τους.

          Δεν θα πρέπει να θεωρούμε το Λένιν και τη Ρόζα ως αντίπαλους.  Υπήρξαν μεταξύ τους διαφωνίες, κυρίως σε θέματα τακτικής και οργάνωσης.. Ο Λένιν πάντως θεωρούσε τη Ρόζα ως την πιό γνήσια εκπρόσωπο του Μαρξισμού στη Γερμανία. Αυτό φαίνεται και απο το γεγονός οτι και μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του βοηθούσε στην εξάπλωση και δημοσίευση των έργων της Ρόζας Λούξεμπουργκ. Στο τέλος του Φεβρουαρίου του 1922 ο Λένιν έγραφε. « Παρά τις αδυναμίες της η Ρόζα Λούξεμπουργκ ήταν και είναι ένας αετός. Και όχι μόνο η ανάμνησή της θα είναι πολύτιμη για τους κομμουνιστές όλου του κόσμου, μα ακόμη και η βιογραφία της και τα άπαντά της θα είναι ένα ωφέλιμο μάθημα για τη διάπλαση πολλων γενεών κομμουνιστών σε όλες τις χώρες».

         

          Η Ρόζα υπήρξε άνθρωπος θεωρητικός αλλά και της δράσης. Την διέκρινε η ακλόνητη πίστη στην επαναστατική και δημοκρατική δυναμική της εργατικής τάξης και ασκούσε έντονη κριτική τόσο στη Γερμανική σοσιαλδημοκρατία όσο και στον Μπολσεβικισμό.  Η κριτική της στη ηγεσία του κόμματος της  οφειλόταν στο οτι εκτιμούσε οτι το διέκριναν σε υπερβολικό βαθμό οι βραχυπρόθεσμες μεταρυθμίσεις  και οτι απομακρυνόταν απο τον τελικό σκοπό, τη σοσιαλιστική επανάσταση. Πίστευε πως η μαζική δράση της εργατικής τάξης αποτελούσε τον τρόπο προκειμένου να συμβεί η αλλαγή και επίσης επέκρινε την άποψη του Λένιν για το πρωτοποριακό κόμμα.

          Το 1903 επιτέθηκε στο κόμμα αυτό για τον υπερβολικό συγκεντρωτισμό του, τον οποίο παρομοίασε με το «στείρο πνεύμα του επιστάτη». Κατά την διατύπωσή της : «Η έγνοια του Λένιν δεν είναι τόσο να κάνει τη δράση του κόμματος πιο δημιουργική, όσο να ελλέγξει το κόμμα – να περιορίσει το κίνημα παρά να το επεκτείνει, να το δεσμεύσει μάλλον παρά να το ενοποιήσει». Ομως μόλις ξέσπασε η Ρωσσική επανάσταση η Ρόζα χαιρέτησε με ενθουσιασμό την επανάσταση.. όμως την  υποστήριξε  με κάποιες επιφυλάξεις. Την είχε συναρπάσει βέβαια η τόλμη και ο ηρωισμός των μπολσεβίκων που με την επέμβασή τους άλλάζανε την τύχη του κόσμου. Ομως έβλεπε ταυτόχρονα και τους τεράστιους κινδύνους στούς οποίους ήταν εκτεθειμένη η δικτατορία του προλεταριάτου, όσο έμενε απομονωμένη. Στα 1918 η Ρόζα βρισκόταν στη φυλακή. Παρακολουθούσε με ένταση την πάλη των τάξεων που γινόταν στο έδαφος της Ρωσίας. Υπερασπίζει με ενθουσιασμό και με τα καλύτερα λόγια την οκτωβριανή επανάσταση και τις θεμελιώδεις αρχές της. «Ολη η εξουσία στα χέρια των εργατών και των χωρικών, στα χέρια των σοβιέτ».–Υποβάλλει όμως σε μα κριτική μελέτη τη μπολσεβίκικη πολιτική  στα ζητήματα της αγροτικής μεταρρύθμισης, στο δικαίωμα των εθνών να διαθέτουν τον εαυτό τους, στη δημοκρατία και στην τρομοκρατία.

          Ηδη απο τα 1904 είχε καταπολεμήσει τη λενινιστική ιδέα ενος υπερσυγκεντρωτικού κόμματος μέσα στο οποίο όλη η πρωτοβουλία, όλη η γνώση και ολη η εξουσία βρισκόταν στα χέρια της κεντρικής επιτροπής.– Το ίδιο και στα 1918 επιτίθεται ενάντια στην συγκέντρωση της εξουσίας στην κυβέρνηση και στις κορυφές του κόμματος και ενάντίον στον περιορισμό της πρωτοβουλίας και του ελέγχου των λαικών μαζών.– Και να σκεφτεί κανείς οτι αυτά τα φαινόμενα ήταν μακρυά απο το να πάρουν τις διαστάσεις, που πήραν αργότερα..Οι λαίκές μάζες και τα σοβιέτ τους είχαν ακόμα ευρύ πεδίο για να αναπτύξουν την δραστηριότητά τους και την πρωτοβουλία τους περισσότερο απ’αυτό που είχαν στις κονοβουλευτικές δημοκρατίες. Αλλά η συγκέντρωση της εξουσίας είχε ήδη φτάσει σε ένα βαθμό που επέτρεπε σε έναν κριτικό και προσεκτικό παρατηρητή, όπως ήταν η Ρόζα, να διακρίνει καθαρά την τάση της κατοπινής εξέλιξης και σ’αυτήν την συγκέντρωση της εξουσίας.   Στο καίριο ερώτημα της εποχής αν θα διαλέξουμε ανάμεσα στην Δημοκρατία και την δικτατορία, η Ρόζα θεωρεί οτι τη στιγμή αυτή η δικτατορία ήταν αναπόφευκτη « Αλλά αυτή η δικτατορία έγκειται στον τρόπο εφαρμογής της δημοκρατίας και όχι στην κατάλυσή της, στην ενεργητική, αποφασιστική επέμβαση στα «κεκτημένα δικαιώματα» και στις οικονομικές συνθήκες της αστικής κοινωνίας, που χωρίς αυτή την επέμβαση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός…». «Το προλεταριάτο οταν πάρει την εξουσία….έχει καθήκον και υποχρέωση να πάρει αμέσως με τον πιό ενεργητικό, πιο αμείλικτο και πιο βίαιο τρόπο σοσιαλιστικά μέτρα και να ασκήσει συνεπως δικτατορία, αλλά δικτατορία της τάξης όχι ενός κόμματος ή μιας κλίκας, δικτατορία της τάξης, δηλαδή μέσα απο την πιό πλατειά δημοσιότητα, με την πιο συνεργατική και ανεμπόδιστη συμμετοχή των λαϊκών μαζών, μέσα σε μια απεριόριστη δημοκρατία».

          Στη βεβαίωση του Τρότσκυ οτι «σαν μαρξιστές δεν υπήρξαμε ποτέ ειδωλολάτρες της τυπικής δημοοκρατίας» η Ρόζα απαντάει « Ασφαλώς εμείς δεν υπήρξαμε ποτέ ειδωλολάτρες της τυπικής δημοκρατίας. Αλλά ούτε και του σοσιαλισμού ή του μαρξισμού είμαστες «ειδωλολάτρες»! Μήπως αυτό σημαίνει οτι πρέπει να πετάξουμε στον κάλαθο των αχρήστων τον σοσιαλισμό και το μαρξισμό όταν δεν μας φαίνεται βολικός ; Ο Τρότσκυ και ο Λένιν είναι ζωντανή άρνηση σ’αυτό το ερώτημα. Οτι δεν υπήρξαμε ποτέ ειδωλολάτρες της τυπικής δημοκρατίας, σημαίνει μόνο πως κάναμε πάντοτε διάκριση ανάμεσα στο κοινωνικό βάθος και στην πολιτική μορφή της αστικής δημοκρατίας, ξεσκεπάζαμε πάντα τον σκληρό πυρήνα της ανισότητας και της κονωνικής δουλείας που κρυβόταν κάτω απο το γλυκό περίβλημα της τυπικής ισότητας και ελευθερίας , όχι για να απορρίψουμε  αυτές τις τελευταίες , αλλά για να συνηθίσουμε την εργατική τάξη να μην ικανοποιείται με το περίβλημα, αλλά να  κατακτήσει την πολιτική εξουσία, για να το γεμίσει με νέο κοινωνικό περιεχόμενο. Η ιστορική αποστολή του προλεταριάτου είναι, όταν φτάσει στην εξουσία, να δημιουργήσει, στη θέση της αστικής δημοκρατίας, τη σοσιαλιστική δημοκρατία και όχι να καταστρέψει κάθε δημοκρατία».

          Αυτό που ζητάει η Ρόζα είναι διεύρυνση και όχι περιορισμός της δημοκρατίας. Αυτό σημαίνει μια δημοκρατία ενός τύπου πιο προχωρημένου. Αυτή η δημοκρατία δεν περιορίζεται στις απο καιρού σε καιρό εκλογές. Αυτή είναι η άμεση δράση των μαζών. Αυτό το ξεδίπλωμα της λαικής δραστηριότητας είναι μέρος αυτής της ουσίας του σοσιαλισμού, είναι συγχρόνως μέσο και σκοπός. « Η πρακτική του σοσιαλισμού απαιτεί μια πλήρη πνευματική μεταμόρφωση των ξεπεσμένων μαζών απο αιώνες αστικής κυριαρχίας         . Πρέπει να μπούν κοινωνικά ένστικτα στη θέση των εγωιστικών, μαζική πρωτοβουλία στη θέση της αδράνειας, ιδεαλισμός που ξεπερνάει όλα τα πάθη…Ο μόνος δρόμος που οδηγεί στην αναγέννηση είναι το σχολείο της δημόσιας ζωής, η απεριόριστη και όσο το δυνατόν πλατύτερη δημοκρατία, η κοινή γνώμη».

          Μόνο αυτή η δραστήρια και ενεργητική δημοκρατία , αυτή που οι αποφάσεις και η διεύθυνση ανήκουν στις ίδιες τις μάζες, αυτή μόνο εξασφαλζει την εφαρμογή επαναστατικών μέτρων, την πορεία προς τον σοσιαλισμό. «Αν όμως είναι ετσι το πράγμα, τότε είναι φανερό οτι ο σοσιαλισμός απο την φύση του την ίδια δεν μπορεί να παραχωρηθεί, δεν μπορεί να εγκαθιδρυθεί με ουκάζια…Μόνο η πείρα μπορεί να διορθώνει και να ανοίγει καινούργιους δρόμους. Μόνο η ανεμπόδιστη παλλόμενη ζωή παίρνει χίλιες καινούργιες μορφές και αυτοσχεδιασμούς, διορθώνει μόνη της τα παραπατήματά της. Εαν η πολιτική ζωή των κρατών που έχουν περιορισμένη ελευθερία, είναι τόσο πενιχρή, τόσο φτωχή, τόσο σχηματική, τόσο στείρα, αυτό γίνεται γιατί με τον αποκλεισμό της δημοκρατίας καταστρέφονται οι ζωντανές πηγές κάθε πνευματικού πλούτου και προόδου».

          Η Ρόζα είχε τις πικρές της εμπειρίες απο τις οργανώσεις της Πολωνίας και της Γερμανίας. Ειχε ζήσει το συντηρητικό ρόλο που παίζει το κόμμα, η ιεραρχία που παραλύει τη ζωντάνια και την επαναστατικότητα των μαζών και γίνεται ανασταλτικός παράγοντας  στην ανάπτυξη του κινήματος, οδηγώντας κάποτε στην απώλεια ιστορικά ανεπανάλειπτων ευκαιριών για δράση και κοινωνική αλλαγή. Το ζήτημα για τη Ρ.Λ. ήταν ο συνδυασμός της οργανωτικής δράσης, της πειθαρχίας και της συνοχής, με την επαναστατική ορμή, την πρωτοβουλία και την ταχεία αντίδραση στην εναλλασσόμενη φορά των γεγονότων.

          Τον σοσιαλδημοκρατικό συγκεντρωτισμό τον έβλεπε η Ρόζα ως συνάρθρωση της βούλησης της φωτισμένης και αγωνιστικής πρωτοπορίας της εργατικής τάξης και των επι μέρους ομάδων και ατόμων. Αποτελεί, κατα την έκφράση της τον «αυτοσυγκεντρωτισμό» του ηγετικού στρώματος του προλεταριάτου, την κυριαρχία της πλειοψηφίας μέσα στην ίδια την κομματική οεργάνωση.

          Ο Λένιν πίστευε οτι το εργοστάσιο έχει κάνει ώριμους τους προλετάριους για την οργάνωση και την πειθαρχία.(Εργα τ. 22, Βερολίνο 1960,σ.311). Οχι το προλεταριάτο αλλά μερικοί διανοούμενοι στη ρωσσική σοσιαλδημοκρατία χρειάζονται αυτομόρφωση, με την έννοια της οργάνωσης και της πειθαρχίας (σ.145) Η Ρόζα τονίζει αντίθετα οτι το προλεταριάτο δεν μαθαίνει μόνο στο εργοστάσιο πειθαρχία, αλλά και στον στρατώνα, στη σύγχρονη γραφειοκρατία, με δυό λόγια στο συνολικό μηχανισμό του συγκεντρωτικού αστικού κράτους. Ομως πρόκειται για κακή χρήση του όρου πειθαρχία. Πειθαρχία μπορεί να σημαίνει την άβουλη και χωρίς σκέψη υποταγή μια άμορφης «μάζας κρέατος» απο πολλά πόδια και χέρια, που εκτελεί μηχανικές κινήσεις στον ρυθμό που της υπαγορεύουν ή μπορεί να σημαίνει τον ηθελημένο συνδυασμό συνειδητών πολιτικών πράξεων ενός κονωνικού στρώματος. Την πτωματική πειθαρχία μιας κυριαρχημένης τάξης ή τέλος την οργανωμένη εξέγερση μια τάξης που παλεύει συνειδητά  για απελευθέρωση. Η Ρ.Λ. πιστεύει οτι δεν χρειάζεται να συνεχίσουμε στην έννοια της πειθαρχίας του καπιταλιστικού κράτους, αλλά να ξεριζ΄ώσουμε αυτό το πνεύμα της πειθαρχίας των σκλάβων και να εκπαιδεύσουμε τον προλετάριο σε μια νέα έννοια τη ςπειθαρχίας , της ελέυθερης και ηθελημένης αυτοπειθαρχίας της σοσιαλδημιοκρατίας.. (Στο έργο της Ρ.Λ. «Οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας» , 1904, Εργα τ. 1/2, Βερολίνο 1974, σ.341).

          Η ιδια η ιστορία του ρωσσικού κινήματος προσφέρει πολλά παραδείγματα για το πόσο προβληματική είναι η αξία του συγκεντρωτισμού. Ετσι π.χ. οι μεγάλες απεργίες στην Πετρούπολη το 1896 και η φοιτητική εξέγερση του 1901άρχισαν αυθόρμητα. Σε όλες τις περιπτώσεις, λέει η Ρόζα, «εν αρχή ήν η πράξις». Η πρωτοβουλία και η συνειδητή διεύθυνση απο πλευράς της σοσιαλδημοκρατίκής οργάνωσης έπαιξε ελάχιστο ρόλο . Ο ασήμαντος ρόλος της κομματικής διεύθυνσης νστη διαμόρφωση της τακτικής παρατηρήθηκε και στη Γερμανία και αλοού. Αλλωστε η τακτική του αγώνα της σοσιαλδημοκρατίας στα κύρια σημεία της δεν εφευρέθηκε αλλά υπήρξε αποτέλεσμα μια ατέλειωτης σειρά δημιουργικών πράξεων του πειραματιζόμενου κάποτε στοιχειώδους , ταξικού αγώνα». Και εδώ προηγείται το ασυνείδητο απο το συνειδητό, η λογική της αντικειμενικής ιστορικής διαδικασίας απο την υποκειμενική λογική των φορέων της». (Ρ.Λ. ο.π. σ.432).

          Σημαντικό θεωρεί η Ρ.Λ. για τη σοσιαλδημοκρατία οχι απλώς να προαισθάνεται και να προκατασκευάζει μιαν έτοιμη συνταγή για την μελλοντική τακτική, αλλά να διατηρεί μέσα στο κόμμα  ζωντανή την ορθή ιστορική εκτίμηση για τις κάθε φορά κυρίαρχες μορφές του αγώνα, τη ζωντανή αίσθηση της σχετικότητας της δοσμένης φάσης του αγώνα  και της ανάγκης  για ανύψωση των επανανστατικών στιγμών απο τη σκοπιά του τελικού στόχου του αγώνα. Κάθε διεύθυνση ενός κόμματος χαρακτηρίζεται απο τη φύση της απο έναν συντηρητισμό που γίνεται πιό μεγάλος αν της παραχωρηθεί η απόλυτη εξουσία, αρνητικού χαρακτήρα, όπως προτείνει ο Λένιν. Η ίδια πιστεύει οτι η τακτική δεν πρέπει να καθορίζεται απο την Κεντρική Επιτροπή, αλλά απο αολόκληρο το κόμμα, ακόμη καλύτερα απο ολόκληρο το κίνημα, πράγμα που δίνει σε κάθε επι μέρους οργάνωση του κόμματος την ελευθερία κινήσεων, ώστε να είναι σε θέση να αξιοποιεί πλήρως τα μέσα που προσφέρει η εκάστοτε κατάσταση, που επιτρέπουν την ανύψωση του αγώνα και την ανάπτυξη της επαναστατικής πρωτοβουλίας..

          Κατά τη γνώμη της Ρ. o υπερσυγκεντρωτισμός που πρότεινε ο Λένιν διαπνέεται απο ένα πνεύμα «νυχτοφύλακα». Η συλλογιστική του τείνει κυρίως στον έλεγχο υης κομματικής δραστηριότητας κι όχι στη γονιμοποίησή της.στον περιορισμό κι όχι στην ανάπτυξη. Στη χαλιναγώγηση κι όχι στη συνοχή του Κινήματος. – Σχετικά με το καταστατικό του κόματος ή ίδια πιστεύει οτι πρέπει να εγγυάται την πολιτική ελευθερία κινήσεων, με την οξυδέρκεια για την σταθερότητα του κινήματος και την ενότητά του. Το Καταστατικό θα υποστεί τις αναπόφευκτες διορθώσεις απο την πράξη. Την αξία μιας οργανωτικής μορφής δεν την καθορίζει το κείμενο του καταστατικού , αλλά το νόημα και το πνεύμα που εναπέθεσαν σ’αυτό οι ενεργοί αγωνιστές.

          «Οι παράγραφοι ενός οργανωτικού καταστατικού μπορούν να κυβερνήσουν την ύπαρξη μικρών σεκταριστικών ομάδων ή ιδιωτικών σωματείων, αντίθετα τα μεγάλα ιστορικά ρεύματα έχουν τον τρόπο να μην χωράνε και στις πιό λεπτολόγους παραγράφους». (Οπ.π., σ.441).               Η ίδια πάντως δεν αμφισβητεί γενικά τη χρησιμότητα της ύπαρξης ενός καταστατικού, σε κάποια στιγμή, ως φραγμό στις οπορτουνιστικές τάσεις. Πιστεύει όμως οτι το καταστατικό θα πρέπει απλώς να αποτελεί ένα εξωτερικό μέσο για άσκηση επιρροής απο την πραγματικά υπαρκτή επαναστατική προλεταριακή πλειοψηφία του κόματος. Οπου αυτή απουσιάζει δεν μπορεί να αντικατασταθεί ούτε απο τις πιό αυστηρές παραγράφους του καλύτερου καταστατικού.

          Το ρόλο του καθοδηγητή θα πρέπει να τον έχει «το μαζικό εγώ» της εργατικής τάξης, που δεν θα πρέπει να πάθει αγκύλωση, για να μην κάνει λάθος, διαφορετικά δεν πρόκειται να μάθει την ιστορική διαλεκτική. «Λάθη που κάνει ένα πραγματικό επαναστατικό κίνημα, είναι ιστορικά αναγκαία, πιό γόνιμα και πιό πολύτιμα απο το αλάθητο της «καλύτεης επιτροπής» του κόμματος.(Οπ.π.σ.443) Αναγνωρίζοντας οτι μόνο η συνειδητή δράση της μεγάλης πλειοψηφίας του λαού μπορεί να κάνει δυνατή τη σοσιαλιστική επανάσταση προέβαλε την κατοχύρωση των δημοκρατικών ελευθεριών ως κλειδί για την σοσιαλιστική στρατηγική. Παρόλα αυτά δεν έλειψαν ερμηνείες που αποδίδουν στη Ρόζα μια ουτοπιστική και ελευθεριάζουσας προέλευσης αφοσίωση στη δημοκρατία σε συνδυασμό με την υποτιθέμενη θεωρία της περί αυθορμητισμού.

          Μια επαναπροσέγγιση της σκέψης της Ροζας, ενενήντα χρόνια μετά το θάνατό της, μπορεί να είναι χρήσιμη, γιατί δεν έπαψε να δοκιμάζεται η μαρξιστική θεωρία και πρακτική απο επικίνδυνες δογματικές απόψεις πάνω στο θέμα των ελευθεριών και της δημοκρατικής εξουσίας.– Η Ρόζα  αναμφισβήτητα έβλεπε οτι η σοσιαλιστική επανάσταση δεν είναι απλώς μεταφορά εξουσία απο μια τάξη σε μια άλλη, αλλά είναι ταυτόχρονα και μετασχηματισμός της εξουσίας, θεσμική μετάβαση απο έναν τύπο εξουσίας σε έναν άλλο. Και ο νέος τύπος εξουσίας που θα προκύψει, η δικτατορία του προλεταριάτου με στόχο τον σοσιαλισμό, πρέπει να δημιουργεί για τις μάζες τις πιό πλατειές και ουσιαστικές μορφές δημοκρατίας που έχουν υπάρξει.      Γιατί η επανάσταση ως πράξη αυτοχειραφέτησης των μαζών ακύρώνεται εκεί όπου τα κέντρα εξουσίας ξεφεύγουν απο τον έλεγχο των μαζών. Αυτό το νόημα είχαν και οι προειδοποιήσεις που έστελνε στον Λένιν και τον Τρότσκυ, που αφορούσαν τον εκ μέρους τους χειρισμό της δημοκρατίας και των πολιτικών ελευθεριών.– Ειναι σχετικά γνωστές στους αριστερούς , που διαβάζουν την ιστοριά των κοινωνικών αγώνων, οι απόψεις της σχετικά με την έννοια της ελευθερίας : « Η ελευθερία, μας λέει, μόνο για τους οπαδούς της κυβέρνησης και τα μέλη ενός κόμματος -όσο πολυάριθμα και αν ειναι αυτά—δεν είναι ελευθερία. Η ελευθερία νοείται πάντα ελευθερία για κείνον που σκέφτεται διαφορετικά…γιατί η ελευθερία χάνει την αποτελεσματικότητά της οταν καταντάει προνόμιο» ( Ρωσική Επανάσταση, μετ. Αθήνα Εκδ. Υψιλον, 1980(2), σ.73).

          Η Ρόζα είχε διαισθανθεί τον κίνδυνο εκφυλισμού της σοβιετικής δημοκρατίας και της ανάδυσης του σταλινισμού. Μπορεί να μην είχε σε όλα τα σημεία δίκιο στις διαφωνίες της με το Λένιν. Ομως, ανεξάρτητα απο τη βαρύτητα των επιχειρημάτων της, η ουσία της κριτικής της και η πολιτική εκτίμηση απο την οποία ξεκινούσε, παραμένει επαναστατική και μοναδικά επίκαιρη.– Ισως πισω απο την πρώτη ιστορική απόπειρα μιας σοσιαλιστικής δημοκρατίας  και τον εκφυλισμό της σε νέα μορφή ταξικού νόμου και αποκλεισμού να κρύβεται μια και μοναδική αλήθεια. Η δημοκρατία απο μόνη της δεν οδηγεί στο σισιαλισμό— διαφορετικά και ο κοινοβουλευτικός δρόμος για το σοσιαλισμό, του Κάουτσκυ και της σοσιαλδημοκρατίας, θα είχε επιτύχει—,αλλά και χωρίς δημοκρατία καταστρέφεται ο,τι έχει σχέση με το σοσιαλισμό.

Μόνο με τη δημοκρατία δεν μπορεί κανείς να ανατρέψει τους ηγεμονικούς συσχετισμούς και να μετασχηματίσει την εξουσία προς την κατεύθυνση της αταξικής κοινωνίας. Αλλά χωρίς δημοκρατία σύντομα θα χάσει και αυτό που νόμισε οτι κέρδισε μέσα απο οποιαδήποτε επαναστατική διαδικασία. Μέσα απο τα σπλάχνα της επανάστασης του νέες  μορφές εκμετάλλευσης  και αποκλεισμού πρόκειται να γεννηθούν. Αυτό το δραματικό προμήνυμα έστελνε η Ρόζα Λουξεμπουργκ, ως «μεγάλη πνευματική ηγέτις του προλεταριάτου», όπως την είχε ονομάσει ο Λούκατς και ως «αετός « της επανάστασης , όπως την είχε ονομάσει ο Λένιν.

 

          Η παραπάνω επιλεκτική και περιληπτική έκθεση των απόψεων της Ρ.Λ. έδειξε πιστεύω πόσο την αδικεί η μομφή του υποκειμενισμού και του αυθορμητισμού. Αυτο που η ίδια ζητούσε ήταν : η επαναστατική αξιοποίηση της πείρας των ταξικών αγώνων του διεθνούς προλεταριάτου, η συγκεκριμένη ανάλυση των αντικειμενικών συνθηκών και του συσχετισμού των δυνάμεων. Η άμεση επιλογή των ορθών μέσων για τον αγώνα και της κατάλληλης τακτικής, χωρίς να χάνεται ούτε στιγμή απο το βλέμμα ο στρατηγικός στόχος. Τόλμη, οξυδέρκεια, δημιουργική σκέψη, αυτοπειθαρχία, ικανότητα για αξιοποίηση της διαλεκτικής μαρξιστικής σκέψης και άμεση σύνδεση θεωρίας και πράξης, προγράμματος και αυτοσχεδιασμού. εμπιστοσύνη στην ωριμότητα και την φαντασία των επαναστατημένων μαζών.       

           Αυτά υπήρξαν τα πραγματικά γνωρίσματα της σκέψης και της δράσης της Ρόζας Λούξεμπουργκ, που πολλά θα μπορούσαν να μας διδάξουν και σήμερα σε εποχή άνθισης των κοινωνικών κινημάτων και κάμψης των παραδοσιακών κομμάτων…

         Ευθύμης Παπαδημητρίου.

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

Ρόζα Λούξεμπουργκ: Η συμβολή ενός θεωρητικού και ιστορικού πολιτικού παραδείγματος στην ανάλυση όψεων της τελευταίας πολιτικής συγκυρίας

Posted by symparataxi στο Μαΐου 6, 2009

Ένα χρόνο πριν την εκδήλωση της τελευταίας οικονομικής κρίσης νομπελίστες οικονομολόγοι αλλά και ειδήμονες διατείνονταν ότι ο καπιταλισμός, στο επίπεδο ανάπτυξης που είχε φτάσει, δεν υπήρχε καμία περίπτωση να υποστεί μια σημαντική οικονομικής κρίση, πέραν των επιμέρους διορθώσεων ορισμένων περιπτωσιακών ανωμαλιών της αγοράς.

Ακριβώς την ίδια πεποίθηση είχαν και οι οικονομολόγοι στα 1912 την περίοδο που συνέτασσε το βιβλίο της η «συσσώρευση του κεφαλαίου» η Ρόζα Λούξεμπουργκ, όταν αποθησαύριζε τα μαθήματα της στη κομματική σχολή της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας στο Βερολίνο. Γιατί μετά τα 1880 δεν είχε εμφανιστεί καμία εκτεταμένη οικονομική κρίση ενώ οι μισθοί των εργατών στην Ευρώπη ακολουθούσαν μια συνεχή ανοδική πορεία, σε σημείο που ακόμα και αριστεροί διανοούμενοι αμφέβαλαν για την θεωρία του Μάρξ. Μια θεωρία που απέδιδε την κρίση στην πτωτική τάση του ποσοστού του κέρδους αλλά και την κρίση υπερσυσσώρευσης, για την οποία ο Μάρξ τόνιζε ότι οφειλόταν στην ανάγκη τυφλής ανόδου της μάζας των κερδών, για να αντιμετωπιστεί η πτώση του ποσοστού του κέρδους αυτού.

Ωστόσο, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, όχι μόνο επέμεινε για την ορθότητα της μαρξιστικής θεωρίας, αλλά ήταν αυτή που προσέφερε την πλέον επαρκή εξήγηση για την φαινομενική αναστολή των κρίσεων. Η ιδέα του Μπερστάιν που καθόρισε- και καθορίζει- ολόκληρη την συντηρητική σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη, ότι δηλαδή τα «τραστ» και τα «καρτέλ» ως συνενώσεις κεφαλαίων θα επέλυαν το έλλειμμα ρύθμισης της καπιταλιστικής οικονομίας, καταρρίφθηκε πλήρως από τη Λούξεμπουργκ, παρότι τότε ελάχιστοι την άκουσαν.

Γιατί, αντίθετα με τις αυταπάτες των αστών οικονομολόγων, όπως επέμενε και ο Μαρξ, η αξία των μέσων παραγωγής εξακολουθούσε να αυξάνει με ρυθμούς ταχύτερους της αξίας της εργατικής δύναμης, γεγονός που υποχρέωνε, για να διατηρηθούν τα κέρδη, σε αύξηση της παραγωγής προϊόντων και των μέσων παραγωγής. Απλά, η ανισορροπία στην αγορά δεν εμφανιζόταν, αφού, σύμφωνα με την Λούξεμπουργκ, βρισκόταν κάθε φορά ένας νέος καταναλωτής. Είτε επιστρατεύονταν οι αποικίες το 19ο αιώνα, είτε οι αμυντικές κρατικές δαπάνες τον 20ο. Αυτό περιόρισε την πίεση στους ατομικούς κεφαλαιοκράτες για επενδύσεις έντασης στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ενώ τα κράτη αποδύθηκαν να αναπτύξουν τις δικές τους σφαίρες διεθνούς οικονομικής και πολιτικής κυριαρχίας.

Ήταν, όμως, μια τεχνική αντιμετώπισης της κρίσης με ημερομηνία λήξης. Γιατί ο Τρίτος Κόσμος καταναλωτής, όχι μόνο προϊόντων, αλλά και κεφαλαίων, παρά τις λυσσώδεις προσπάθειες εις βάρος των τοπικών αστικών τάξεων της κάθε αναπτυσσόμενης χώρας, μετετράπη σταδιακά και αυτός σε έναν επιπλέον ανταγωνιστή που επέτεινε την κρίση. Ειδικά από τη στιγμή που άρχισε η χειραφέτηση των χωρών αυτών-όπως συμβαίνει σήμερα με τη Λατινική Αμερική- το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα αυτό-παγιδεύτηκε. Απέμενε πλέον μόνο ο κρατικός καταναλωτής, οι στρατιωτικές δαπάνες, που προσέφεραν το μεγάλο πλεονέκτημα να καταναλώνουν προϊόντα χωρίς να ανακυκλώνουν την κρίση. Ωστόσο, ενώ ο ψυχρός πόλεμος επέτρεπε τη συνεχή αύξηση των δαπανών αυτών, η κατάρρευση των Ανατολικών συστημάτων κατέστησε στην κοινή γνώμη αδικαιολόγητη την επιμονή σε υπέρογκες στρατιωτικές επενδύσεις, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του Μπους με τον πόλεμο «κατά της τρομοκρατίας».

Έτσι, χάθηκαν τα όπλα που διέθετε ο καπιταλισμός έναντι των κρίσεων υπερσυσσώρευσης και οι κρίσεις όχι μόνο επιταχύνθηκαν αλλά κατέληξαν και ανεξέλεγκτες, όπως συμβαίνει σήμερα. Αυτή την εξέλιξη είχε αναλύσει η Λούξεμπουργκ από τις αρχές του 20 αιώνα. Ήταν η διεθνής καπιταλιστική διείσδυση στον μη καπιταλιστικό κόσμο που τις απέτρεπε και προσδιόριζε την παγκόσμια ιστορία. Παρά τα ενδεχόμενα λάθη της στα επιμέρους, η Λούξεμπουργκ εξήγησε επαρκώς γιατί ο καπιταλισμός πέρασε αναγκαία στο στάδιο του ιμπεριαλισμού, αυξάνοντας την κτηνώδη εκμετάλλευση του Τρίτου Κόσμου, και δημιούργησε τοπικούς πολέμους, που εξελίχθηκαν στην ανθρωποσφαγή του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου.

Γιατί αυτός, πρωτίστως, ο πόλεμος κατέδειξε ότι τα όρια της επίλυσης των κρίσεων συνδέονταν στενά με τις επεκτάσεις στις νέες αγορές, δυνατότητα, όμως, που συνεχώς στέρευε, δημιουργώντας ακόμα μεγαλύτερη ανάγκη για την αναδιάταξη των εξαρτημένων αγορών, δηλαδή πολέμους. Και μπορεί αυτοί να πρόσφεραν μια νέα συγκυριακή ανακοπή της κρίσης, αχρηστεύοντας υπερσυσσωρευμένες και αναξιοποίητες αξίες, αλλά, καταστρέφοντας παράλληλα ανθρώπους και πολιτισμούς, υπονόμευαν το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα. Κυρίως μέσω της χειραφέτησης της εργατικής τάξης, και η Οκτωβριανή Επανάσταση ήταν η πιο τρανή απόδειξη, ή με την εκ νέου προσφυγή σε έναν νέο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Για αυτό ακριβώς η Λούξεμπουργκ επέμενε: παρά τη φαινομενική ηρεμία, οι οικονομικές κρίσεις ήταν αναπόφευκτες, όπως και οι μαζικές καταστροφές κεφαλαίων και εργασίας, με τη μορφή της κοινωνικής εξαθλίωσης και του πολέμου. Μάλιστα, κατά τη Λούξεμπουργκ, ούτε η επέκταση της τραπεζικής πίστης ήταν δυνατό να αποτρέψει τις κρίσεις, μέσω ενός «χρεωμένου υπερκαταναλωτή», που θα μπορούσε υποτίθεται στο αέναο να απορροφά την υπερπαραγωγή. Γιατί η εμπορική πίστη ωθεί μεν την παραγωγή πέρα από τα όρια της αγοράς, ως μεσάζων στην ανταλλαγή προϊόντων, αλλά δεν ακυρώνει το πρόβλημα των πτωτικών τάσεων του ποσοστού του κέρδους και της δημιουργίας υπερβάλλουσας προσφοράς. Αργά, αλλά σταθερά, με τις πρώτες ενδείξεις στασιμότητας στην αγορά, η πίστη συστέλλεται, αφήνοντας στη μέση την ανταλλαγή, τη στιγμή που κατά την Λούξεμπουργκ είναι απολύτως αναγκαία.

Αυτό ακριβώς που έλεγε η Λούξεμπουργκ έγινε και με τη σημερινή κρίση: η επέκταση της πίστης σε τέτοιο βαθμό που να δανείζει ατυχείς καταναλωτές ακόμα και με τους πλέον επισφαλείς όρους, δημιούργησε μια τεχνητή ευμάρεια στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Μόλις, όμως, εκδηλώθηκαν οι πρώτες επισφάλειες και οι τιμές των ακινήτων έπεσαν, -καταβαραθρώνοντας και τα κέρδη από τους πλειστηριασμούς,- οι τράπεζες έκλεισαν τις στρόφιγγες, επιδεινώνοντας την κρίση υπερσυσσώρευσης. Στα ίδια τα κράτη επιβλήθηκε εκβιαστικά να ενισχύουν τις τράπεζες αφού η μόνη πλέον διαθέσιμη λύση είναι η ανακύκλωση του προβλήματος, ώστε να δημιουργηθεί μια νέα «φούσκα της κατανάλωσης», παράγοντας ακόμα μεγαλύτερες κρίσεις στο μέλλον.

 

Πέραν, όμως, της συμβολής της Λούξεμπουργκ στην κατανόηση των οικονομικών κρίσεων, η σκέψη και η πολιτική πράξη της γερμανο-πολωνέζας πολιτικού καθίσταται απαραίτητη και σε σχέση με την πολιτική στρατηγική των εργαζομένων έναντι των κρίσεων αυτών. Ιδίως σε αναφορά με το πεδίο των μαζικών αγώνων που αποκτούν ένα ιδιάζοντα ρόλο, όταν η κρίση συνοδεύεται, όπως συμβαίνει συνήθως, με κρίση του εν γένει συστήματος πολιτικής εκπροσώπησης.

Για την Λούξεμπουργκ, σε αυτές τις στιγμές, οι μάζες γίνονται καταλύτης της ιστορίας, αφού, έμμεσα ή άμεσα συνειδητοποιούν τη δυναμική τους και πολιτικοποιούνται. Στα κινήματα που αναδύονται σταδιακά διευκρινίζουν τους σκοπούς της δράσης τους, εν τω μέσω της δράσης αυτής, σε συνάρτηση με τους οργανωμένους πολιτικούς λόγους, αλλά όχι μόνο εξαιτίας αυτών. Γιατί στην ουσία, αυτό που συγκροτεί και τις ενοποιεί τις μάζες αυτές, δεν είναι απλά ένας θεωρητικός λόγος, μια πολιτική διακήρυξη, αλλά η ίδια η επιθετική ενοποίηση της αστικής τάξης και η στρατηγική της εναντίων τους.

Επομένως, οι μάζες φέρουν μια αναγκαία δυναμική προϋπόθεση πολιτικοποίησης, εξίσου απαραίτητη με τα καθεαυτό συνειδητά στοιχεία. Μάλιστα, η διαμόρφωση των συνειδητών στοιχείων προϋποθέτει το σεβασμό της δυναμικής αυτής, αφού πρόκειται για μια διαδικασία αμοιβαίας ανταλλαγής πολιτικής εμπειρίας των, εν βρασμώ, μαζών με τα πιο συνειδητά τμήματα της εργατικής τάξης.

Κατά τη Λούξεμπουργκ, όποιος δεν αντιλαμβάνεται την συνθήκη αυτή καταλήγει σε μια μπλανκιστική αντίληψη της πολιτικής ρήξης, όπου η ρήξη προετοιμάζεται από μια μικρή οπλισμένη ομάδα, (πιθανόν για κάποιους σήμερα με μολότοφ) σε απόσταση από τη μάζα, στην οποία μόνο στο τέλος προσφέρει τη δυνατότητα να εισβάλει στην ιστορική διαδικασία, ενώ συνήθως της στερεί τη δυνατότητα να ελέγχει τα αποτελέσματα της δράσης της.

Έτσι, κάποιοι αρέσκονται στη λογική οι μάζες να υποκινούνται από εκείνους που οργανώνουν μια συνωμοτική δραστηριότητα, χωρίς, όμως, καμία σχέση με την καθημερινή ζωή των λαϊκών μαζών, χωρίς συνείδηση του εκάστοτε επιπέδου της ταξικής πάλης. Η κατάληξη είναι συνήθως η φθορά και η ήττα, αφού η βολονταριστική λογική μυθοποιεί την ικανότητα των μαζών να αυτοσχεδιάζουν τη στιγμή της πολιτικής σύγκρουσης, απολυτοποιώντας μια υποτιθέμενη εγγενή δημιουργικότητα των μαζών.

Αλλά, όπως το έδειξε με ενάργεια και ο Γκράμσι, η μάζα δεν είναι ένα απρόσωπο σύνολο, αλλά αποτελείται από ανθρώπους που πολλές φορές εγκλωβίζονται στην αδυναμία να υπερβούν τους κοινωνικούς προσδιορισμούς που τους διαμόρφωσαν. Ότι δηλαδή η μάζα αποτελείται και αυτή από τάξεις και κοινωνικά σύνολα, ότι διχάζεται από τις διαφορετικές κοινωνικές στοχεύσεις που ενυπάρχουν σε αυτή, και ενοποιείται μόνο μέσα από την ίδια την κινηματική διαδικασία που την διαμορφώνει. Για αυτό και η πολιτική πρωτοπορία που θα ωθήσει τη μάζα στην εξέγερση δεν είναι ποτέ μόνο μια: διαγκωνίζονται πολλαπλές τακτικές και στρατηγικές, η ύπαρξη των οποίων μπορούν να εξελιχθούν και σε πρόσκομμα όταν επιμένουν να περιχαρακώνονται ανεξάρτητα από τις γενικές ανάγκες ανάπτυξης του κινήματος.

Για τη Λούξεμπουργκ, το ίδιο αρνητικό αποτέλεσμα δημιουργείται και από την λογική εκείνων που πιστεύουν ότι τα πάντα μπορούν να καταρτίζονται λεπτομερώς, με τη μορφή ενός προκαθορισμένου σχεδίου, που παραμένει αναλλοίωτο μέσα στις συνθήκες της δράσης. Τότε οι εμπλεκόμενοι στο κίνημα μετατρέπονται σε εκτελεστικά όργανα εντολών, όπως θα έλεγε η Λούξεμπουργκ, «εκτός του δικού τους πεδίου θέλησης». Το αποτέλεσμα είναι η σύγχυση και η περιχαράκωση μέσα στη μάζα, η διαβάθμιση σε συνειδητούς και «ασυνείδητους», την ίδια στιγμή που δεν είναι αντικειμενικά δυνατό να υπάρχουν στεγανά μεταξύ ενός συνειδητού πυρήνα και των περικειμένων στρωμάτων που εμπλέκονται στη κινηματική πάλη.

Για τη Λούξεμπρουργκ είναι αναγκαίο το συνειδητό τμήμα, το εκάστοτε εργατικό κόμμα, να επιδιώκει να αποτελέσει πραγματικό τμήμα του μαζικού κινήματος, χωρίς όμως να επιβάλει και την επιτακτική συγκεντροποίησης της υποτιθέμενης «θέλησης» της μάζας αυτής. Ούτε, βέβαια, και να απορροφάται από αυτήν. Η Λούξεμπουργκ το περιέγραψε ως ένα «αντισυγκεντρωτισμό» του διευθύνοντος στρώματος του προλεταριάτου, που ωθεί και σε μια συνεπακόλουθη «βασιλεία της πλειοψηφίας» και των απόψεων, στο ίδιο το εσωτερικό του κόμματος αυτού.

Γιατί ο συγκεντρωτισμός δεν θα μπορούσε να είναι ποτέ απόλυτη έννοια, εφαρμοσμένη σε οποιαδήποτε φάση της ανάπτυξης του μαζικού κινήματος, αλλά στη καλύτερη περίπτωση, είναι απόρροια της ίδιας της ανάπτυξης της πολιτικής διαπαιδαγώγησης των μαζών. Σε καμία περίπτωση μια εξωτερική επιβολή ενός «ορθού πολιτικού παραδείγματος». Αντιθέτως, η κυριαρχία μιας συνειδητής πρωτοπορίας στο εσωτερικό της μάζας προϋποθέτει, εκτός από τη σαφή αντίληψη των συνθηκών και των αιτίων μιας εξέγερσης, τη σαφή ανάγνωση των ιδιομορφιών της ιδιοσυστασίας της μάζας αυτής. Αντίληψη που δεν χωρά σε λογικές αποστασιοποίησης έναντι της μάζας αυτής, επειδή δεν πληροί τους όρους του εκάστοτε κυρίαρχου θεωρητικού παραδείγματος, που υιοθετείται από την πρωτοπορία αυτή.

Άλλωστε, η μελέτη της ιστορίας του παγκόσμιου εργατικού κινήματος έχει με σαφήνεια καταδείξει ότι μερικές από τις γονιμότερες μεταστροφές τακτικής μπορεί να είναι και το αυθόρμητο προϊόν του ίδιου του κινήματος, ή όπως το έλεγε η Λούξεμπουργκ, του «εν βρασμώ» κινήματος. Γιατί πολλές φορές η ιστορική διαδικασία, με τις ιδιοτυπίες της, μπορεί να προηγείται της υποκειμενικής λογικής αυτών που διεκδικούν να είναι πρωταγωνιστές της, ενώ οι «πρωτοπορίες» να εγκλωβίζονται στις ήσσονες λεπτομέρειες, ιδίως σε συνθήκες όπου η κοινοβουλευτική λογική κυριαρχεί και αποτελεί την μοναδική τακτική της πολιτικής δράσης. Αντίστοιχος κίνδυνος βεβαίως υπάρχει όταν ανακαλύπτονται ψευδεπίγραφες δυναμικές στις πολιτικές συγκυρίες, όταν εξαναγκάζουμε την πραγματικότητα, να προσαρμόζεται σε υπερ-επαναστατικές φαντασιώσεις. Όταν δηλαδή τα πάντα εγκαταλείπονται στη λογική της μάζας και σε μια τακτική εκτόνωσης που εκθέτει ανεπανόρθωτα την ίδια την αναγκαιότητα της παρέμβασης των μαζών στην ιστορία.

Το πόσο δύσκολη είναι η «μέσευση» έναντι των κινδύνων αυτών, και μάλιστα σε συνθήκες σύγκρουσης όταν ο κοινωνικός αντίπαλος δεν διαθέτει αναστολές, το βίωσε η ίδια η Λούξεμπουργκ, σε σχέση με την επανάστασης που ξεκίνησε στο Κίελο, τον Οκτώβριο του 1918, και κατέληξε στην ήττα και στο θάνατο της, τον Γενάρη της επόμενης χρονιάς. Γιατί μπορεί θεωρητικά να φαντάζει ως βάσιμη η αμφισβήτηση της απόλυτα συμπαγούς καθοδήγησης, που επέδειξε ο Λένιν στην Οκτωβριανή Επανάσταση, αλλά η υπόδειξη του τελευταίου ότι οι μορφές επαναστατικής οργάνωσης οφείλουν να καθορίζονται και από την στρατηγική του αντιπάλου, υποτιμήθηκε με καταστροφικά αποτελέσματα.

Ο «Σπάρτακος», ένα κόμμα, που κατά τη Λούξεμπουργκ, δεν «θα ήθελε να επικρατήσει περνώντας πάνω από τις εργατικές μάζες για να επιβάλει την κυριαρχία του», επέδειξε μια αδικαιολόγητη εσωτερική αστάθεια στην πιο κρίσιμη στιγμή της γερμανικής επανάστασης. Όταν δηλαδή τα κυβερνητικά στρατεύματα δολοφονούσαν κατά το δοκούν, και η ηγεσία του «Σπάρτακου», χωρίς να ξέρει τι να κάνει, επιδιδόταν σε στείρες συζητήσεις για να συμβιβάσει εσωκομματικές διαφωνίες. Μάταια η Λούξεμπουργκ ζητούσε παραπομπή των διαφωνιών σε εύθετο χρόνο. Στις 15 Ιανουαρίου 1919 αυτή και ο Λήμπνεχτ δολοφονήθηκαν από μια συμπαγή και «μονολιθική» αντεπανάσταση, που τιμώρησε τις όποιες αντι-συγκεντρωτικές ευαισθησίες του αντιπάλου της.

 

Ένα, επιπλέον, επίδικο ζήτημα, σε σχέση με το οποίο οι απόψεις της Λούξεμπουργκ μπορούν να αποβούν δείκτης προσανατολισμού αφορούν τον κοινοβουλευτισμό και τη συμμετοχή της Αριστεράς σε συμμαχικές κυβερνήσεις. Το ζήτημα αυτό καθίσταται κομβικό όταν βρίσκεται σε εξέλιξη η συγκρότηση του μετώπου της εργασίας έναντι των συνεπειών και των αστικών πολιτικών αντιμετώπισης της κρίσης. Συνδέεται πάντα με καλπονοθευτικούς εκλογικούς νόμους και ήταν μέρος αυτού που κάποτε ο Ηλίας Ηλιού ονόμασε «σταυρικό ζήτημα» της ΕΔΑ, με την έννοια των θεωριών της «χαμένης ψήφου», που υποβοηθούσαν ώστε να μεν εκφράζεται εκλογικά η πολιτική δυναμική της Αριστεράς.

Ιστορικά, όπως διαπίστωνε και η Λούξεμπουργκ, όλες οι εκδηλώσεις αριστερού κυβερνητισμού αφορούσαν μια απολυτοποίηση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, που αναγόταν σε εξω-ιστορική συνθήκη καθολικής αυταξίας. Για κάποιους ήταν «ο μεγάλος θεμελιώδης νόμος της ιστορικής εξέλιξης», όπως βαρύγδουπα το εξέφραζε ο θεμελιωτής της δεξιάς γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας Μπερστάιν. Αντίθετα, για τη Λούξεμπουργκ δεν ήταν παρά ένα γειωμένο προϊόν της ιστορικής εξέλιξης.

Ήταν για αυτήν αδιανόητο να απολυτοποιεί κανείς τα αποτελέσματα ενός μικρού μόνο μέρους της πολιτικής εξέλιξης, όπως αυτά παρήχθησαν στα 1870 ή στα 1910. Εντελώς αντίθετα, η εκάστοτε μορφή πολιτικής εξουσίας ήταν το προϊόν ενός γενικού αθροίσματος πολιτικών εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων, σε μια κλίμακα που ξεκινούσε από την Αθηναϊκή Δημοκρατία του 5ου αιώνα π.χ, και έφτανε μέχρι τη Λαϊκή Δημοκρατία σοσιαλιστικού τύπου. Κατά κανένα τρόπο η δημοκρατία δεν όφειλε να αποτελεί αποκύημα μιας εξελικτικής λογικής, που θα τη συναρτούσε κανείς με την εξέλιξη του καπιταλισμού.

Ειδικά για την ιστορική εκδοχή του αστικού κοινοβουλευτισμού, η Λούξεμπουργκ τόνιζε ότι επρόκειτο για μια καθορισμένη μορφή της κυριαρχίας της αστικής τάξης στην σύγκρουση της με το φεουδαλισμό και τις προκαπιταλιστικές μορφές πολιτικής εξουσίας, που επιβίωσαν και μεταγενέστερα. Κατά την γερμανο-πολωνέζα πολιτικό, όταν η βασική αυτή αντίθεση εξέλιπε, η αστική δημοκρατία εξελισσόταν απλά σε μια μορφή διευθέτησης των σχέσεων μεταξύ των μερίδων που αποτελούσαν την κυρίαρχη τάξη και της εξουσίας που ασκούσαν η μια πάνω στην άλλη. Ενδιάμεσος ήταν ένα πολιτικό πρόγραμμα που εξασφάλιζε τις απαιτούμενες συμμαχίες με μικροαστικά στρώματα ή με τα δευτερεύοντα συμφέροντα ορισμένων εργατικών δυνάμεων.

Αυτό εξηγούσε, κατά την Λούξεμπουργκ, και την ραγδαία οπισθοδρόμηση του αστικού κοινοβουλευτισμού σε μια απλή εναλλαγή στην εξουσία κομμάτων με μικρές πολιτικές διαφορές που, στην πραγματικότητα, εκπροσωπούσαν φιλονικίες ανάμεσα σε πολιτικές κλίκες. Μάλιστα, σύμφωνα με τη Λούξεμπουργκ, και αυτό μπορεί να το αναγνωρίσει εύκολα κανείς και στην σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία, οι μεγάλες πολιτικές προσωπικότητες και οι εμπνευσμένοι ρήτορες άρχιζαν να εξαφανίζονται όταν οι πολιτικές αντιθέσεις έχασαν την δυναμική τους, λόγω της ήττας των υπολειμμάτων των παλιών μορφών πολιτικής εξουσίας, όπως για παράδειγμα το παλάτι στην Ελλάδα. Επιπλέον, λόγω του γεγονότος ότι η αστική τάξη αισθανόταν πλήρως χειραφετημένη ώστε να μην χρειάζεται τη συναίνεση ή την συνδρομή των λαϊκών μαζών για να ρυθμίσει τις σχέσεις των αστικών μερίδων ως προς το κράτος.

Ωστόσο, όλες αυτές οι αντιρρήσεις δεν σήμαιναν για την Λούξεμπουργκ απόρριψη του κοινοβουλευτισμού. Αντίθετα, οι κοινοβουλευτικές εκλογές ήταν μια ευκαιρία για μια ευρεία προπαγάνδιση των σοσιαλιστικών ιδεών, ένας δείκτης προσμέτρησης των διαθέσεων και των επιρροών τους πάνω στις μάζες. Οι σοσιαλιστές βουλευτές θα μπορούσαν ακόμα και να παίρνουν μέρος σε μια θετική νομοθετική εργασία για τα συμφέροντα των εργατικών δυνάμεων, αλλά με την βασική προϋπόθεση ότι θα είχαν σαφή συνείδηση του αντιπολιτευτικού τους ρόλου. Ότι, δηλαδή, η κοινοβουλευτική τους παρουσία οφειλόταν και μόνο σε παραχωρήσεις του κοινωνικού αντιπάλου, στο πλαίσιο της νομιμοποιητικής λειτουργίας των μηχανισμών καπιταλιστικής εξουσίας.

Για τη Λούξεμπουργκ έπρεπε να εξουδετερωθεί κάθε αυταπάτη ότι ένα εργατικό κόμμα μπορούσε στηριζόμενο σε μια πλειοψηφία στο κοινοβούλιο να ανατρέψει με κοινοβουλευτικά μέσα το καπιταλιστικό κράτος ή να εξασφαλίσει καθοριστικές θέσεις μέσα σε αυτό. Άλλωστε δεν είναι το κοινοβούλιο το μοναδικό κέντρο εξουσίας στον καπιταλισμό αλλά μόνο ένα τμήμα του κρατικού μηχανισμού, που τυπικά τον ελέγχει. Σε αυτό το μηχανισμό, πέραν του κοινοβουλίου, αποκλείεται δια ροπάλου η αριστερά ακόμα και όταν έχει εξασφαλίζει πλειοψηφική απεύθυνση στην κοινωνία.  Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο ρόλος του στρατού και της αστυνομίας ή της δικαστικής εξουσίας στην περίπτωση της απροσχημάτιστης δολοφονίας της ίδιας της Λούξεμπουργκ, ή των επεμβάσεων τους, φανερών και κρυφών, σε όλη την ελληνική μεταπολεμική ιστορία.

Για αυτό η Λούξεμπουργκ καταδίκασε απερίφραστα τη λογική του γάλλου σοσιαλιστή Ζορές, που με αφορμή την είσοδο στην κυβέρνηση σοσιαλιστών βουλευτών στα 1899 μίλησε για ένα υποτιθέμενα ειδικό πολιτικό στάδιο, στο οποίο η εξουσία ασκείται από κοινού από την εργατική και την αστική τάξη. Τόνισε δε ότι οι αυταπάτες αυτού του τύπου κατατείνουν να εκφυλίζουν τις πραγματικές συμμαχίες της εργατικής τάξης με άλλα μικροαστικά σύνολα και σοσιαλιστές. Και αυτό γιατί οδηγούν στην ισοπέδωση των βαθύτερων διαφορών των πόλων αυτής της συμμαχίας και στερούν τη δυνατότητα της μακροπρόθεσμης ηγεμονίας των εργατικών συμφερόντων.

Εκτός των άλλων, όταν ο κοινοβουλευτισμός στερείται αρχών, μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για πολιτικό καριερισμό φιλόδοξων διανοουμένων που προσχωρούν στην Αριστερά, κυρίως μετά την αποτυχία τους να ανελιχθούν στα καθεαυτό αστικά κόμματα. Αυτοί οι πολιτικοί, κατά τη Λούξεμπουργκ, υποκείμενοι στη λογική της μικροαστικής «λατρείας του εγώ», εκφυλίζουν την δραστήρια πολιτική προσπάθεια «μέσα στην άμορφη μάζα του εκλογικού σώματος» και στον υποκριτικό σεβασμό του «ροζιασμένου χεριού». Αυτό αντανακλά σε μια αντίστοιχη εσωκομματική λειτουργία στα εργατικά κόμματα που οδηγεί σε έναν αυστηρό, δεσποτικό συγκεντρωτισμό άλλου τύπου, που προστατεύει μια νέα μικροαστική μερίδα, την κάστα των επαγγελματιών πολιτικών, που τίθενται στο απυρόβλητο. Όλα κατά την Λούξεμπουργκ είναι απόρροια του σφάλματος είτε, εκ προοιμίου, να απωθούνται στοιχεία που προσχωρούν στο σοσιαλισμό εξαιτίας της αποσύνθεσης των αστικών τάξεων και συμμαχιών, είτε να ενσωματώνονται άκριτα, συνήθως με τίμημα την εγκατάληψη του τελικού σκοπού ενός εργατικού κόμματος, δηλαδή την κοινωνική μεταβολή.

Μιχάλης Λυμπεράτος

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

Παρέμβαση της Κίνησης Πολιτών του Δήμου Θίσβης στην συνεδρίαση του Κ. Α. Σ.

Posted by symparataxi στο Μαρτίου 18, 2009

Κίνηση Πολιτών του Δήμου Θίσβης

 

(Η παρέμβαση της Κίνηση Πολιτών του Δήμου Θίσβης στην συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου της 17/3/2008 με θέμα την νομιμοποίηση των λιμενικών εγκαταστάσεων που βρίσκονται στον Όρμο της Νούσας (Βαθύ);

 

Κυρίες και Κύριοι του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου,

Είμαστε μια ομάδα νέων ανθρώπων, νέων επιστημόνων, ένα κομμάτι της τοπικής κοινωνίας του Δήμου μας, που ενδιαφέρεται, παρακολουθεί, ελέγχει και προσπαθεί με αγάπη για τον τόπο του, να περισώσει ότι έχει απομείνει από τα μνημεία μας, από τον πολιτισμό μας, από την ιστορία μας.

Η παρουσία μας στην σημερινή συνεδρίαση σας θα είναι πολύ σύντομη. Δεν θα σας κουράσουμε για πολύ.

Δύο είναι τα σημεία στα όποία θα σταθούμε.

  1) Το λιμάνι στον όρμο της Νούσας (Βαθύ) είναι παράνομο. Δεν πληρούσε ούτε πληρεί μέχρι σήμερα καμία προϋπόθεση για να λειτουργήσει.(περιβαλλοντικές μελέτες, αδειδοτήσεις κ.α.)

Αλλά ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι.

α)  Όλες οι κατασκευές λιμενικών και παράκτιων έργων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με το κοινοτικό κεκτημένο, υπόκεινται στην εκ των προτέρων ‘Εγκριση Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Οι μελέτες αυτές καλύπτουν όλη τη διαδικασία μέχρι την κατασκευή ενός λιμενικού έργου.

Αρχίζουν από τις Περιβαλλοντικές Μελέτες για την Έγκριση Χωροθέτησης, στην οποία μεταξύ άλλων θα πρέπει να αναπτυχθούν και οι εναλλακτικές λύσεις χωροθέτησης του έργου. Στην δική μας περίπτωση, δεν υπήρχε καμία τέτοια μελέτη, γι’ αυτό με τα πρώτα αρχαιολογικά ευρήματα είχαμε αυτά τα προβλήματα.

Συνεχίζονται με τις Περιβαλλοντικές Μελέτες για τις Επιπτώσεις στην φάση της Κατασκευής του έργου. Στην μοναδική μελέτη που έχει υποβάλλει στον Φάκελο για την νομιμοποίηση των λιμενικών έργων η ΔΙΑ.ΒΙ.ΠΕ.ΘΙ.Β., αν υποθέσουμε ότι αυτή αναφέρεται και στο λιμάνι, αναφέρει μόνο τρεις σειρές για τις λιμενικές εγκαταστάσεις. Ασφαλώς τα περί παρανοήσεων και παραλήψεων που αναφέρονται από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων είναι αστεία πράγματα.

Ολοκληρώνονται με τις Περιβαλλοντικές Μελέτες για τις Επιπτώσεις που θα έχει το έργο κατά την λειτουργία του. Οι 3 παραπάνω μελέτες δεν υπάρχουν στο φάκελο  για τις συγκεκριμένες λιμενικές εγκαταστάσεις.

β). Σας είναι επίσης γνωστό ότι δεν ολοκληρώθηκε ποτέ η διαδικασία αδειοδότησης του έργου. Δηλαδή το λιμάνι αυτό δεν έχει άδεια λειτουργίας.

γ). Υπάρχουν 3 αυτοψίες από την Κτηματική Εταιρία του Δημοσίου, οι οποίες αναφέρονται με κάθε λεπτομέρεια στις παράνομες κατασκευές που έχουν γίνει στον χώρο των λιμενικών εγκαταστάσεων. Μάλιστα πολύ πρόσφατα ζήτησε να γκρεμιστούν οι κατασκευές αυτές.

Νομίζουμε ότι τα παραπάνω στοιχεία συνηγορούν, στο ότι το συγκεκριμένο λιμάνι δεν έχει τις βασικές προϋποθέσεις, που θα έπρεπε να έχει ένα λιμάνι για να λειτουργήσει, με βάσει τις προδιαγραφές που ορίζει η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση.

Παρά τις παραπάνω ελλείψεις που συνοδεύουν το λιμάνι αυτό, η τελευταία αυτοψία της Εφορίας των Εναλίων Αρχαιοτήτων που έγινε στις 28 και 29  Ιανουαρίου του 2009, βρίσκει ότι η ευταξία των λιμενικών εγκαταστάσεων είναι υποδειγματική. Ας είμαστε λίγο σοβαροί.

 

2). Το δεύτερο σημείο στο  οποίο θα σταθούμε είναι για επισημάνουμε κάποιες απορίες μας.

 Αναρωτιόμαστε ποια είναι τα νέα στοιχεία που μπήκαν στον Φάκελο που λέγεται λιμάνι στον Όρμο της Νούσας και οδηγούν στην σκέψη, να αναιρεθεί η προηγούμενη απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου που έλεγε ότι κάποιες κατασκευές που έχουν γίνει στον χώρο που βρίσκεται το αρχαίο μυκηναϊκό Λιμάνι, είναι παράνομες. 

Το μοναδικό νέο στοιχείο είναι τελευταία αυτοψία Διαβάσαμε με πολύ προσοχή το συγκεκριμένο έγγραφο που αφορούσε την τελευταία αυτοψία της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων και νοιώσαμε σαν να έχουμε βάλει τον λύκο να φυλά τα πρόβατα.

Οι περισσότεροι από μας έχουμε ταξιδέψει σε χώρες του εξωτερικού,  έχουμε δει πως προστατεύουν τα μνημεία τους, τον πολιτισμό τους που δεν έχει το βάθος που έχει ο δικός μας και ντρεπόμαστε. Ντρεπόμαστε για τα συμπεράσματα που έβγαλε στην τελευταία αυτοψία της, η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων. Διαπίστωσε, όπως αναφέρει η αυτοψία παραλήψεις και παρανοήσεις σε έργα του παρελθόντος. Υπάρχει ο επιστημονικά ο όρος παρανόηση στην Αρχαιολογία. Τι θέλετε να πιστέψουμε ότι έπεσαν 300.000 κυβικά μπετόν και επιχώσεων από παρανόηση. (Εσείς που έπρεπε να επιβλέπετε το έργο που ήσασταν; Γιατί δεν σταματήσατε το έργο αυτό; Γιατί δεν στείλατε τον εισαγγελέα;)

Είναι δυνατόν να λέγονται αυτά τα πράγματα από έναν Αρχαιολόγο. Κυρίες και κύριοι το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο δεν μοιράζει συγχωροχάρτια. Ο θεσμικός ρόλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου είναι να προστατεύει τα μνημεία μας, να προστατεύει την πολιτιστική μας κληρονομιά και όχι να νομιμοποιεί τις παρανομίες.

Δεν μπορούμε να καταλάβουμε γιατί συνεδριάζει σήμερα το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, αφού έχει απαντήσει στο θέμα αυτό πριν από 10 μήνες;.

Πιστεύουμε ότι είναι υποτιμητικό και για το ίδιο να ξανααποφασίζει χωρίς κανένα νέο στοιχείο για το ίδιο θέμα.

 

Ολοκληρώνοντας, θα επικαλεστούμε την γνωμάτευση ενός εξαίρετου Νομικού, του πρώην Προέδρου του 5ου τμήματος του Συμβουλιου Επικρατείας, του Κυρίου  Μιχάλη Δεκλερη. Ο Κύριος Δεκλερης σε μια γνωμάτευση του, αναφέρει για την περιοχή αυτή, ότι ο  ‘Ορμος της Νούσας μέσα στον ημίκλειστο κόλπο της Δομβραίνας, είναι ένα εξαιρετικά ευαίσθητο παράκτιο σύστημα το οποίο δεν δέχεται καμία βιομηχανική και λιμενική εγκατάσταση.

 

Κυρίες και κύριοι,

Ελπίζουμε να μην ξεριζώσετε σήμερα ένα ακόμα κομμάτι από την καρδιά μας, να μην βάλετε ταφόπλακα για πάντα σε ένα κομμάτι της ιστορίας μας, στον πολιτισμό της περιοχής μας, στο όνειρο μας ότι μια μέρα θα μπορέσουμε και πάλι να ξαναφέρουμε στην επιφάνεια αυτά τα αρχαία ευρήματα του τόπου μας και να γίνουν κτήμα όλων μας.

 

Κίνηση Πολιτών του Δήμου Θίσβης

 

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

Τιμές ολικού και εξασθενούς χρωμίου στο πόσιμο νερό της Θήβας

Posted by symparataxi στο Μαρτίου 15, 2009

 

ΤΙΜΕΣ ΟΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΞΑΣΘΕΝΟΥΣ ΧΡΩΜΙΟΥ ( μgr/L)

ΣΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΘΗΒΑΙΩΝ

 

 

 

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009

 

 

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2009

ΟΛΙΚΟ

ΧΡΩΜΙΟ

ΕΞΑΣΘΕΝΕΣ

ΧΡΩΜΙΟ

ΟΛΙΚΟ

ΧΡΩΜΙΟ

ΕΞΑΣΘΕΝΕΣ

ΧΡΩΜΙΟ

ΔΕΞΑΜΕΝΗ    ΣΤΑΤΟΠΕΔΟΥ

19,7

17

17,6

15

          »              ΚΟΛΩΝΑΚΙΟΥ

23,1

20

22

19

          »              ΑΓ.ΘΕΟΔΩΡΩΝ

25,8

23

22,3

20

          »              ΕΛΕΩΝΑ

32

29

 

 

          »              ΝΙΧΩΡΑΚΙΟΥ   

25,8

21

22

19

          »              ΜΟΡΙΚΙΟΥ

12,9

10

11,8

9

ΓΕΩΤΡΗΣΗ     ΑΓ. ΦΩΤΕΙΝΗΣ

26,2-27

21-25

23,6

21

          »             ΚΩΤΣΕΛΗ

21,4-22

18-22

19,6

17

          »             ΑΓ. ΤΡΙΑΔΟΣ

26,7

24

24,3

22

          »             ΑΓ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

25,8-29

23-26

23,1

20

          »             ΕΛΕΩΝ-ΔΙΑΣΤ/ΣΗ

32,6-37

28-33

 

 

          »             ΕΛΕΩΝ-ΣΙΛΟ

27,2-29

26-24

 

 

          »             ΝΙΧΩΡΑΚΙΟΥ

25,5

22

23,3

20

          »             ΦΑΝΕΣΤΡΟ/ΛΟΥ

18,5-20

16-19

17,3

16

.         »             ΜΟΡΙΚΙΟΥ-ΤΣΙΠΗ

13

11,7

11

10

ΕΛΕΩΝΑΣ – ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛ.

28,8

27

 

 

ΠΑΛ.  ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ  ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ.

15,8

14

 

 

ΤΕΧΝΙΚΗ  ΣΧΟΛΗ  ΚΟΝΤΙΤΟ

24,8

23

 

 

ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ  ( ΟΔΟΣ ΚΥΠΡΟΥ)

15,8

15

 

 

ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ ΜΠΟΓΡΗ (ΠΥΡΙ)

22,8

20

 

 

ALDI

25

23

 

 

6Ο   ΔΗΜΟΤΙΚΟ  ΤΑΧΙ

13,1

11

 

 

5Ο   ΔΗΜΟΤΙΚΟ   ΙΣΙΟΔΟΥ

22,6

20

 

 

3Ο   ΔΗΜΟΤΙΚΟ   ΣΥΝΟΙΚΙΣΜΟΥ

17

15

 

 

1Ο& 2Ο   ΔΗΜΟΤΙΚΑ  ΔΙΡΚΗΣ

17,8

16

 

 

Στο ΥΠΑΤΟ,ΠΛΑΤΑΝΑΚΙ,ΑΜΠΕΛΟΧΩΡΙ το εξασθενές Χρώμιο είναι < 3 μgr/L

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

Οι τοπικοί φορείς αντιδρούν για τα μεταλλεία στη Γκιώνα

Posted by symparataxi στο Μαρτίου 14, 2009

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΡΩΜΗΣ

ΔΔ ΣΤΡΟΜΗΣ Δήμου Καλλιέων

Τηλ. 6944358824

 

                                                ΠΡΟΣ  :          Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Φωκίδας

                                                                        Τμήμα Πολεοδομίας

                                                                        Γραφείο Περιβάλλοντος

                                                                        Άμφισσα  Τ.Κ. 33100

                                                ΚΟΙΝ   :            Δήμο Καλλιέων

          (Πίνακας αποδεκτών)

 

 

ΘΕΜΑ            : Μεταλλευτικές δραστηριότητες της εταιρείας «ΕΛΜΙΝ Α.Ε.» στη

    Γκιώνα

ΣΧΕΤ     :  ΄Εγγραφο Δήμου Καλλιέων αριθ. Πρωτ. 447/4.3.2009

 

            Το Πολιτιστικό Κέντρο Στρώμης,  με το ανωτέρω σχετικό έγγραφο του Δημάρχου Καλλιέων κ. Λεωνίδα Καραγιάννη, το οποίο κοινοποιήθηκε προς όλους τους Συλλόγους των Τοπικών Διαμερισμάτων, έλαβε γνώση των προθέσεων της εταιρείας «ΕΛΜΙΝ Α.Ε.», να προβεί σε περίπου 600 γεωτρήσεις σε βάθος άνω των 100 μέτρων, εντός των ορίων των Τοπικών Διαμερισμάτων Πανουργιάς και Στρόμης, για την έρευνα ύπαρξης βωξιτικών κοιτασμάτων.

 

            Το Πολιτιστικό Κέντρο Στρώμης, είναι κάθετα αντίθετο όχι μόνο στην έρευνα για την ύπαρξη βωξιτικών κοιτασμάτων, αλλά στην όποια μελλοντική μεταλλευτική δραστηριότητα στη περιοχή αυτή της Γκιώνας, για τους λόγους που συνοπτικά αναλύονται κατωτέρω.

 

1.      Τίθεται σε κίνδυνο το Νερό της λεκάνης απορροής του Μόρνου.

 

Η Ελλάδα έχει ενσωματώσει στο Ν. 3119/2003 την Κοινοτική Οδηγία-πλαίσιο για το νερό, που στοχεύει στην αποφυγή επιδείνωσης της κατάστασης των υδάτων και στη διατήρηση της χημικής και οικολογικής κατάστασης αυτών (επιφανειακών, υπόγειων και παράκτιων). Με το νόμο αυτό, η λεκάνη απορροής των ποταμών  αντιμετωπίζεται ως ένα ενιαίο σύνολο και όχι με διοικητικά κριτήρια. Στην προκειμένη περίπτωση, η λεκάνη απορροής του ποταμού Μόρνου ο οποίος τροφοδοτεί με καθαρό νερό την λίμνη του Μόρνου, έχοντας τις πηγές του στα βουνά  Οίτη, Βαρδούσια  Γκιώνα, πρέπει να προστατευθεί από κάθε εκμετάλλευση που θέτει σε κίνδυνο τα επιφανειακά ή υπόγεια ύδατα της περιοχής, από τα οποία υδροδοτούνται όχι μόνο τα τοπικά διαμερίσματα άλλα και η πρωτεύουσα της χώρας. Η παρέμβαση της «ΕΛΜΙΝ Α.Ε.», δεν θέτει μόνο σε κίνδυνο τα υπόγεια ύδατα των Τοπικών Διαμερισμάτων Πανουργιάς και Στρώμης, αλλά επιφανειακά και υπόγεια ύδατα της λεκάνης απορρής του Μόρνου, με επιπτώσεις στο υδρολογικό πρόβλημα της χώρας.

 

2.      Τίθεται σε κίνδυνο το δάσος και το νερό.

 

Εάν αποδειχτεί ότι η περιοχή διαθέτει εκμεταλεύσιμες ποσότητες βωξίτη, και η  «ΕΛΜΙΝ Α.Ε.»  επεκτείνει τις εξορυκτικές μεταλλευτικές δραστηριοτητές της στη περιοχή, το δάσος θα υποστεί περαιτέρω μείωση και καταστροφή. Το δάσος είναι ο βασικότερος ρυθμιστής του υδρολογικού κύκλου.  Επηρεάζει την πτώση, την εξάτμιση, την διήθηση των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων καθώς και την επιφανειακή απορροή. Οι βροχές (ανάλογα και με το ανάγλυφο του εδάφους) αυξάνονται από τα δάση μέχρι 6%, ενώ η βροχομίχλη μπορεί να ξεπεράσει και το συνολικό ετήσιο ύψος βροχής.Το δάσος συγκρατεί το νερό της βροχής, μειώνει την ένταση πτώσης του νερού στο έδαφος και έτσι ελαχιστοποιούνται τα φαινόμενα διάβρωσης. Έχει παρατηρηθεί ότι το δάσος συγκρατεί το 95% της βροχής και επιτρέπει μόνο στο 5% να κυλήσει στο έδαφος. Το αντίθετο συμβαίνει σε περίπτωση αποψίλωσης μιας δασικής έκτασης. Το δάσος συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των υπόγειων νερών τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά, αφού με τη βοήθεια της βλάστησης, η μεγαλύτερη ποσότητα βροχής απορροφάται από το έδαφος και διηθείται με φυσικό τρόπο. Η παρέμβαση με τις γεωτρήσεις και πιθανή μελλοντική εξορυκτική δραστηριότητα της «ΕΛΜΙΝ Α.Ε.», θα υποβαθμίσει και θα καταστρέψει ακόμη περισσότερο το δασικό κεφάλαιο της Γκιώνας.

 

3.      Βιάζεται το φυσικό περιβάλλον, η πανίδα και χλωρίδα της ενότητας Οίτη-Γκιώνα-Βαρδούσια. 

 

Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον από την εξόρυξη του βωξίτη στη χώρα μας είναι γνωστές, όπως γνωστές και οι πρόσφατες προσπάθειες επέκτασης της εξόρυξης σε περιοχές εντός του Εθνικού Δρυμού Οίτης, και σε περιοχές που έχουν χαρακτηρισθεί Ειδική Ζώνη Προστασίας Βιοποικιλότητας, σε δασικές περιοχές, ακόμη κοντά σε χωριά και αρχαιολογικούς χώρους σε Οίτη και Γκιώνα. Οι επιστήμονες έχουν αποδείξει, ότι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν περιορίζεται μόνον στη ζώνη της επιβάρυνσης, αλλά λαμβάνουν χαρακτήρα ολικό με επιπτώσεις στο σύνολο της περιοχής και κατ΄επέκταση σε εθνική και παγκόσμια κλίμακα. Ως πρόσφατο παράδειγμα αναφέρονται οι μετρήσεις στο λεκανοπέδιο Αττικής, από τις οποίες απεδείχθη ότι η σκόνη από τη Σαχάρα που φθάνει στη Ελλάδα υπο τη μορφή νέφους, περιέχει επικίνδυνα στοιχεία, που προέρχονται από τις ρυπογόνες και επιβλαβείς βιομηχανικές δραστηριότητες στην Αφρική. Κάτι ανάλογο συμβαίνει (και θα συμβεί στην περιοχή μας) από τις μεταλλευτικές δραστηριότητες για την εξόρυξη του βωξίτη. Η επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλον στην περιοχή από τις μεταλλευτικές δραστηριότητες θα είναι καταστροφικές. Αποψη μας είναι , ότι το σύμπλεγμα Οίτη, Βαρδούσια Γκιώνα με  την λεκάνη απορροής του Μόρνου, πρέπει να κηρυχθεί προστατευόμενη περιοχή. Ο Εθνικός Δρυμός Οίτης πρέπει να επεκταθεί, και να κηρυχθούν πυρήνες Εθνικών Δρυμών σε Βαρδούσια και Γκιώνα. Πάνω στη βάση αυτή πρέπει να δημιουργηθεί Ενιαίος Φορέας Διαχείρισης.  Διεθνείς Οργανισμοί όπως η ΟΥΝΕΣΚΟ, το Διεθνές Υδρολογικό Πρόγραμμα και  το Πρόγραμμα Ανθρωπος και Βιόσφαιρα, συνεργάζονται με τις Εθνικές Επιτροπές της χώρας μας, παρέχοντας γνώση και οδηγίες, προς την κατέυθυνση αυτή. Το Πολιτιστικό Κέντρο Στρώμης, έχει συνεργαστεί δια του Προέδρου του και των μελών του με τα ανωτέρω Διεθνή Κέντρα, και μπορεί να βοηθήσει στη κατάρτιση ειδικού φακέλου.

 

4.      Ορεινή Φωκίδα και Βωξίτες.

 

Η εκμετάλευση του Βωξίτη στη Φωκίδα, άρχισε πριν από 70 χρόνια περίπου, περίοδο δύσκολη για την χώρα και την άγονη ορεινή Φωκίδα, όταν ο Νομός δεν διέθετε ακόμη υποδομές (δρόμους, ηλεκτρικό ρεύμα, τηλέφωνο). Τα μεταλλεία πρόσφεραν διέξοδο και απασχόληση τη δύσκολη εκείνη περίοδο, που οι κάτοικοι αναζητούσαν ένα καλύτερο αύριο. Παρά ταύτα, τα οφέλη από τα μεταλλεία δεν ήταν ποτέ τα αναμενόμενα. Ο πληθυσμός του Νομού Φωκίδας παραμένει σχετικά σταθερός από το 1950, παρά την αύξηση του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Ο πρωτογενής και τριτογενής τομέας διατήρησαν στη Φωκίδα, όπως και την υπόλοιπη Στερεά Ελλάδα το κύριο μερίδιο στην οικονομία. Η εξόρυξη του βωξίτη δεν έλυσε το πρόβλημα ανάπτυξης και απασχόλησης στη περιοχή, τα οφέλη δεν ήταν τα αναμενόμενα, ενώ οι επιπτώσεις για το περιβάλλον τεράστιες. Η παραδοσιακή οικονομία (Κτηνοτροφία, γεωργία, ελαιοκομία, εμπόριο, επισιτισμός, τουρισμός, οικοδομές) ακόμη αντιστέκονται. Την εποχή έναρξης των μεταλλευτικών δραστηριοτήτων, δεν είχαν ακόμη γιγαντωθεί τα αστικά κέντρα και οι επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οι Αναπτυξιακοί Νόμοι της εποχής, είναι αναντίστοιχοι με τη σημερινή πραγματικότητα, έχουν χάσει το νομικό τους έρεισμα από μεταγενέστερους νόμους, και πολλές φορές προσκρούουν στους νόμους για το περιβάλλον και την πολυπλοκότητα οργάνωσης της σύγχρονης ζωής.  Τα δικαιώματα που απέκτησαν οι δικαιούχοι για την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της χώρας πρίν 50-70 χρόνια, έχουν μεν ισχύ, αλλά είναι αντίθετα με το κοινό συμφέρον, όπως διαπιστώνουμε από τις αντιδικίες περιβαλλοντικών οργανώσεων, βιομηχανικών δραστηριοτήτων και αποφάσεων των κρατικών φορέων. Αυτό δυστυχώς, καταλήγει στο να υπερισχύουν συνήθως οι επιβλαβείς  για το περιβάλλον δραστηριότητες.

 

 

5.      Προτάσεις

 

Το Πολιτιστικό Κέντρο Στρώμης, είναι της άποψης, πώς οι κρατικοί φορείς, για το κοινό  συμφέρον την οικονομία και το περιβάλλον της περιοχής, πρέπει να λάβουν άμεσα μέτρα ώστε να ανασταλεί η όποια δραστηριότητα των μεταλλείων, μέχρι που να γίνουν οι απαραίτητες διαβουλεύσεις με τις τοπικές αρχές και τους κατοίκους. Πρέπει να ακολουθήσει μελέτη και έρευνα μεγάλης κλίμακας, που να λαμβάνει υπόψιν όλες τις παραμέτρους, ήτοι:

 

v      Δημιουργία Ενιαίου Φορέα Διαχείρισης Ορεινής Περιοχής Οίτης-Βαρδουσίων-Γκιώνας

v      Καθορισμό Λεκάνης Απορροής Μόρνου

v      Επεξεργασία Σχεδίου Βιώσιμης Ανάπτυξης περιοχής Ορεινής Παρνασίδος

v      Επέκταση του Εθνικού Δρυμού Οίτης και ανακήρυξη νέων Εθνικών Δρυμών σε Γκιώνα και Βαρδούσια

v      Κατάρτιση Σχεδίου Προστασίας Περιβάλλοντος για την περιοχή Οίτης-Βαρδουσίων-Γκιώνας

v      Μελέτη βιωσιμότητας των μεταλλευτικών δραστηριοτήτων σε σύγκριση με την ολική προστασία και βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής.

 

Οι ανωτέρω άξονες πρέπει να αποτελέσουν και το Βασικό Σχέδιο Ανάπτυξης της περιοχής μας,  όπου τα τελευταία χρόνια :

 

v      Ο νεοσύστατος Δήμος Καλλιέων έχει δημιουργήσει υποδομές σε δρόμους και ύδρευση, δίνοντας δουλειά σε εποχιακή και μόνιμη βάση σε πολλούς ανθρώπους

v      Εχουν κατασκευαστεί και λειτουργούν πολλοί νέοι  Ξενώνες, ταβέρνες και παραδοσιακά καφενεία, από τα οποία ζούν ντόπιοι επιχειρηματίες, κατασκευαστές, εργάτες και εμπλεκόμενοι κλάδοι εστίασης και εξοπλισμού.

v      Εχουν  αναπαλαιωθεί παλαιά σπίτια και έχουν κατασκευαστεί πολλά καινούργια από ντόπιους και ξένους

v      Την περιοχή επισκέπτονται πολλοί  ντόπιοι και ξένοι, ενισχύοντας την οικονομία της περιοχής

v      Παρόλη την εγκατάλειψη των τελευταίων 50 ετών, η κτηνοτροφία αντιστέκεται. Τα αλπικά λιβάδια της Γκιώνας, της Οίτης και των Βαρδουσίων, παραμένουν κεφάλαιο για την υπάρχουσα και μελλοντική βιώσιμη κτηνοτροφία

v      Οι φίλοι του βουνού και της φύσης που επισκέπτονται την περιοχή, αυξάνονται κάθε χρόνο με γεωμετρική πρόοδο. Πλήθος οργανώσεων, περιοδικών, εφημερίδων και  μέσων ενημέρωσης έχουν ασχοληθεί με την περιοχή προβάλλοντας τις φυσικές ομορφιές και τα χωριά.  Μεγάλος αριθμός εργαζομένων απασχολείται στις δραστηριότητες αυτές.

v      Οι Σύλλογοι των Τοπικών Διαμερισμάτων, διοργανώνουν γιορτές και συναντήσεις, συμβάλλοντας στη διατήρηση της επαφής με τα χωριά, ενώ ταυτόχρονα δίνουν ζωή το καλοκαίρι στο Δήμο Καλλιέων. Οι εκδηλώσεις αυτές, με τη βοήθεια του Δήμου και της Νομαρχίας, προσελκύουν κόσμο, ο οποίος συμβάλλει ηθικά και οικονομικά στις δράσεις των Συλλόγων. Οι Σύλλογοι με τις δράσεις τους,  συνεισφέρουν  στην οικονομία και την απασχόληση με τον εξωραϊσμό, τις αναστηλώσεις, τη μουσική και τα πολιτιστικά δρώμενα που οργανώνονται εποχιακά. Επιπλέον, δημιουργούν ένα νέο πολιτιστικό και κεφάλαιο που μελλοντικά θα αποφέρει μεγάλα οφέλη.

 

Στο ανωτέρω πνεύμα, το Πολιτιστικό Κέντρο Στρώμης, μεταξύ άλλων, διοργάνωσε για τρία συνεχή έτη (2005,2006 & 2007) την εκδήλωση Το Νερό Πηγή Ζωής, υπο την αιγίδα της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδος στην ΟΥΝΕΣΚΟ. Στα πλαίσια των εκδηλώσεων αυτών έγιναν συναντήσεις, γνωριμίες και επαφές με κρατικούς φορείς, Συλλόγους, Περιβαλλοντικές Οργανώσεις, ορειβάτες, φυσιολάτρες και πεζοπόρους. Ολοι συμφωνούν, πως το κύριο μέλημα πλέον πρέπει να είναι η προστασία του περιβάλλοντος. Την ίδια άποψη έχουν και οι Σύλλογοι της περιοχής στο συνολό τους. Πολλά από τα μέλη και φίλοι του Πολιτιστικού Κέντρου Στρώμης (ιδιαίτερα οι νεώτερης ηλικίας), έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την παραδοσιακή άρδευση και βιολογική καλλιέργεια. Αλλοι, βοηθούσης της  παγκόσμιας κρίσης, αναζητούν τρόπους απασχόλησης και μόνιμης εγκατάστασης στο Δήμο Καλλιέων. Η αναζήτηση αυτή πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν και να γίνει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός. Τον βωξίτη μπορεί να τον εκμεταλευτούν οι επιχειρήσεις για 20-25 χρόνια δίνοντας εργασία σε μερικές εκαντοτάδες εργαζόμενους, αφήνοντας πίσω τους ένα κατεστραμμένο περιβάλλον. Τα οφέλη από τη βιώσιμη ανάπτυξη είναι πολλαπλάσια και δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Οι θέσεις εργασίες είναι πολύ περισσότερες. Τα οφέλη των πολιτών από την επαφή με τη φύση είναι ακόμη περισσότερα. Η επαφή με τη φύση επιπλέον, είναι πολιτισμός και δημιουργεί πολιτιστικά πρότυπα. Οι σύμμαχοι αυτών των σκέψεων και απόψεων είναι εκατομμύρια. Οι Οργανώσεις και Σύλλογοι εκατοντάδες . Αρκεί μια μικρή επίσκεψη στο διαδίκτυο για να διαπιστώσει κανείς ότι,  η πλειοψηφία  τάσσεται κατά των  Μεταλλευτικών  δραστηριοτήτων  της εταιρείας «ΕΛΜΙΝ Α.Ε.»  σε Γκιώνα και Οίτη. Η απώλεια θέσεων εργασίας από τη ματαίωση της εξόρυξης βωξίτη, μπορεί να αντισταθμιστεί από την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στη προστασία της φύσης, τη διαχείριση του δασικού πλούτου,την υλοτομία, την κτηνοτροφία και τον οικοτουρισμό. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής παραδείγματα από την διεθνή εμπειρία, με περιβάλλον ανάλογο της ορεινής Παρνασσίδας :

 

Ιταλία   :  Εθνικό Πάρκο Abruzzo 180.000 στρέμματα  2.000.000 επισκέπτες ετησίως

Ισπανία/Γαλλία Πυρηναία Mont Perdu    300.000 στρέμματα, 1.500.000 επισκέπτες ετησίως

Ισπανία : ORDESA-VIÑAMALA,  3.000 κάτοικοι, 900.000 επισκέπτες ετησίως.

 

Η Φωκίδα  με τοπία όπως οι Δελφοί, Μνημείο που περιλαμβάνεται στον κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ, τον  Όσιο Λουκά της γειτονικής Βοιωτίας, το Γαλαξίδι, την Ερατεινή, τον Εθνικό Δρυμό Παρνασσού, τον ορεινούς όγκους όλων των βουνών, τα ορεινά χωριά, τη λίμνη του Μόρνου, την πανίδα και χλωρίδα όλου του νομού, τα αλπικά λιβάδια και την ορεινή κτηνοτροφία, τους παραδοσιακούς οικισμούς και καλλιέργειες, έχει όλα τα προσόντα να ανακηρυχθεί σε Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Φυσικής Κληρονομιάς. Ένας τέτοιος  στόχος και σκοπός, θα δημιουργούσε μια τεράστια δυναμική ανάπτυξης του Νομού  με Παγκόσμια εμβέλεια και τεράστια οφέλη, που δεν συγκρίνονται με κανενός άλλου είδους ανάπτυξη.

 

Εν κατακλείδι, για τους λόγους που αναφέρθηκαν, το Πολιτιστικό Κέντρο Στρώμης είναι κάθετα αντίθετο στη εξόρυξη του βωξίτη στη περιοχή, με επιχείρημα την ανάπτυξη και την απασχόληση.  Αντιθέτως, το μέλλον της περιοχής πρέπει να στηριχθεί στη βιώσιμη ανάπτυξη, στην ανασύσταση των παραδοσιακών καλλιεργειών, την αναζωογόνηση της κτηνοτροφίας, την συστηματική προστασία του περιβάλλοντος και τον οικοτουρισμό. Οι αντιρήσεις μας αυτές και οι προτάσεις μας, παρακαλούμε να προσμετρηθούν στις αντιρρήσεις και προτάσεις όλων των Συλλόγων και Οργανώσεων που είναι αντίθετες στην πραγματοποίηση από την «ΕΛΜΙΝ Α.Ε.» γεωτρήσεων στην περιοχή της Γκιώνας, εντός των Τοπικών Διαμερισμάτων Πανουργιάς και Στρόμης.

 

 

 

                                                                     12 Μαρτίου 2003

 

                                                      Ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Κέντρου Στρώμης

 

 

 

                                                                    Γεώργιος Πετσωτάς

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

Ξεχάστηκε το Τσέρνομπιλ ;

Posted by symparataxi στο Μαρτίου 12, 2009

 

Αυτή την εντύπωση θα αποκόμιζε κανείς διαβάζοντας, 23 χρόνια μετά το γνωστό «ατύχημα», την πρόσφατη ανακοίνωση/πόρισμα κάποιων «Αθανάτων», της Ακαδημίας Αθηνών, σχετικά με το «ενεργειακό μείγμα», που κρίνεται ως ενδεικνυόμενο για τη χώρα μας!           Οπως δημοσιεύτηκε στον ημερήσιο Tύπο, κατά το τέλος Ιανουαρίου 2009, Ομάδα εργασίας της  Επιτροπής Ενέργειας της Ακαδημίας Αθηνών, αποτελούμενη απο 15 μέλη, όλα τους επιφανή και ειδικά για τα ενεργειακά  ζητήματα και αφου εργάστηκε για ένα ολόκληρο χρόνο, δημοσίευσε βαθυστόχαστα…πορίσματα «επι του θέματος  Πυρηνική ενέργεια και Ενεργειακές Ανάγκες της Ελλάδος».

Για όσους τυχόν δεν είχαν την ευχαρίστηση να διαβάσουν τα σχετικά πορίσματα αξίζει να σας μεταφέρουμε τις περισπούδαστες εισηγήσεις με τις οποίες κλείνει η ομάδα εργασίας των «αθανάτων» την πρότασή της : Εισηγείται λοιπόν, 1. την «διοργάνωση απο κυβερνητικούς και μη-κυβερνητικούς φορείς, διαλόγου για την ένταξη ή μη της πυρηνικής ενέργειας, στον ελληνικό χώρο» (πολύ δημοκρατική πράγματι εισήγηση..). 2. την «θεώρηση απο τους αρμοδίους κρατικούς φορείς ένταξης της πυρηνικής επιλογής στον μακροχρόνιο ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδος». (Ούτε γάτα ούτε ζημία λοιπόν, αφου οι αρμόδιοι και γνωστής σοβαρότητας κρατικοί φορείς, θα έχουν «θεωρήσει» όλα τα δεδομένα, θα προχωρήσουν στις ορθές επιλογές! Όπότε θα μπορούμε όλοι να κοιμόμαστε ήσυχοι, αφού οι ίδιοι οι ειδικοί επιστήμονες της Ακαδημίας δεν φαίνεται να ανησυχούν καθόλου για τις ενδεχόμενες επιλογές που φαίνεται να προκρίνουν και να βαφτίζουν ως ακίνδυνες..Δεν γνωρίζουμε βέβαια ποιός είναι «ο μέσος χρόνος ζωής» των Αθανάτων, (όπως συνηθίζεται να λέγεται σχετικά με τον χρόνο μείωσης της επικινδυνότητας απο τις ραδιενεργές ακτινοβολίες…)

Αν προσέξατε το κείμενο, διατυπωμένο σε άψογη «καθαρεύουσα» μας καλεί όλους σε διάλογο για… την «καθαρή ενέργεια», που αποτελεί, κατά την προσεκτικά διατυπωμένη  γνώμη τους, η πυρηνική ερνέργεια ! Στα συμπεράσματα του πορίσματος, που εκτείνεται σε… ολόκληρες 2,5 σελίδες!, διαβάζουμε οτι «επιβάλλεται ρεαλιστική αξιολόγηση των ενεργειακών αναγκών και στόχων της Ελλάδος και πλήρης ανάλυση των δυνατοτήτων και των προβλημάτων όλων των πηγών ενέργειας ορυκτών καυσίμων, ανανεώσιμων πηγών ενέεργειας, εξοικονόμησης ενέργειας και πυρηνικής ενέργειας».

Σε ότι αφορά την πυρηνική ενέργεια διαβάζουμε οτι «ενδείκνυται να κριθεί κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αποτελέσει μια συνιστώσα του ενεργειακού μείγματος της Ελλάδος και κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αντικαταστήσει ένα σημαντικό μέρος των ορυκτών καυσίμων που χρησιμοποιούνται». Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς ..την άψογη διατύπωση , ή την φοβερή επιχειρηματολογία…Φαίνεται οτι οι «αθάνατοι» ζούν τόσο ψηλά στον Ολυμπο της αθανασίας τους που δεν έχουν αντιληφθεί οτι η επίσημη γλώσσα του κράτους, εδώ και κάτι δεκαετίες, έχει γίνει η δημοτική, που μιλάνε οι κοινοί θνητοί και που ανησυχούν για την υγεία τους και των παιδιών τους, εφόσον ενημερώνονται πιά και με ηλεκτρονικά μέσα και πληροφορούνται για τα αλλεπάλληλα ατυχήματα που συμβαίνουν στα πυρηνικά εργοστάσια όλου του κόσμου και μάλιστα των λεγόμενων «ανεπτυγμένων» κρατών ,που διαθέτουν και επιστήμη και μηχανισμούς ελέγχου και σχετική τεχνογνωσία..και παρόλα αυτά πασχίζουν να βρούν τρόπους να «κουκουλώσουν» το “αλυτο” πρόβλημα της αποθήκευσης κι φύλαξης των πυρηνικών..αποβλήτων..

Αντι να ασχοληθεί με τέτοιες λεπτομέρειες η Επιτροπή των «Αθανάτων» εισηγείται στη συνέχεια: «Να αρχίσει μια οργανωμένη, εκτεταμένη, αντικειμενική και υπεύθυνη ενημέρωση των Ελλήνων πολιτών και πολιτικών επι των ενεργειακών αναγκών και προβλημάτων της χώρας, ώστε να κριθεί κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελος της Ελλάδος».. Ποιός θα αναλάβει άραγε αυτή την «αντικειμενική» και υπεύθυνη ενημέρωση»; Ισως οι δημοσιογράφοι των διαφόρων συγκροτημάτων και του πολυεθνικού λόμπυ των πυρηνικών ομ άδων,  που έχουν αποδείξει περίτρανα το ενδιαφέρον τους … για ό,τι ωφελεί την Ελλάδα!, είτε με την προσπάθειά τους να διεισδύσουν στην εγχώρια αγορά παραγωγής ενέργειας, μέ χρήση λιθάνθρακα και την ανεξέλεγκτη και καταστροφικά επιπόλαιη εγκατάσταση ανεμογεννητριών, με τρόπο που να αποτελεί δυσφήμιση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας…

Το μόνο  που χρειάζεται, κατα την επιτροπή των Αθανάτων, είναι «να ληφθούν άμεσα μέτρα ενημέρωσης σχετικά με την τεχνογνωσία και την αποκτηθείσα εμπειρία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και επιπροσθέτως μέτρα δημιουργίας ενδογενούς ανθρώπινου δυναμικού με μακροπρόθεσμη εθνική επένδυση στον τομέα της εκπαίδευσης» .. «να αρχίσει η προετοιμασία των αναγκαίων μέλετών, νομοθεσιών και υποδομών, ώστε η χώρα να είναι «εν δυνάμει», έτοιμη για την όποια επιλογή». Δεν πιστεύω να αμφιβάλλει κανείς ποιά επιλογή εύχεται και υποστηρίζει η επιτροπή των ειδικών της Ακαδημίας, η οποία φαίνεται εδω να «κλείνει το μάτι» στους συναδέλφους της, τεχνοκράτες των Πολυτεχνείων της ΄χώρας, που με τη δύναμη που τους παρέχει η θέση τους, καλούνται να πιέσουν κι’αυτοί, στη «σωστή» κατεύθυνση, που δεν είναι άλλη απο την εισαγωγή της ανεπτυγμένης πυρηνικής τεχνολογίας και στην χώρα μας, προς ώφελος όλων … «των γνωστών και μη εξαιρετέων»….

Η παρέμβαση της Ακαδημίας Αθηνών και η έστω προσεκτικά διατυπωμένη συνηγορία της για στροφή της χώρας μας προς τα πυρηνικά είναι ιδιαίτερα εξοργιστική. Μια χώρα σαν τη δική μας στην οποία το επιστημονικό, τεχνοκρατκό κατεστημένο τηρεί « σιγήν ιχθύος» για όλα τα μεγάλα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και πολιτισμικά προβλήματα, που δεν έχει κάνει κανενός είδους παρέμβαση σε θέματα διαχείρισης των οξυμένων προβλημάτων της  κοινωνίας και της φύσης, χωρίς διατυπωμένη άποψη για την ενδεικνυόμενη αναπτυξιακή κατεύθυνση  και τους εναλλακτικούς τρόπους υπέρβασης των καθυστερήσεων της χώρας μας, ξαφνικά κατεβαίνει απο το θρόνο της και «λύνει την σιωπή της», για να μας υποδείξει, χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα, έναν ψευτοδιάλογο και μια μεθοδευμένη προετοιμασία των  ιθαγενών ώστε να δεχτούν χωρίς πολλές αντιρρήσεις το νέο «μονόδρομο»…της δήθεν ήπιας και φιλικής προς το περιβάλλον ..πυρηνικής ενέργειας.

Κάποιοι ενεργοί πολίτες όμως της χώρας μας δεν ξεχνούν το Τσέρνομπιλ.. Το 1986 δεν είναι τόσο μακρυνό για τη μνήμη μας, ούτε η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι… Μας χωρίζουν μόνο 64 χρόνια….Την αξιοποίηση της , δήθεν «άκακης» πυρηνικής ενέργειας, για την  αποκτήση πυρηνικών όπλων την ζήσαμε στις περιπτώσεις της Ινδίας και του Πακιστάν , ενώ είναι γνωστή η περίπτωση του Ισραήλ που φοβάται οτι θα απειληθεί η υπεροπλία του στην περιοχή αν αποκτήσει και το Ιράν πυρηνικά εργοστάσια…

Εκτός απο τους κινδύνους ατυχημάτων λόγω σεισμών ή τρομοκρατικών επιθέσεων, άλυτο παραμένει το πρόβλημα των πυρηνικών αποβλήτων διαφορετικών επιπέδων ακτινοβολίας, της διαχείρισης, μεταφοράς και «ασφαλούς» αποθήκευσης τους…Η ταφή ραδιενεργών αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας προυποθέτει την αναζήτηση ειδικών γεωλογικών σχηματισμών και την φύλαξή τους για 10.000 ή και περισσότερα χρόνια !  Πρόσφατος είναι ο σάλος που δημιουργήθηκε στη Γερμανία απο τους κινδύνους διαρροής ραδιενέργειας απο αποθηκευμένα ραδιενεργά απόβλητα στν περιοχή Ασσε και η αντιδικία που έχει ξεσπάσει για το ποιός θα επιφορτιστεί το κόστος ασφαλέστερης αποθήκευσης ή μεταφοράς των αποβλήτων…Κι όλα αυτά στην Γερμανία, που φημίζεται για τη σχολαστική τήρηση κανόνων..και την «αποχτημένη τεχνογνωσία», για να θυμηθούμε την έκφραση της Ακαδημίας αθηνών…

Γνωστά έγιναν, παρά τις προσπάθειες απόκρυψης τους, πρόσφατα ατυχήματα  στο γαλλικό πυρηνικό εργοστάσιο της Τρικαστίν, στη Σουηδία..και στη Γερμανία…Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε τι θα γίνει στην περιοχή μας, όταν χώρες σαν την  Αλβανία, την  Ελλάδα και την  Τουρκία… μπουν στο χωρό των πυρηνικών εργοστασίων..! Και ενώ όλα αυτά είναι γνωστά η Σουηδία φαίνεται να αναθεωρεί την απόφασή της για κλείσιμο πυρηνικών σταθμών..το ίδιο και η Γερμανία, ενώ η  Ιταλία ετοιμάζει συνεργασία με τη Γαλλία για την εγκατάσταση πυρηνικών εργοστασίων…Ολες οι μεγάλες χώρες, με πρόφαση τις κλιματικές αλλαγές , που είναι  το δικό τους δημιούργημα , με την ίδια και μεγαλύτερη επιπολαιότητα περνάνε απο το καταστροφικό για το περιβάλλον, ενεργειοβόρρο, αναπτυξιακό τους μοντέλλο,με χρήση ορυκτών καυσίμων, σε ένα άλλο πιό επικίνδυνο, αυτό  της πυρηνικής ενέργειας, χωρίς καν να προσπαθήσουν μια σοβαρή και μεθοδευμένη αξιοποίηση της πράσινης τεχνολογίας  και του κολοσσιαίου δυναμικού των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας…

Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι ούτε φθηνή ούτε ανανεώσιμη.. Συνήθως, όπως συμβαίνει στη Γαλλία, το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται απο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις διατηρείται με τεχνητά μέσα σε χαμηλό επίπεδο.. Οι υποστηρικτές των πυρηνικών ενδιαφέρονται μόνο για το άμεσο κέρδος, ενώ τα αιώνια απόβλητα και η εξασφάλιση του  πυρηνικού καύσιμου, που είναι εξ ορισμού περιορισμένο, δεν τους απασχολούν, θα τα αντιμετωπίσει, όπως πιστεύουν,  η ψευδολόγα προπαγάνδα των ενετεταλμένων υποστηρικτών των χρυσοφόρων επένδυσεων  τους.

Ενα νέο κίνημα ενημέρωσης των πολιτών και αντίστασης στην πυρηνική τεχνολογία θα ξεσπάσει σ’όλη την Ευρώπη. Ειναι καιρός και στην Ελλάδα να υπάρξει συντονισμένη δράση και σοβαρή αντίσταση στα μεγαλεπίβολα σχέδια των εχθρών του Λαού, που εμφανίζονται με την κάλυψη δήθεν επιστημονικών φορέων και ειδικών, για να μας περάσουν τα νέα εγκληματικά, για τις τωρινές και ερχόμενες γενιές, σχέδια τους…

 

 ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ  ΟΧΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ, ηταν το σύνθημα Ευρωπαϊκού κινήματος της δεκαετίας του 60… Φαίνεται οτι η Ιστορία επαναλαμβάνεται, αυτή τη φορά βέβαια ως φάρσα.. Γιατί τώρα, στην εποχή των κοινωνικών κινημάτων, όλοι γνωρίζουν  ποιοί και γιατί μας λένε ψέμματα …Η νέα πρόκληση δεν θα περάσει.       

 

                                                Ευθύμης  Παπαδημητρίου.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »

για την ημέρα της γυναίκας

Posted by symparataxi στο Μαρτίου 7, 2009

από giotamad Γενικά είμαι αντίθετη στις επετείους (ακόμη και σ’ αυτές που έχουν νόημα στην προσωπική μου ζωή). Εκείνο όμως που περισσότερο μ’ εκνευρίζει είναι ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας. Αν ως γυναίκα θέλεις να γιορτάσεις την 8η Μαρτίου, μάθε πρώτα γιατί θεσμοθετήθηκε η συγκεκριμένη ημέρα και τι συμβολίζει. Κι ύστερα αναλογίσου αν η συμπεριφορά σου συνάδει με το μήνυμά της. Γιατί δυστυχώς από τη μία η βραχεία μνήμη και από την άλλη η ημιμάθεια οδηγούν όλες εμάς τις όψιμες «φεμινίστριες» σε λάθος δρόμο. Η Ημέρα είναι αφιερωμένη αφενός στους αγώνες των γυναικών για καλύτερες συνθήκες δουλειάς (προς τιμήν δύο αποκλειστικά γυναικείων απεργιακών κινητοποιήσεων) και αφετέρου στην Παγκόσμια Ειρήνη, σαν υπενθύμιση για τα παιδιά που στέλνουμε στα σφαγεία των μαχών.Συγχωρέστε μου την μακρηγορία, αλλά μιας και μπαίνει τέτοιο θέμα καλό θα ήταν να μαθαίνουμε και να μην ξεχνάμε.Το εργατικό γυναικείο κίνημα γεννήθηκε στις ΗΠΑ. Στα 1820 στη New England οι εργάτριες στις βιοτεχνίες ενδυμάτων κατεβαίνουν στην πρώτη αποκλειστικά γυναικεία απεργία, με αίτημα καλύτερες συνθήκες δουλειάς, αξιοπρεπείς μισθούς και μικρότερα ωράρια.Το 1834 και το 1836 έγιναν δύο μεγάλες γυναικείες απεργίες από τις βαμβακοεργάτριες της βιομηχανίας Lowell στη Μασαχουσέτη. Οι εργάτριες της συγκεκριμένης βαμβακοβιομηχανίας το 1844 ίδρυσαν το πρώτο γυναικείο εργατικό σωματεία, η έντονη δραστηριότητα του οποίου είχε σαν αποτέλεσμα τις πρώτες μεταρρυθμίσεις στις συνθήκες εργασίας της κλωστοϋφαντουργίας. Μετά τον εμφύλιο πόλεμο δημιουργήθηκαν γυναικεία σωματεία στους κλάδους των καπνεργατριών, των ραφτριών, των τυπογράφων, των μοδιστρών και των εργαζόμενων σε πλυντήρια.Στις 8 Μαρτίου 1857, οι εργαζόμενες στις βιοτεχνίες ενδυμάτων της Νέας Υόρκης διοργάνωσαν πορείες και πικετοφορία, απαιτώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας, ωράριο 10 ωρών και ισότιμα δικαιώματα για τις γυναίκες. Το συγκεντρωμένο πλήθος δέχτηκε επίθεση από την αστυνομία και διαλύθηκε βίαια. Το 1900 οι εργαζόμενες στις βιομηχανίες ενδυμάτων συγκρότησαν μερικά από τα πιο σημαντικά σωματεία στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι συνθήκες εργασίας στα κέντρα του εμπορίου ενδυμάτων στις μεγάλες πόλεις, όπως η Νέα Υόρκη, ήταν εκείνη την εποχή σε αξιοθρήνητη κατάσταση. Υπήρχαν συχνά πυρκαγιές, το φως ήταν ανεπαρκές (όσες επιζούσαν συνήθως σύντομα κατέληγαν τυφλές γεγονός που και πάλι ισοδυναμούσε με θάνατο), ο ήχος των μηχανημάτων εκκωφαντικός (κουφαίνονταν) και το περιβάλλον μολυσμένο (ακόμη και απλά κρυολογήματα οδηγούσαν επίσης στον θάνατο). Οι γυναίκες δέχονταν πρόστιμα για οτιδήποτε βάζει ο νους. Επειδή μιλούσαν, επειδή γελούσαν ή τραγουδούσαν, για τους λεκέδες από τα λάδια των μηχανών πάνω στα υφάσματα, για τις ραφές που ήταν πολύ στενές ή πολύ χαλαρές. Οι υπερωρίες ήταν συχνές και υποχρεωτικές, αλλά η πληρωμή για αυτές όχι. Τον Φεβρουάριο του 1910 έγινε μια μεγάλη και μακροχρόνια γυναικεία απεργιακή κινητοποίηση, στην οποία πήραν μέρος πάνω από 20.000 εργάτριες. Για δεκατρείς εβδομάδες μέσα στο καταχείμωνο γυναίκες μεταξύ 16 και 25 ετών διοργάνωσαν και συμμετείχαν σε πικετοφορίες σε καθημερινή βάση, πικετοφορίες κατά τις οποίες δέχονταν την επίθεση των αστυνομικών, οι οποίοι τις ξυλοκοπούσαν και τις φόρτωναν σε κλούβες. Τα δικαστήρια ήταν προκατειλημμένα υπέρ των ιδιοκτητών. Ένας δικαστής είπε: «απεργείτε εναντίον του Θεού και της Φύσης, της οποίας ο πρώτος νόμος λέει ότι ο άνθρωπος κερδίζει το ψωμί του με τον ιδρώτα και τον κόπο του. Απεργείτε εναντίον του Θεού». Η απεργία διαλύθηκε όταν έγιναν συμβιβασμοί στις περισσότερες επιχειρήσεις. Ο ενθουσιασμός και το πείσμα των εργατριών ήταν πρωτοφανής.Ένα χρόνο αργότερα, στις 25 Μαρτίου του 1911 συνέβη η περίφημη Φωτιά του Τριγώνου. Παγιδεύοντας γυναίκες στους ψηλότερους ορόφους μιας μεγάλης βιομηχανίας (οι έξοδοι κινδύνου είχαν σφραγιστεί από την εξωτερική πλευρά για να εμποδίζουν τους εργάτες να το σκάνε) η πυρκαγιά κόστισε την ζωή 146 ανθρώπων, εκ των οποίων οι περισσότερες ήταν γυναίκες, ηλικίας μεταξύ 13 και 25 ετών, οι οποίες πρόσφατα είχαν μεταναστεύσει στις ΗΠΑ. Το 1910 κατά την διάρκεια των εργασιών του παγκόσμιου σοσιαλιστικού συνεδρίου της Δεύτερης Διεθνούς, η Γερμανίδα σοσιαλίστρια Clara Zetkin (Κλάρα Σέτσκιν) πρότεινε την καθιέρωση της 8ης Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, ως φόρο τιμής στις δύο ιστορικές διαδηλώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, στις εργαζόμενες γυναίκες όλου του κόσμου και στον αγώνα για το δικαίωμα ψήφου, που ακόμη δεν είχε κατακτηθεί.Τον Μάρτιο του 1912, έγινε μία μεγαλειώδης πορεία στη Νέα Υόρκη από 23.000 εργάτριες στις κλωστοϋφαντουργίες της Νέας Υόρκης που απαιτούσαν 10ωρη βάρδια, καλύτερες συνθήκες εργασίας, ίσο μισθό με τους άντρες, την κατάργηση της παιδικής εργασίας και το δικαίωμα ψήφου. Το σύνθημά τους ήταν «Ψωμί και Τριαντάφυλλα». Για μία ακόμη φορά η αστυνομία επιτέθηκε στην διαδήλωση. Στην Γερμανία, στις 8 Μαρτίου 1914, οι γυναίκες πραγματοποίησαν μεγάλη διαδήλωση για το δικαίωμα ψήφου, το οποίο κατέκτησαν 4 χρόνια αργότερα. Την ίδια μέρα στη Γαλλία οι σοσιαλίστριες έκαναν την πρώτη μεγάλη διαδήλωσή τους στην οποία συμμετείχαν 6.000 γυναίκες. Στις 8 Μαρτίου 1917 (23 Φεβρουαρίου με το παλιό ημερολόγιο) οι γυναίκες διαδήλωσαν στην Ρωσία και πολλές εργάτριες στην κλωστοϋφαντουργία έκαναν απεργία.. Κι εδώ ο αγώνας των γυναικών εμπλουτίζεται με την απαίτηση για Παγκόσμια Ειρήνη. Δύο εκατομμύρια Ρώσοι στρατιώτες είχαν χάσει τη ζωή τους στον πόλεμο. Οι Ρωσίδες που είχαν μείνει πίσω, συγκλονισμένες από την τραγική αυτή έκβαση του πολέμου, διάλεξαν την τελευταία Κυριακή του Φεβρουαρίου για να διαδηλώσουν για «Ψωμί και Ειρήνη». Οι πολιτικοί ηγέτες αντιτάχθηκαν στην ημερομηνία και τη διεξαγωγή της διαδήλωσης, μα οι γυναίκες την ολοκλήρωσαν. Η διαδήλωση αυτή μάλιστα φάνηκε πως αποτέλεσε το πρώτο στάδιο της Ρωσικής Επανάστασης, αφού 4 ημέρες μετά ο τσάρος Νικόλαος ο Β’, ο τελευταίος της Ρωσίας, αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Την ηγεσία τότε ανέλαβε η προσωρινή κυβέρνηση των μπολσεβίκων, η οποία παραχώρησε στις γυναίκες το δικαίωμα ψήφου. Από το 1925 η ημέρα αυτή συνήθως αφιερωνόταν στην ειρήνη και στην πάλη ενάντια στον φασισμό και μετά τον πόλεμο στην προσφορά των μητέρων.Στην δεκαετία του 70 με την αναγέννηση του γυναικείου κινήματος, η 8η Μάρτη θα ξαναβρεί την συμβολική της σημασία στους αγώνες των γυναικών. Το 1975 ανακηρύσσεται «Έτος της Γυναίκας» και το 1977 ο ΟΗΕ καλεί κάθε χώρα να αφιερώνει αυτήν την ημέρα στα δικαιώματα των γυναικών και στην Παγκόσμια Ειρήνη.Απόσπασμα από ποίημα του Τζέημς Οπενχάιμ, αφιερωμένο στην απεργία των εργατριών, το οποίο έκτοτε αγαπήθηκε πολύ και έγινε ύμνος της Αμερικανικής εργατικής τάξης.
Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός στην ομορφιά της μέρας
Χιλιάδες σκοτεινές κουζίνες, χιλιάδες μαύρες φάμπρικες Γεμίζουν ξάφνου με του ήλιου τη λαμπράδα
Γιατί ο κόσμος μας ακούει να τραγουδάμε «ψωμί και τριαντάφυλλα, ψωμί και τριαντάφυλλα».
Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός είναι και για τους άνδρες ο αγώνας μας
Γιατί είναι των γυναικών παιδιά και τους γεννάμε πάλι,
Φτάνει πια ο παιδεμός σ’όλη μας τη ζωή,
Πεινάνε οι ψυχές και όχι το σώμα μόνο «Δώστε μας Ψωμί και Δώστε μας Τριαντάφυλλα»
Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός αμέτρητες γυναίκες πεθαμένες
Σμίγουν το θρήνο τους και λένε το παλιό τραγούδι του ψωμιού`
Οι σκλαβωμένες ψυχές τους γνώρισαν λίγη μόνον ομορφιά, τέχνη κι αγάπη
– Ναι, για το Ψωμί παλεύουμε και για τα Τριαντάφυλλα
Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός φέρνουμε τις μεγάλες μέρες
Το ξεσήκωμα των γυναικών είναι ξεσήκωμα όλης της ανθρωπότητας
Όχι πια σκλάβοι και τεμπέληδες, δέκα που μοχθούν για έναν που ξαπλώνει
Αλλά ένα δίκαιο μοίρασμα στα αγαθά της ζωής, Ψωμί και Τριαντάφυλλα, Ψωμί και Τριαντάφυλλα.
Όσες φίλες θέλουν να γιορτάζουν μια ημέρα απελευθέρωσης από τους άνδρες, υπάρχει μια ωραιότατη ελληνική γιορτή: « Η Γιορτή της Γυναικοκρατίας» που γιορτάζεται στις 8 του Γενάρη στην Μονοκκλησιά Σερρών. Τη μέρα αυτή οι ρόλοι του άντρα και της γυναίκας αντιστρέφονται. Οι γυναίκες κάνουν όλες τις αντρικές δουλειές (και φυσικά βγαίνουν μόνες τους και διασκεδάζουν) και οι άντρες ασχολούνται με το νοικοκυριό

Posted in Uncategorized | Leave a Comment »